Marian Zembala
Data i miejsce urodzenia |
11 lutego 1950 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
19 marca 2022 |
Zawód, zajęcie |
kardiochirurg, nauczyciel akademicki |
Profesor nauk medycznych | |
Specjalność: kardiochirurgia, transplantologia kliniczna | |
Alma Mater | |
Doktorat |
1980 – medycyna |
Habilitacja |
1995 – medycyna |
Profesura |
1998 |
Nauczyciel akademicki | |
Uczelnia | |
Minister zdrowia | |
Okres spraw. |
16 czerwca 2015–16 listopada 2015 |
Poprzednik | |
Następca | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Marian Zembala (ur. 11 lutego 1950 w Krzepicach[1], zm. 19 marca 2022 w Zbrosławicach[2][3]) – polski lekarz, kardiochirurg, profesor nauk medycznych, w 2015 minister zdrowia, poseł na Sejm VIII kadencji. Kawaler Orderu Orła Białego.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wykształcenie i działalność zawodowa
[edytuj | edytuj kod]W rodzinnych Krzepicach ukończył szkołę podstawową i liceum. Marian Zembala wspominał, że tamtejsi nauczyciele rozbudzili w nim zainteresowanie medycyną[4]. W 1974 ukończył z wyróżnieniem studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej we Wrocławiu, otrzymał równocześnie ogólnopolskie wyróżnienie Primus Inter Pares[1]. Od 1975 do 1981 był asystentem i starszym asystentem w Klinice Chirurgii Serca tej uczelni. Po uzyskaniu stopnia doktora nauk medycznych objął stanowisko adiunkta[5]. Od 1980 przez kilka lat przebywał w Holandii na stażu naukowym na Uniwersytecie w Utrechcie[4], skąd w 1985 powrócił na zaproszenie profesora Zbigniewa Religi, by podjąć pracę w utworzonej wówczas, i kierowanej przez niego, Katedrze i Klinice Śląskiej Akademii Medycznej w Zabrzu[5]. Był uczestnikiem pierwszej udanej transplantacji serca w zespole Zbigniewa Religi[6]. Specjalizował się następnie w zakresie kardiochirurgii. W 1992 habilitował się na podstawie dorobku naukowego oraz rozprawy pt. Chirurgiczna reperfuzja mięśnia sercowego w świeżym zawale[7]. W latach 1992–1995 był członkiem rady naukowej World Society of Cardio-Thoracic Surgeons[1].
W 1993 objął funkcję dyrektora Śląskiego Centrum Chorób Serca w Zabrzu[5]. W 1997 został członkiem Krajowej Rady Transplantacyjnej, a w latach 1997–1999 był prezesem Polskiego Towarzystwa Transplantacyjnego. W 1998 otrzymał tytuł profesora nauk medycznych[7]. Doszedł do stanowiska profesora zwyczajnego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego i kierownika Katedry Kardiochirurgii i Transplantologii[7]. W pracy zawodowej Marian Zembala specjalizował się w transplantologii serca i płuc, w 1997 jako pierwszy w Polsce wykonał transplantację pojedynczego płuca[8]. W 2001 jako pierwszy w Polsce przeszczepił choremu płuco-serce[5], dokonał także zabiegu wszczepienia by-passów 103-letniej pacjentce[8]. W 2011 został przewodniczącym rady naukowej przy ministrze zdrowia, a także krajowym konsultantem z zakresu kardiochirurgii.
Był promotorem kilkunastu prac doktorskich[7], był członkiem krajowym korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności, a także członkiem Komitetu Nauk Klinicznych Polskiej Akademii Nauk[7], Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, International Society for Heart and Lung Transplantation[1]. Pełnił funkcję redaktora naczelnego czasopism naukowych „Kardiochirurgia i Torakochirurgia Polska” oraz „Interactive CardioVascular and Thoracic Surgery”[5]. W kadencji 2017–2018 zajmował stanowisko prezesa Europejskiego Towarzystwa Kardio-Torakochirurgicznego (EACTS)[9][10].
W 2017 ukazał się wywiad rzeka z Marianem Zembalą pt. Spotkania. Opowieść o wierze w człowieka, który przeprowadził Dawid Kubiatowski[11].
Działalność polityczna
[edytuj | edytuj kod]W wyborach samorządowych w 2014 z ramienia Platformy Obywatelskiej uzyskał mandat radnego Sejmiku Województwa Śląskiego V kadencji[12]. Kandydował z pierwszego miejsca w okręgu 5 i uzyskał 27 275 głosów[13]. 15 czerwca 2015 premier Ewa Kopacz poinformowała o wysunięciu jego kandydatury na urząd ministra zdrowia. Następnego dnia został zaprzysiężony przez prezydenta Bronisława Komorowskiego[14].
W wyborach parlamentarnych w 2015 jako kandydat Platformy Obywatelskiej uzyskał w okręgu katowickim mandat poselski, otrzymując 53 610 głosów[15]. 16 listopada 2015 zakończył pełnienie funkcji ministra. W 2019 nie ubiegał się o poselską reelekcję.
