Frans
– ← frans → rad | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ogólne informacje | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Nazwa, symbol, l.a. |
frans, Fr, 87 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Grupa, okres, blok | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Stopień utlenienia |
I | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Właściwości metaliczne | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Właściwości tlenków | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Masa atomowa | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Stan skupienia |
stały? | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Gęstość |
1870 kg/m³ | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Temperatura topnienia |
ok. 21 °C[1] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Numer CAS | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
PubChem | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa) |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/87/Electron_shell_de_087_Francium.svg/220px-Electron_shell_de_087_Francium.svg.png)
Frans (Fr, łac. francium) – pierwiastek chemiczny, przypuszczalnie najaktywniejszy metal alkaliczny, dawniej znany jako eka-cez lub aktyn-K[3].
Nazwa pochodzi od nazwy państwa – Francji. Odkryty w produktach rozpadu uranu-235[4] w 1939 roku we Francji przez Marguerite Perey[5].
Charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]Frans to radioaktywny metal alkaliczny. Ostatnie badania wykazują, że jego aktywność chemiczna jest mniejsza niż aktywność cezu i jest podobna do aktywności rubidu[potrzebny przypis]. Frans reaguje gwałtownie z wodą i kwasami (podobnie jak inne metale alkaliczne).[potrzebny przypis]
Kationy Fr+ powinny należeć do V grupy analitycznej kationów i być bezbarwne, jak wskazywałoby prawo okresowości.
Przeprowadzono pewną liczbę badań z pojedynczymi atomami fransu, ale do dziś nikt nie otrzymał wagowo uchwytnej ilości tego pierwiastka ani jego związków.[potrzebny przypis]
Frans nie ma stabilnych izotopów. Standardowa masa atomowa nie może być podana, dlatego wymienia się masę atomową najtrwalszego izotopu.
Izotopy
[edytuj | edytuj kod]Symbol nuklidu |
Z(p) | N(n) | Masa izotopu (u) |
Okres połowicznego rozpadu |
Spin jądra atomowego |
---|---|---|---|---|---|
Energia wzbudzenia | |||||
199Fr | 87 | 112 | 199,00726(4) | 16(7) ms | 1/2+# |
200Fr | 87 | 113 | 200,00657(8) | 24(10) ms | 3+# |
200mFr | 60(110) keV | 650(210) ms | 10-# | ||
201Fr | 87 | 114 | 201,00386(8) | 67(3) ms | (9/2-) |
202Fr | 87 | 115 | 202,00337(5) | 290(30) ms | (3+) |
202mFr | 330(90)# keV | 340(40) ms | (10-) | ||
203Fr | 87 | 116 | 203,000925(17) | 0,55(2) s | (9/2-)# |
204Fr | 87 | 117 | 204,000653(26) | 1,7(3) s | (3+) |
204m1Fr | 50(4) keV | 2,6(3) s | (7+) | ||
204m2Fr | 326(4) keV | 1,7(6) s | (10-) | ||
205Fr | 87 | 118 | 204,998594(8) | 3,80(3) s | (9/2-) |
206Fr | 87 | 119 | 205,99867(3) | ~16 s | (2+,3+) |
206m1Fr | 190(40) keV | 15,9(1) s | (7+) | ||
206m2Fr | 730(40) keV | 700(100) ms | (10-) | ||
207Fr | 87 | 120 | 206,99695(5) | 14,8(1) s | 9/2- |
208Fr | 87 | 121 | 207,99714(5) | 59,1(3) s | 7+ |
209Fr | 87 | 122 | 208,995954(16) | 50,0(3) s | 9/2- |
210Fr | 87 | 123 | 209,996408(24) | 3,18(6) min | 6+ |
211Fr | 87 | 124 | 210,995537(23) | 3,10(2) min | 9/2- |
212Fr | 87 | 125 | 211,996202(28) | 20,0(6) min | 5+ |
213Fr | 87 | 126 | 212,996189(8) | 34,6(3) s | 9/2- |
214Fr | 87 | 127 | 213,998971(9) | 5,0(2) ms | (1-) |
214m1Fr | 123(6) keV | 3,35(5) ms | (8-) | ||
214m2Fr | 638(6) keV | 103(4) ns | (11+) | ||
214m3Fr | 6477+Y keV | 108(7) ns | (33+) | ||
215Fr | 87 | 128 | 215,000341(8) | 86(5) ns | 9/2- |
216Fr | 87 | 129 | 216,003198(15) | 0,70(2) µs | (1-) |
217Fr | 87 | 130 | 217,004632(7) | 16,8(19) µs | 9/2- |
218Fr | 87 | 131 | 218,007578(5) | 1,0(6) ms | 1- |
