Benicio del Toro
![]() Benicio del Toro (2014) | |
Imię i nazwisko |
Benicio Monserrate Rafael del Toro Sánchez |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | |
Zawód |
aktor, producent filmowy, scenarzysta |
Lata aktywności |
od 1985 |
Strona internetowa |
Benicio del Toro, właśc. Benicio Monserrate Rafael del Toro Sánchez[1][2] (ur. 19 lutego 1967 w San Juan w Portoryko[3]) – portorykański[4] aktor i producent filmowy, scenarzysta[5].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wczesne lata
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w San Juan[6] w Portoryko jako syn pary prawników – Fausty Genovevy Sánchez Rivery i Gustavo Adolfo del Toro Bermúdeza[7]. Został wychowany w wierze rzymskokatolickiej[8]. Jego matka zmarła, gdy miał dziewięć lat, a cztery lata później jego ojciec przeniósł się z rodziną do Mercersburga, w stanie Pensylwania, gdzie zamieszkali na farmie[9]. Ukończył Mercersburg Academy. Uczęszczał na University of California w San Diego na kierunku biznesu[10]. Po pierwszym roku studiów zmienił kierunek z ekonomicznego na teatralny. Występował w studenckich produkcjach, m.in. na festiwalu Lafayette Theatre w Nowym Jorku, gdzie zdecydował się pozostać, żeby studiować aktorstwo w The Square Acting School. Otrzymał też stypendium do Stella Adler Conservatory[11]. Następnie przeniósł się do Los Angeles, żeby kontynuować naukę w Actors Circle Theater[12].
Kariera
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6a/Benicio_del_Toro2.jpg)
Pierwszą rolę głównego bandyty i dilera narkotykowego otrzymał w telewizyjnym serialu NBC Miami Vice (1984). Jego debiutem filmowym była rola Dario w komedii Randala Kleisera Big Top Pee-Wee (1988) u boku Krisa Kristoffersona, Susan Tyrrell i Valerii Golino. Następnie pojawiał się w niewielkich rolach w dużych produkcjach – jako henchman w filmie o agencie 007 Licencja na zabijanie (Licence to Kill, 1989) z Timothy Daltonem, dramacie kryminalnym Seana Penna Indiański biegacz (The Indian Runner, 1991) z Davidem Morse i Viggo Mortensenem czy komediodramacie Petera Weira Bez lęku (Fearless, 1993). W dreszczowcu Porcelanowy księżyc (China Moon, 1994) zagrał czarny charakter – amoralnego i skorumpowanego policjanta, który prześladuje Madeleine Stowe i Eda Harrisa.
W 1995 roku jego kariera nabrała rozpędu, po charakterystycznej kreacji mamroczącego Freda Fenstera w thrillerze kryminalnym Bryana Singera Podejrzani (The Usual Suspects)[13], za którą otrzymał Independent Spirit Award dla najlepszego aktora drugoplanowego. W 1995 roku aktor także wyprodukował, wyreżyserował i napisał scenariusz do filmu „Submission” (1995). W 1997 roku ponownie go uhonorowano Independent Spirit Award za rolę Benny’ego Dalmau w filmie biograficznym Basquiat – Taniec ze śmiercią (Basquiat, 1996)[14].
Grywał także w filmach komercyjnych. W dreszczowcu Fan (The Fan, 1996) zagrał baseballistę Juana Primo, którego morduje tytułowy fan (Robert De Niro), żeby „wspomóc” w grze swojego faworyta (Wesley Snipes). Nietypową rolę złodzieja samochodów, który przypadkiem porywa nastolatkę (Alicia Silverstone) powierzono jemu w komedii Nadbagaż (Excess Baggage, 1997). W kultowym dziele Terry’ego Gilliama Las Vegas Parano (Fear and Loathing in Las Vegas, 1998) wystąpił obok Johnny’ego Deppa jako lubujący się we wszelkiego rodzaju narkotykach Dr Gonzo. W komedii gangsterskiej Guya Ritchiego Przekręt (Snatch, 2000) zagrał hazardzistę Franky'ego Foura Fingersa, którego gubi własny nałóg. W dreszczowcu Desperaci (The Way of the Gun, 2000) razem z Ryanem Phillippe porywa ciężarną Juliette Lewis i zostaje ścigany przez Jamesa Caana. Za rolę gliniarza w Stevena Soderbergha Traffic (2000), o mechanizmach handlu narkotykami, otrzymał Złoty Glob, Oscara i nagrodę National Society of Film Critics.
