Édouard Daladier
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Premier Republiki Francuskiej | |
Okres |
od 31 stycznia 1933 |
Przynależność polityczna |
Partia Radykalno-Socjalistyczna |
Poprzednik | |
Następca | |
Premier Republiki Francuskiej | |
Okres |
od 30 stycznia 1934 |
Poprzednik | |
Następca | |
Premier Republiki Francuskiej | |
Okres |
od 10 kwietnia 1938 |
Poprzednik | |
Następca | |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
Édouard Daladier (ur. 18 czerwca 1884 w Carpentras, zm. 10 października 1970 w Paryżu) – francuski polityk.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]W latach 1919–1940 był deputowanym do parlamentu, kilkakrotnie ministrem różnych resortów (m.in. kolonii – 1924–1925, robót publicznych – 1930–1932, wojny – 1936–1937). Trzykrotnie był też premierem rządu – w 1933, 1934 i od kwietnia 1938 do marca 1940. Był jednym z przywódców Partii Radykalnej. Kiedy afera Stavisky'ego przesądziła o upadku rządu Camille'a Chautempsa prezydent powierzył mu sformowanie nowego gabinetu. Słynął z nieudolności i korupcji.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Bundesarchiv_Bild_183-H13007%2C_M%C3%BCnchener_Abkommen%2C_Abreise_von_Daladier.jpg/220px-Bundesarchiv_Bild_183-H13007%2C_M%C3%BCnchener_Abkommen%2C_Abreise_von_Daladier.jpg)
W dniu 6 lutego 1934 roku monarchistyczny dziennik „L'Action Française” wezwał swoich czytelników: „Po wyjściu z biur paryżanie udadzą się przed Izbę Deputowanych, aby dać do zrozumienia rządowi i jego parlamentarnym poplecznikom, że mają dość tego wstrętnego reżimu”. O godzinie 18:00 na Placu Concorde zgromadziły się tłumy ludzi, głównie członkowie i sympatycy organizacji monarchistycznych, narodowych, faszystowskich i kombatanckich – Akcji Francuskiej, Kamelotów Króla, Krzyży Ognistych, Młodzieży Patriotycznej, Solidarności Francuskiej. Organizatorzy oceniali liczbę ludzi na blisko 200 tys. Około 19:30 na moście Concorde policja otworzyła ogień do tłumu. Rozruchy ustały dopiero o północy. Katolicki dziennik „La Croix” napisał o „szlachetnej krwi przelanej na Placu Zgody”. Lewicowa prasa zarzucała demonstrującym próbę przeprowadzenia zamachu stanu. Premier E. Daladier w oficjalnym komunikacie skłamał, że zginęło tylko 6 demonstrantów i aż 3 policjantów, a 350 osób (w tym 180 policjantów) odniosło rany. W rzeczywistości poległo lub zmarło z odniesionych ran 16 uczestników demonstracji i 1 policjant. Było też 2329 rannych, w tym 1764 policjantów. „Krwawy wtorek” doprowadził do upadku gabinetu E. Daladiera. Nie zniknął on jednak z polityki.
We wrześniu 1938 podpisał układ monachijski, w wyniku którego Czechosłowacja utraciła Kraj Sudetów, fortyfikacje i możliwość skutecznej obrony, a 15 marca 1939 niepodległość. Stał na czele rządu w pierwszym etapie II wojny światowej. W 1940 został aresztowany przez rząd Vichy, sądzony w 1942 w Riom, a następnie (w 1943) deportowany do Niemiec i uwięziony w obozach koncentracyjnych w Dachau oraz w Buchenwaldzie.
Mimo kompromitującej nieudolności został w 1946 wybrany deputowanym do Zgromadzenia Konstytucyjnego IV Republiki, zaś w latach 1946–1958 do Zgromadzenia Narodowego. W latach 1947–1954 był przewodniczącym Ugrupowania Lewicy Republikańskiej, w latach 1957–1958 przewodniczącym Partii Radykalnej. Sprzeciwiał się utworzeniu Europejskiej Wspólnoty Obronnej, występował także przeciwko układom paryskim. Przeciwnik prezydenta de Gaulle'a, protestował przeciwko ograniczeniu roli parlamentu w Konstytucji V Republiki.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- A. Horne, To Lose a Battle; France 1940, 1969
- P. Larmour, The French Radical Party in the 1930, Stanford, 1964
- W. L. Shirer, The Collapse of the Third Republic, Nowy Jork, 1970
- ISNI: 0000000108795627
- VIAF: 24647874, 241145857074922922001
- LCCN: n91035678
- GND: 119022303
- BnF: 121964450
- SUDOC: 02737923X
- SBN: RAVV049337
- NLA: 35382513
- NKC: mzk2002106436
- BNE: XX1209087
- NTA: 092702295
- BIBSYS: 90716190
- Open Library: OL586892A
- NUKAT: n96031884
- J9U: 987007259996605171
- PTBNP: 34995
- BNC: 000371351
- LIH: LNB:V*137333;=BG