218m1Fr | 86(4) keV | 22,0(5) ms | |||
218m2Fr | 200(150)# keV | high | |||
219Fr | 87 | 132 | 219,009252(8) | 20(2) ms | 9/2- |
220Fr | 87 | 133 | 220,012327(4) | 27,4(3) s | 1+ |
221Fr | 87 | 134 | 221,014255(5) | 4,9(2) min | 5/2- |
222Fr | 87 | 135 | 222,017552(23) | 14,2(3) min | 2- |
223Fr | 87 | 136 | 223,0197359(26) | 22,00(7) min | 3/2(-) |
224Fr | 87 | 137 | 224,02325(5) | 3,33(10) min | 1- |
225Fr | 87 | 138 | 225,02557(3) | 4,0(2) min | 3/2- |
226Fr | 87 | 139 | 226,02939(11) | 49(1) s | 1- |
227Fr | 87 | 140 | 227,03184(11) | 2,47(3) min | 1/2+ |
228Fr | 87 | 141 | 228,03573(22)# | 38(1) s | 2- |
229Fr | 87 | 142 | 229,03845(4) | 50,2(4) s | (1/2+)# |
230Fr | 87 | 143 | 230,04251(48)# | 19,1(5) s | |
231Fr | 87 | 144 | 231,04544(50)# | 17,6(6) s | (1/2+)# |
232Fr | 87 | 145 | 232,04977(69)# | 5(1) s |
Uwagi
- Wartości oznaczone # nie pochodzą dokładnie z danych doświadczalnych, ale w większości odzwierciedlają rzeczywistość.
- Masy izotopów pochodzą z Ame2003 Atomic Mass Evaluation; G. Audi, A.H. Wapstra, C. Thibault, J. Blachot and O. Bersillon in Nuclear Physics A729 (2003).
- Masy izotopów pochodzą również z Atomic weights of the elements. Review 2000 (IUPAC Technical Report). Pure Appl. Chem. Vol. 75, No. 6, s. 683-800, (2003) i Atomic Weights Revised (2005). [zarchiwizowane z tego adresu].
- Okres połowicznego rozpadu, spin oraz izomery izotopów z:
- Audi, Bersillon, Blachot, Wapstra. The Nubase2003 evaluation of nuclear and decay properties, Nuc. Phys. A 729, s. 3–128 (2003).
- National Nuclear Data Center, Brookhaven National Laboratory. Information extracted from the NuDat 2.1 database (retrieved Sept. 2005).
- David R. Lide (ed.), Norman E. Holden in CRC Handbook of Chemistry and Physics, 85th Edition, online version. CRC Press. Boca Raton, Florida (2005). Section 11, Table of the Isotopes.
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Wartość w nawiasach klamrowych jest liczbą masową najtrwalszego izotopu tego pierwiastka, z uwagi na to, że nie posiada on trwałych izotopów, a tym samym niemożliwe jest wyznaczenie dla niego standardowej względnej masy atomowej. Bezwzględna masa atomowa tego izotopu wynosi: 223,01973 u (223
Fr). Zob. Prohaska i in. 2021 ↓, s. 584.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics, William M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s. 4-63, ISBN 978-1-4987-5429-3 (ang.).
- ↑ Thomas Prohaska i inni, Standard atomic weights of the elements 2021 (IUPAC Technical Report), „Pure and Applied Chemistry”, 94 (5), 2021, s. 573–600, DOI: 10.1515/pac-2019-0603 (ang.).
- ↑ Najbardziej stabilny izotop, Fr-223.
- ↑ Ryszard Szepke: 1000 słów o atomie i technice jądrowej. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982. ISBN 83-11-06723-6. (pol.).
- ↑ Ignacy Eichstaedt: Księga pierwiastków. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973, s. 414–415. OCLC 839118859.
Układ okresowy pierwiastków | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
1 | 2 | 3[i] | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | |||||||||||||||||||||||||||
1 | H | He | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2 | Li | Be | B | C | N | O | F | Ne | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
3 | Na | Mg | Al | Si | P | S | Cl | Ar | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
4 | K | Ca | Sc | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr | ||||||||||||||||||||||||||
5 | Rb | Sr | Y | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe | ||||||||||||||||||||||||||
6 | Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn | ||||||||||||
7 | Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og | ||||||||||||
8 | Uue | Ubn | ✱ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
✱ | Ubu | Ubb | Ubt | Ubq | Ubp | Ubh | Ubs | ...[ii] | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||