Wystąpił w dramacie kryminalnym Seana Penna Obietnica (The Pledge, 2001) z Jackiem Nicholsonem, Helen Mirren i Mickeyem Rourkiem, dramacie Alejandro Gonzáleza Iñárritu 21 gramów (21 Grams, 2003) jako Jack Jordan. W filmie Roberta Rodrigueza Sin City: Miasto grzechu (Sin City, 2005) wcielił się w postać skorumpowanego gliniarza – Jacka Rafferty’ego. W dramacie Susanne Bier Druga szansa (Things We Lost in the Fire, 2007) zagrał Jerry’ego Sunborne'a – narkomana, partnerując Halle Berry i Davidowi Duchovnemu.
Zasiadał w jury konkursu głównego na 63. MFF w Cannes (2010). Przewodniczył obradom jury sekcji "Un Certain Regard" na 71. MFF w Cannes (2018).
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Ze związku z Kimberly Stewart ma córkę, Delilah (ur. 2011)[15].
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]Rok | Tytuł | Rola | Reżyser |
---|---|---|---|
1988 | Big Top Pee-wee | Duke, chłopiec o twarzy psa | Randal Kleiser |
1989 | Licencja na zabijanie (Licence to Kill) | Dario | John Glen |
1991 | Indiański biegacz (The Indian Runner) | Miguel | Sean Penn |
1992 | Kolumb odkrywca (Christopher Columbus: The Discovery) | Alvaro Harana | John Glen |
1993 | Bez lęku (Fearless) | Manny Rodrigo | Peter Weir |
1994 | Szkoła Buddy’ego (Swimming with Sharks) | Rex | George Huang |
Porcelanowy księżyc (China Moon) | Lamar Dickey | John Bailey | |
1995 | Podejrzani (The Usual Suspects) | Fred Fenster | Bryan Singer |
1996 | Fan (The Fan) | Juan Primo | Tony Scott |
Basquiat – Taniec ze śmiercią (Basquiat) | Benny Dalmau | Julian Schnabel | |
1997 | Nadbagaż (Excess Baggage) | Vincent Roche | Marco Brambilla |
1998 | Las Vegas Parano (Fear and Loathing in Las Vegas) | dr Gonzo | Terry Gilliam |
2000 | Przekręt (Snatch) | Franky Cztery Palce | Guy Ritchie |
Desperaci (The Way of the Gun) | Longbaugh | Christopher McQuarrie | |
Traffic | Javier Rodriguez – Oscar za rolę drugoplanową | Steven Soderbergh | |
2001 | Obietnica (The Pledge) | Toby Jay Wadenah | Sean Penn |
2003 | 21 gramów (21 Grams) | Jack Jordan | Alejandro González Iñárritu |
Nożownik (The Hunted) | Aaron Hallam | William Friedkin | |
2005 | Sin City: Miasto grzechu (Sin City) | Jack 'Jackie Boy' Rafferty | Robert Rodriguez, Frank Miller, Quentin Tarantino |
2007 | Druga szansa (Things We Lost in the Fire) | Jerry Sunborne | Susanne Bier |
2008 | Che. Rewolucja (Che: Part One) | Ernesto 'Che' Guevara | Steven Soderbergh |
Che. Boliwia (Che: Part Two) | Ernesto 'Che' Guevara | Steven Soderbergh | |
2010 | Wilkołak (The Wolfman) | Lawrence Talbot | Joe Johnston |
2012 | Savages: Ponad bezprawiem (Savages) | Miguel „Lado” Arroyo | Oliver Stone |
2013 | Thor: Mroczny świat (Thor: The Dark World) | Kolekcjoner | Alan Taylor |
Jimmy P. (Jimmy P: Psychotherapy of a Plains Indian) | Jimmy Picard | Arnaud Desplechin | |
2014 | Strażnicy Galaktyki (Guardians of the Galaxy) | Taneleer Tivan / Kolekcjoner | James Gunn |
Escobar: Historia nieznana (Escobar: Paradise Lost) | Pablo Escobar | Andrea Di Stefano | |
Wada ukryta (Inherent Vice) | Sauncho Smilax, adwokat | Paul Thomas Anderson | |
2015 | Sicario | Alejandro Gillick | Denis Villeneuve |
2017 | Gwiezdne wojny: Ostatni Jedi | DJ | Rian Johnson |
2018 | Avengers: Wojna bez granic | Taneleer Tivan / Kolekcjoner | Anthony i Joe Russo |
Soldado | Alejandro Gillick | Stefano Sollima | |
2019 | Dora i Miasto Złota | Swiper the Fox | James Bobin |
2023 | Gad (Reptile) | Tom Nichols | Grant Singer |
Nagrody
[edytuj | edytuj kod]- Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor drugoplanowy: 2000 Traffic
- Nagroda Goya Najlepszy aktor: 2009 Che – Rewolucja
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Personalidade: Benicio Del Toro (Puerto Rico). InterFilmes.com. [dostęp 2016-03-05]. (port.).