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Syn Kazimierza i Krystyny[2]. Zamieszkał w Tarnowskich Górach. Był żonaty z Hanną, miał czworo dzieci: Michała, Joannę, Pawła i Małgorzatę[5].
W 2018 przeszedł udar mózgu, od tego czasu poruszał się na wózku inwalidzkim[16][17]. Zmarł 19 marca 2022 wskutek utonięcia w basenie na terenie swojego domu w Zbrosławicach. Według wstępnych ustaleń prowadzonego przez prokuratora postępowania przyczyną było samobójstwo. Marian Zembala pozostawił też list pożegnalny[18]. Pochowany na cmentarzu w Zbrosławicach[19].
Odniesienia w kulturze
[edytuj | edytuj kod]W filmie Bogowie (2014) w rolę Mariana Zembali wcielił się Piotr Głowacki. Sam Marian Zembala zagrał w nim epizodyczną rolę członka komisji etyki lekarskiej, przed którą stawił się Zbigniew Religa (grany przez Tomasza Kota)[20].
Publikacje
[edytuj | edytuj kod]- Spotkania. Opowieść o wierze w człowieka. Marian Zembala w rozmowie z Dawidem Kubiatowskim (Editio, 2017)
Odznaczenia, wyróżnienia i upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]- Ordery i odznaczenia
- Order Orła Białego (2022, pośmiertnie)[21][22][23]
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011)[24]
- Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (2004)[25]
- Odznaka Honorowa za Zasługi dla Ochrony Praw Dziecka (2016)[26]
- Order Za Zasługi III stopnia (Ukraina, 2008)[27]
- Krzyż „Pro Ecclesia et Pontifice” (2012)[28]
- Benemerenti (2012)[4]
- Order Uśmiechu (2005)[29]
- Nagrody i wyróżnienia
- Honorowy obywatel województwa opolskiego (2005)[30], Krzepic (2005)[4], Zabrza (2009)[31]
- Perła Honorowa Polskiej Gospodarki w kategorii nauka (2010)[32]
- Śląska Nagroda im. Juliusza Ligonia (2010)[33]
- „Cegła Janoscha” (2011), nagroda przyznawana przez katowicką redakcję „Gazety Wyborczej” dla osób zasłużonych dla krzewienia górnośląskiej tożsamości[34]
- Tytuł doktora honoris causa Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu (2018)[35]
- Lux ex Silesia (2021)[36]
- Upamiętnienie
W 2024 jego imieniem nazwano plac w Tarnowskich Górach, położony pomiędzy ulicą Częstochowską a dworcem kolejowym[37][38].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Marian Zembala. drugieserce.jaw.pl. [dostęp 2015-06-16].
- ↑ a b Marian Zembala. rejestry-notarialne.pl. [dostęp 2022-06-06].
- ↑ Łukasz Kuczera: Marian Zembala nie żyje. Profesor zostawił list. wp.pl, 19 marca 2022. [dostęp 2022-03-19].
- ↑ a b c d Joanna Skiba: Nowy minister zdrowia Marian Zembala urodził się w Krzepicach k. Częstochowy. gazeta.pl, 15 czerwca 2015. [dostęp 2015-06-17].
- ↑ a b c d e f Śląskie Centrum Chorób Serca i jego Fundacja. fundacjasccs.pl. [dostęp 2015-06-16].
- ↑ Prawie 30 lat przeszczepiamy serca. gazetalekarska.pl, 4 listopada 2014. [dostęp 2014-11-04].
- ↑ a b c d e Prof. dr hab. Marian Zembala, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2017-02-13] .
- ↑ a b Dorota Romanowska: Profesor Marian Zembala. Kim jest nowy minister zdrowia?. newsweek.pl, 15 czerwca 2015. [dostęp 2015-06-16].
- ↑ Zabrzanin na czele największej na świecie organizacji kardiochirurgów. dobrewiadomosci.net.pl, 25 listopada 2016. [dostęp 2016-11-28].
- ↑ History & Archives. EACTS. [dostęp 2022-01-10]. (ang.).
- ↑ Anna Gumułka: Spotkania. Opowieść o wierze w człowieka. dzieje.pl, 19 września 2017. [dostęp 2017-09-22].
- ↑ Agata Pustułka: PKW: Wyniki wyborów do Sejmiku Śląskiego: Nazwiska radnych wojewódzkich 2014. dziennikzachodni.pl, 21 listopada 2014. [dostęp 2014-11-21].
- ↑ Serwis PKW – Wybory 2014. [dostęp 2015-10-08].
- ↑ Michalina Mikulska: Zaprzysiężenie nowych ministrów. rp.pl, 16 czerwca 2015. [dostęp 2015-06-16].
- ↑ Serwis PKW – Wybory 2015. [dostęp 2015-10-27].
- ↑ Prof. Marian Zembala z ważnym apelem do Polaków: Regularnie badajcie ciśnienie!. gazeta.pl, 9 listopada 2018. [dostęp 2018-11-09].
- ↑ Jan Dziadul: Prof. Marian Zembala (1950–2022). Bogowie ratują życie. polityka.pl, 21 marca 2022. [dostęp 2022-03-23].
