Simone Veil
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
13 lipca 1927 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
30 czerwca 2017 |
Przewodniczący Parlamentu Europejskiego | |
Okres |
od 17 lipca 1979 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
Simone Veil (ur. 13 lipca 1927 w Nicei[1], zm. 30 czerwca 2017 w Paryżu[2]) – francuska polityk i prawniczka, w latach 1974–1979 i 1993–1995 minister zdrowia, eurodeputowana I, II i III kadencji, w latach 1979–1982 przewodnicząca Parlamentu Europejskiego, członkini Rady Konstytucyjnej i Akademii Francuskiej. Była pierwszą osobą stojącą na czele PE wyłonionego w wyborach powszechnych.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Simone Veil urodziła się w Nicei w rodzinie francuskich Żydów jako córka architekta André Jacoba i jego żony Yvonne z domu Steinmetz. Miała siostry Madeleine i Denise oraz brata Jeana. W czasie II wojny światowej w marcu 1944 została zatrzymana w łapance wraz z siostrą Madeleine i matką. Deportowano je najpierw do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, a następnie do Bergen-Belsen, gdzie Yvonne Jacob zginęła. Simone Veil z siostrą doczekały się wyzwolenia w styczniu 1945. Jej siostra Denise również przeżyła wojnę, jako uczestniczka ruchu oporu została aresztowana i zesłana do obozu koncentracyjnego Ravensbrück. Ojciec i brat znaleźli się w grupie blisko 900 Żydów, których w 1944 deportowano konwojem do Tallinna; okoliczności ich śmierci nie zostały ustalone[3].
Po powrocie do Francji ukończyła w Paryżu studia prawnicze. Uzyskała dyplom Instytutu Nauk Politycznych w Paryżu[4]. W 1954 zdała wyższy egzamin urzędniczy[3]. Obejmowała następnie różne stanowiska w strukturach podległych Ministerstwu Sprawiedliwości, zajmowała się m.in. administracją penitencjarną[3][4]. Była członkinią gabinetu ministra René Plevena (1968–1968). W 1970 objęła funkcję sekretarza generalnego Najwyższej Rady Sądownictwa, a w 1972 znalazła się w dyrekcji agencji ORTF[5].
W maju 1974 prezydent Valéry Giscard d’Estaing powierzył jej stanowisko ministra zdrowia. Zajmowała je do lipca 1979, odpowiadając w międzyczasie także za ochronę socjalną (1977–1978) i sprawy rodziny (1978–1979). Urząd ten sprawowała wówczas w gabinecie, którym kierował Jacques Chirac, a także trzech rządach, na czele których stał Raymond Barre[6]. Była drugą kobietą, która została ministrem w dziejach Francji (po Germaine Poinso-Chapuis mianowanej w 1947). Pełniąc tę funkcję, przyczyniła się do rozpowszechnienia dostępności środków antykoncepcyjnych oraz do uchwalenia w 1975 tzw. ustawy Veil wprowadzającej dopuszczalność przerywania ciąży na żądanie kobiety[3][7].
Dołączyła do Unii na rzecz Demokracji Francuskiej. W latach 1979–1993 wykonywała mandat eurodeputowanej I, II i III kadencji. Od lipca 1979 do stycznia 1982 była przewodniczącą pierwszego pochodzącego z wyborów powszechnych Parlamentu Europejskiego. W latach 1984–1989 przewodniczyła frakcji liberalnej w PE[1]. W marcu 1993 powróciła do administracji rządowej, obejmując u premiera Édouarda Balladura stanowiska ministra stanu oraz ministra spraw społecznych, zdrowia i polityki miejskiej. Zajmowała jej do maja 1995[6].
W 1998 przewodniczący Senatu René Monory powołał ją w skład Rady Konstytucyjnej. Członkinią tego gremium była od marca tegoż roku do marca 2007[4]. W latach 2000–2007 pełniła funkcję przewodniczącej Fondation pour la mémoire de la Shoah, fundacji zajmującej się m.in. upamiętnianiem ofiar Holocaustu[5]. 20 listopada 2008 została powołana do Akademii Francuskiej na miejsce, które przed nią zajmował Pierre Messmer[5]. W 2012 dołączyła do Unii Demokratów i Niezależnych[8].
