Tomasz Becket
arcybiskup męczennik | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
ok. 1118 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
29 grudnia 1170 |
Czczony przez | |
Kanonizacja |
1173 |
Wspomnienie | |
Atrybuty |
model kościoła, krzyż, miecz, palma |
Patron | |
Szczególne miejsca kultu |
Exeter College na Uniwersytecie Oksfordzkim; Portsmouth; Arbroath Abbey w Arbroath |
Data konsekracji |
3 czerwca 1162 | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Konsekrator | |||||||
Współkonsekratorzy |
Nigel | ||||||
|
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e8/Reliquary_Thomas_Becket_MNMA_Cl22596_n2.jpg/220px-Reliquary_Thomas_Becket_MNMA_Cl22596_n2.jpg)
Tomasz Becket, ang. Thomas Becket, Tomasz Kantauryjski, Tomasz z Canterbury (ur. ok. 1118 w Londynie, zm. 29 grudnia 1170 w Canterbury) – męczennik, święty Kościoła katolickiego, arcybiskup Canterbury (1162–1170) i kanclerz Anglii.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/De_Grey_Hours_f.28.v_St._Thomas_of_Canterbury.png/220px-De_Grey_Hours_f.28.v_St._Thomas_of_Canterbury.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/A_Chronicle_of_England_-_Page_167_-_Becket_Forbids_the_Earl_of_Leceister_to_Pass_Sentence_on_Him.jpg/220px-A_Chronicle_of_England_-_Page_167_-_Becket_Forbids_the_Earl_of_Leceister_to_Pass_Sentence_on_Him.jpg)
Tomasz Becket studiował w Paryżu, a po przyjęciu święceń kapłańskich kontynuował studia prawnicze w Bolonii. Tomasz był przyjacielem króla Henryka II, który w nadziei uzyskania większego wpływu na Kościół mianował go arcybiskupem Canterbury. Jednakże wkrótce ich drogi rozeszły się.
W roku 1164 Henryk wydał tzw. konstytucje clarendońskie, w których zabraniał stawiania osób świeckich przed sądami kościelnymi, nakazywał odpowiedzialność karną duchownych przed sądami świeckimi, umacniał wpływ króla na elekcje biskupów i zabraniał apelacji do Rzymu bez zgody monarchy[1].
Tomasz Becket sprzeciwił się tym ustawom, gdyż zwiększały rolę państwa w życiu Kościoła. Król skazał go na wygnanie. Arcybiskup udał się w 1162 roku do Francji. Dzięki mediacji papieża Aleksandra III zawarto kompromis pomiędzy królem a arcybiskupem i Becket powrócił do Anglii. Wkrótce jednak znowu popadł w konflikt z monarchą i ponownie znalazł się na wygnaniu. Wrócił w 1170 roku, lecz dalej działał wbrew woli króla (np. sprzeciwił się koronacji następcy Henryka). Pewnego razu podczas uczty Henryk miał wykrzyknąć Któż uwolni mnie od tego mącicielskiego klechy? Czterech rycerzy (Reginald Fitzurse, Hugh de Moreville, Wilhelm de Tracy i Richard le Breton), licząc na nagrodę, 29 grudnia 1170 roku zamordowało arcybiskupa przed ołtarzem katedry w Canterbury[2].
Kult
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/50/Canterbury_-_Ehemaliger_Standort_des_Schreins_von_Thomas_Becket.jpg/220px-Canterbury_-_Ehemaliger_Standort_des_Schreins_von_Thomas_Becket.jpg)
Henryk II został obłożony ekskomuniką, natomiast Becketa papież Aleksander III kanonizował w 1173. Wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 29 grudnia.
Św. Tomasz Becket jest obok św. Jerzego drugim patronem Anglii; jest także patronem duchownych.
W ikonografii św. Tomasz przedstawiany jest w stroju biskupim. Jego atrybutami są: model kościoła, krzyż, miecz, palma męczeńska[3].
Święty w literaturze
[edytuj | edytuj kod]Z pielgrzymką do Canterbury udają się m.in. bohaterowie XIV-wiecznych Opowieści kanterberyjskich (Canterbury Tales) Geoffreya Chaucera. Sztuka T.S. Eliota z 1935 r. Morderstwo w katedrze (Murder in the Cathedral) opisuje zabójstwo T. Becketa. Opis sporu Becketa z Henrykiem II i jego zabójstwo opisane są w książce Filary ziemi Kena Folletta.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- święci i błogosławieni Kościoła katolickiego
- modlitwa za wstawiennictwem świętego
- Parafia pw. św. Tomasza Becketa w Targowisku
- kaplica zamkowa pw. św. Tomasza Kantuaryjskiego w Raciborzu
- parafia św. Tomasza Becketa w Mount Prospect
- Kaplica bpa Tomickiego pw. św. Tomasza Kantuaryjskiego na Wawelu
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Tadeusz Manteuffel: Historia powszechna: Średniowiecze, Państwowe Wydawnictwa Naukowe, Warszawa 1999, s. 205.
- ↑ Jan Baszkiewicz: Historia Francji. Warszawa: Ossolineum, 1978, s. 97. ISBN 83-04-04963-5.
- ↑ Święty Tomasz Becket, biskup i męczennik na brewiarz.katolik.pl [ostatnia aktualizacja: 06.12.2009].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Tomasz Becket [online], catholic-hierarchy.org [dostęp 2022-04-24] (ang.).
- ISNI: 0000000114532436
- VIAF: 100187947
- ULAN: 500240750
- LCCN: n80036571
- GND: 118622102
- LIBRIS: 75kmnm4r44w7r9f
- BnF: 125158316
- SUDOC: 034398805
- SBN: MILV124506
- NLA: 35016232
- NKC: jn20000700142, kup19980000101306
- BNE: XX1137751
- NTA: 068992408
- BIBSYS: 90783679
- Open Library: OL2421887A
- PLWABN: 9810586022705606
- NUKAT: n97070866
- OBIN: 27201
- J9U: 987007269088105171
- CANTIC: a10325232
- LNB: 000204166
- NSK: 000523084
- CONOR: 7628131
- ΕΒΕ: 73851
- BLBNB: 000368857