- ↑ Aleksy Kiełbasa: Są wyniki wstępnej sekcji zwłok prof. Mariana Zembali. Były minister zostawił list pożegnalny. gazeta.pl, 22 marca 2022. [dostęp 2022-03-23].
- ↑ Renata Gaweł: Uroczystości pogrzebowe prof. Mariana Zembali. rmf24.pl, 26 marca 2022. [dostęp 2022-03-26].
- ↑ Bogowie w bazie filmpolski.pl. [dostęp 2019-10-06].
- ↑ M.P. z 2022 r. poz. 576
- ↑ Kamil Jasek: Prof. Marian Zembala pośmiertnie odznaczony. radio.katowice.pl, 25 marca 2022. [dostęp 2022-03-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-03-26)].
- ↑ Order Orła Białego dla śp. prof. Mariana Zembali. prezydent.pl, 26 marca 2022. [dostęp 2022-03-26].
- ↑ M.P. z 2011 r. nr 71, poz. 703
- ↑ M.P. z 2005 r. nr 6, poz. 86
- ↑ Lista odznaczonych Odznaką RPD. brpd.gov.pl, grudzień 2023. [dostęp 2023-12-26].
- ↑ Указ Президента України № 752/2008 Про відзначення державними нагородами України громадян іноземних держав. president.gov.ua, 20 sierpnia 2008. [dostęp 2012-05-08]. (ukr.).
- ↑ Medal papieski dla prof. Mariana Zembali. zabrze.pl, 12 września 2012. [dostęp 2012-09-21].
- ↑ Order Uśmiechu dla prof. Mariana Zembali. gazeta.pl, 19 kwietnia 2005. [dostęp 2012-03-24].
- ↑ Honorowi Obywatele Województwa Opolskiego. umwo.opole.pl. [dostęp 2012-03-24].
- ↑ Prof. Zembala Honorowym Obywatelem Miasta Zabrze. zabrze.pl, 15 września 2009. [dostęp 2012-09-21].
- ↑ Laureaci z poprzednich edycji. polishmarket.com.pl. [dostęp 2015-12-04].
- ↑ Laureaci śląskiej nagrody. gwarek.com.pl, 5 stycznia 2011. [dostęp 2015-04-28].
- ↑ Iwona Sobczyk: Nagroda prosto z serca trafiła do kardiochirurga. gazeta.pl, 9 grudnia 2011. [dostęp 2012-03-24].
- ↑ Krystian Lurka: 1600 studentów i doktorat honoris causa dla prof. Mariana Zembali podczas inauguracji. termedia.pl, 8 października 2011. [dostęp 2018-10-09].
- ↑ Prof. Marian Zembala odbierze nagrodę Lux ex Silesia. tarnowskiegory.pl, 6 października 2021. [dostęp 2021-10-08].
- ↑ Uchwała nr LXXIII/720/2024 Rady Miejskiej w Tarnowskich Górach z dnia 24 stycznia 2024 r. w sprawie nadania nazwy placowi. Dziennik Urzędowy Województwa Śląskiego, 31 stycznia 2024. [dostęp 2024-02-28].
- ↑ Jarosław Myśliwski: Tarnowskie Góry mają plac im. prof. Mariana Zembali. Radni byli jednomyślni. gwarek.com.pl, 24 stycznia 2024. [dostęp 2024-02-28].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Marian Zembala. drugieserce.jaw.pl. [dostęp 2015-06-16].
- Paweł Bojko, Marian Zembala, w: Słownik medycyny i farmacji Górnego Śląska, tom 5: biograficzny (A-Z), Samodzielna kadra naukowo-dydaktyczna Śląskiej Akademii Medycznej 2001–2002 (pod redakcją Jerzego Mariana Dyrdy i Barbary Gruszki), Śląska Akademia Medyczna, Biblioteka Główna, Katowice 2003, s. 471–474 (z fotografią)
- Prof. dr hab. Marian Zembala, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2017-02-13] .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Marian Zembala: Publikacje. PubMed. [dostęp 2015-06-16]. (ang.).
- Absolwenci Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu
- Członkowie Komitetu Nauk Klinicznych PAN
- Członkowie Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego
- Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności
- Doktorzy honoris causa Akademii Medycznej we Wrocławiu
- Honorowi obywatele Zabrza
- Laureaci Śląskiej Nagrody im. Juliusza Ligonia
- Ludzie urodzeni w Krzepicach
- Ludzie związani z Tarnowskimi Górami
- Ministrowie zdrowia III Rzeczypospolitej
- Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Ochrony Praw Dziecka
- Odznaczeni Orderem Orła Białego (III Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Orderem Uśmiechu
- Odznaczeni Benemerenti
- Polacy odznaczeni Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice
- Polacy odznaczeni Orderem „Za zasługi” (Ukraina)
- Politycy Platformy Obywatelskiej
- Polscy kardiochirurdzy
- Polscy samobójcy
- Polscy transplantolodzy
- Posłowie z okręgu Katowice
- Posłowie na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej VIII kadencji
- Radni sejmiku województwa śląskiego
- Wykładowcy Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach
- Zmarli przez utonięcie
- Urodzeni w 1950
- Zmarli w 2022