- ↑ Benicio Del Toro. Listal. [dostęp 2016-03-05]. (ang.).
- ↑ This Is My Life: Benicio Del Toro - Memories of a bittersweet childhood. [online], beniciodeltoro.ca [dostęp 2021-04-12] .
- ↑ Serafin Méndez-Méndez i inni, Notable Caribbeans and Caribbean Americans: A Biographical Dictionary, Greenwood Publishing Group, 2003, ISBN 978-0-313-31443-8 [dostęp 2021-04-12] (ang.).
- ↑ Oscar winner Benicio del Toro, singer Ricky Martin become Spanish citizens [online], USATODAY.COM [dostęp 2021-04-12] .
- ↑ Benicio Del Toro. Rotten Tomatoes. [dostęp 2016-03-05]. (ang.).
- ↑ Benicio Del Toro Biography (1967-). filmreference.com. [dostęp 2016-03-05]. (ang.).
- ↑ Benicio Del Toro – Actor. CineMagia.ro. [dostęp 2016-03-05]. (rum.).
- ↑ Benicio Del Toro – Biography – Movies & TV. The New York Times. [dostęp 2016-03-05]. (ang.).
- ↑ Benicio Del Toro (19 de Fevereiro de 1967). Filmow. [dostęp 2016-03-05]. (port.).
- ↑ Benicio Del Toro News, Pictures, and Videos. TMZ.com. [dostęp 2016-03-05]. (ang.).
- ↑ Benicio Del Toro. Starpulse.com. [dostęp 2016-03-05]. (ang.).
- ↑ Benicio Del Toro. MYmovies. [dostęp 2016-03-05]. (wł.).
- ↑ Overview for Benicio Del Toro. Turner Classic Movies. [dostęp 2016-03-05]. (ang.).
- ↑ Benicio Del Toro został ojcem. Onet.pl. [dostęp 2016-03-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-07-17)]. (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Benicio del Toro w bazie IMDb (ang.)
- Benicio del Toro w bazie Filmweb
- Benicio del Toro w bazie Notable Names Database (ang.)
- ISNI: 0000000121269146
- VIAF: 32196293
- LCCN: no99063894
- GND: 133435032
- BnF: 14018915c
- SUDOC: 061129100
- SBN: RAVV391916
- NLA: 42512820
- NKC: pna2007418500
- BNE: XX1266599
- NTA: 217661408
- BIBSYS: 3097706
- CiNii: DA16319861
- PLWABN: 9810614599805606
- NUKAT: n2008059725
- J9U: 987007427768505171
- CANTIC: a10906204
- LNB: 000278909
- CONOR: 60981347
- LIH: LNB:BTd0;=BQ
- Urodzeni w 1967
- Portorykańscy aktorzy filmowi
- Amerykańscy aktorzy filmowi
- Amerykańscy scenarzyści
- Amerykańscy producenci filmowi
- Laureaci Oscara dla najlepszego aktora drugoplanowego
- Laureaci nagrody BAFTA dla najlepszego aktora drugoplanowego
- Laureaci Nagrody Goya dla najlepszego aktora
- Laureaci Srebrnego Niedźwiedzia dla najlepszego aktora
- Laureaci nagrody za pierwszoplanową rolę męską na Festiwalu Filmowym w Cannes
- Laureaci Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w filmie
- Laureaci Nagrody Gildii Aktorów Ekranowych za wybitny występ aktora w roli pierwszoplanowej
- Ludzie urodzeni w San Juan