![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Sound_IOM.JPG/270px-Sound_IOM.JPG) ![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Black_Manx_cat.JPG/225px-Black_Manx_cat.JPG) ![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Isle_of_Man_by_Sentinel-2.jpg/200px-Isle_of_Man_by_Sentinel-2.jpg) ![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/11/Manx_loaghtan.jpg/270px-Manx_loaghtan.jpg)
A Illa de Man (en inglés: Isle of Man; en manx: Ellan Vannin), tamén coñecida simplemente como Mann (manx Mannin), é unha Dependencia da Coroa británica, localizada no Mar de Irlanda entre as illas de Gran Bretaña e Irlanda. O xefe de Estado é o rei Carlos III, que ostenta o título de Señor de Man. O Señor de Man é representado por un Tenente Gobernador, pero as relacións exteriores e a defensa son responsabilidade do Goberno Británico.
A illa está habitada dende o -6500. Como unha das seis nacións celtas, ten grande influencia cultural gaélica dende o século V, e fálase a lingua manx, da familia lingüística goidélica. En 627, Edwin de Northumbria conquistou a Illa de Man xunto con gran parte de Mercia. No século IX, os pobos nórdicos comezaron a asentarse na illa. Posteriormente, os nórdicos de Escocia estableceron o Reino das Illas. O título dos reis levaría dende entón o sufixo "e das Illas". Magnus III, rei de Noruega, era tamén coñecido como "Rei de Mann e das Illas" como parte da civilización das Hébridas entre 1099 e 1103. Xurdiu entón unha cultura nórdico-gaélica e a illa ficou baixo control nórdico. En 1266, a illa converteuse en parte de Escocia, formalizado no Tratado de Perth. Despois dun período no que o control da illa alternouse entre os reis de Escocia e os de Inglaterra, a illa pasou a formar parte do control feudal da Coroa Británica en 1399. O señorío revestiu na Coroa Británica en 1765, pero a illa nunca chegou a formar parte de Gran Bretaña ou o posterior Reino Unido, mantendo o seu status como unha dependencia da Coroa gobernada internamente.
Artigo destacado
editar
Bunscoill Ghaelgagh é unha escola de primaria cuxa lingua de instrución é a lingua manx en St John's, Illa de Man. É a única escola do mundo na que os cativos reciben as súas aulas exclusivamente en manx e que posibilita que os nenos dominen a lingua. O alumnado pode continuar a súa educación no instituto de educación secundaria Queen Elizabeth II High School en Peel, onde se ofrece a partir dos 12 anos unha materia ( GCSE) en lingua manx.
En 1999, formouse a asociación de pais e nais Sheshaght Ny Paarantyn, co obxectivo de fundar unha escola na que a lingua vehicular fose a lingua manx. Naquel ano levaron a súa petición ao Departamento de Educación da Illa de Man. A escola abriu en setembro de 2001. Ao principio, tiña unha soa aula e compartía edificio co Ballacottier School en Douglas. En xaneiro de 2003 a escola foi trasladada de Ballacottier ao seu propio edificio: a antiga escola de St John's School.
A escola gañou o premio anual de Reih Bleeaney Vanannan en xaneiro de 2006 polos seus esforzos en preservar e promover a lingua, a cultura e o patrimonio manx. Foi presentado por Tony Brown quen era entón presidente do House of Keys (a asemblea lexislativa da illa) e presidente da Manx Heritage Foundation. Dende o 1 de setembro de 2020 forma parte do sistema de educación pública da illa de Man.
Lugar de interese
editar
Snaefell é a montaña máis alta (621 m) e a única superior a 2000 pés da Illa de Man. Dise que nun día despexado pódense ver seis reinos dende o seu cumio: Inglaterra, Irlanda, Escocia, Gales, a Illa de Man e o Ceo.
O ferrocarril de montaña de Snaefell percorre as catro millas dende Laxey ó cumio. O cume está coroado por unha cafetería e varias antenas de comunicacións.
A estrada de montaña A18 pasa polas pendentes do Snaefell, e é a sección máis alta da Pista de Montaña de Snaefell sobre a cal celébrase a Isle of Man TT Races (carreira de motociclismo).
Hai montañas en Islandia chamadas Snæfell (nótese a suave diferenza de pronunciación), incluíndo a montaña baixo o famoso glaciar Snæfellsjökull. A voz "Snaefell" semella significar "Cume nevada"
Artigos de calidade (0)
Artigos bos (0)
Imaxe destacada
- ...Arquivo
Biografía destacada
editar
Mark Cavendish, nado o 21 de maio de 1985 en Douglas ( Illa de Man), é un ciclista manx do Reino Unido. Fíxose profesional en 2006 co equipo T-Mobile, pasando en 2008 ó equipo HTC-Columbia, e en 2012 ó equipo Sky. Cavendish está considerado o mellor sprinter da súa xeración, e un dos mellores da historia.
Entre as vitorias mais salientables da súa carreira caben salientar as seguintes:
- 34 vitorias de etapa no Tour de Francia (4 en 2008, 6 en 2009, 5 en 2010, 5 en 2011, 3 en 2012, 2 en 2013, 1 en 2015, 4 en 2016 e 4 en 2021).
- 15 vitorias de etapa no Giro de Italia (2 en 2008, 3 en 2009, 2 en 2011, 3 en 2012 e 5 en 2013).
- 3 vitorias de etapa na Vuelta a España (as 3 en 2010).
- Campión do mundo de ciclismo en ruta en 2011.
![](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/MaillotMundial.PNG/18px-MaillotMundial.PNG)
- Gañador da Milán-San Remo en 2009.
Sabías que...?
editar
- ...que a Illa de Man nunca foi incorporada ao Imperio Romano e que foi citada polos clásicos cos nomes de Monapia, Menavi e Mevania?
- ...Arquivo
Portais relacionados
editar
Outros portais sobre celtas
|