Odznaczenia i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]Odznaczona m.in. Legią Honorową I klasy oraz Orderem Narodowym Zasługi V klasy[9]. Wyróżniona doktoratami honoris causa nadanymi przez kilkanaście uniwersytetów[5]. W 1981 otrzymała Nagrodę Karola Wielkiego, w 2001 Medal „Zasłużony dla Tolerancji”, a w 2005 Nagrodę Księcia Asturii[4].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Jej mężem był urzędnik państwowy Antoine Veil (1926–2013), którego poślubiła w 1946[3]. Miała trzech synów: Jeana, Nicolasa, i Pierre'a-François[9]. Zmarła 30 czerwca 2017 w swoim paryskim domu[2]. 1 lipca 2018 szczątki jej i jej małżonka zostały złożone w paryskim Panteonie; decyzja prezydenta Republiki Emmanuela Macrona w tej sprawie została poparta przez ponad 150 tysięcy osób[7].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Profil na stronie Parlamentu Europejskiego. [dostęp 2017-08-25].
- ↑ a b Michaël Bloch: Simone Veil est décédée à 89 ans. lejdd.fr, 30 czerwca 2017. [dostęp 2017-08-25]. (fr.).
- ↑ a b c d e Ruth Hottell: Simone Veil. jwa.org. [dostęp 2017-08-25]. (ang.).
- ↑ a b c d Simone Veil. conseil-constitutionnel.fr. [dostęp 2017-08-25]. (fr.).
- ↑ a b c d Simone Veil. academie-francaise.fr. [dostęp 2017-08-25]. (fr.).
- ↑ a b Présidents de la République et Gouvernements sous la Ve République. assemblee-nationale.fr. [dostęp 2024-08-17]. (fr.).
- ↑ a b Monika Rębała: Feministka w Panteonie. wyborcza.pl, 5 lipca 2017. [dostęp 2017-07-06].
- ↑ Soazig Quemener: Portes ouvertes chez les centristes. lejdd.fr, 25 listopada 2012. [dostęp 2017-08-25]. (fr.).
- ↑ a b Simone Veil. whoswho.fr. [dostęp 2017-08-25]. (fr.).
- ISNI: 0000000121491361
- VIAF: 120689047
- ULAN: 500241182
- LCCN: n82129023
- GND: 11929642X
- NDL: 01234240
- LIBRIS: xv8chrhg24586z5
- BnF: 11927825h
- SUDOC: 027179273
- SBN: IEIV040728
- NLA: 49863594
- NKC: jn20000701885
- BNE: XX1288719
- NTA: 072591404
- BIBSYS: 6008955
- CiNii: DA12392939
- PLWABN: 9810576455505606
- NUKAT: n2004052403
- J9U: 987007309673805171
- PTBNP: 52509
- CANTIC: a12079340
- BNA: 000052366
- CONOR: 180149859
- ΕΒΕ: 97154, 89675
- BLBNB: 001511662
- KRNLK: KAC2018P7010
- LIH: LNB:BkVm;=CA
- Członkowie Akademii Francuskiej
- Francuscy ministrowie (V Republika)
- Francuscy ministrowie zdrowia
- Francuscy prawnicy
- Francuscy posłowie do Parlamentu Europejskiego
- Politycy Unii na rzecz Demokracji Francuskiej
- Politycy Unii Demokratów i Niezależnych
- Przewodniczący Parlamentu Europejskiego
- Laureaci Międzynarodowej Nagrody Karola Wielkiego
- Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej
- Francuscy Żydzi
- Więźniowie KL Auschwitz
- Więźniowie KL Bergen-Belsen
- Ocalali z Zagłady Żydów
- Pochowani w paryskim Panteonie
- Ludzie urodzeni w Nicei
- Urodzeni w 1927
- Zmarli w 2017
- Doktorzy honoris causa