اکستازی
![]() | |
دادههای بالینی | |
---|---|
نامهای دیگر | (±)-1,3-benzodioxolyl-N-methyl-2-propanamine; (±)-3,4-methylenedioxy-N-methyl-α-methyl-2-phenethylamine; DL-3,4-methylenedioxy-N-methamphetamine; methylenedioxymethamphetamine |
ردهبندی داروهای بارداری |
|
میزان وابستگی | Moderate |
روش مصرف دارو | Oral, sublingual, insufflation, inhalation (vaporization), injection,[۲] rectal |
کد ATC | |
وضعیت قانونی | |
وضعیت قانونی |
|
دادههای فارماکوکینتیک | |
متابولیسم | Hepatic, CYP450 extensively involved, especially CYP2D6 |
نیمهعمر حذف | 6–10 hours (though duration of effects is typically actually 3–5 hours)[نیازمند منبع] |
دفع | Renal |
شناسهها | |
| |
شمارهٔ سیایاس | |
پابکم CID | |
دراگبنک | |
کماسپایدر | |
UNII | |
ChEBI | |
ChEMBL | |
CompTox Dashboard (EPA) | |
دادههای فیزیکی و شیمیایی | |
فرمول شیمیایی | C11H15NO۲ |
جرم مولی | 193.24 g/mol g·mol−1 |
مدل سه بعدی (جیمول) | |
| |
| |
![]() ![]() |
۳،۴ متیلِندیاکُسیمتاآمفتامین (اختصاراً MDMA)، که معمولاً به نامهای اکستازی (به شکل قرص) مالی یا مَندی (به شکل پودر کریستال) شناخته میشود، داروی قوی اِمپاتوژن-انتاکتوژن با خاصیت محرک قوی و روانگردان ضعیف از گروه آمفتامین و فنتیلآمین است.[۳] امدیامای در بین عموم مردم بیشتر با نام اِکستازی (EX یا XTC) شناخته میشود. MDMA باعث افزایش آزادسازی «سروتونین»، «دوپامین» و «نورآدرنالین» در سیناپسها و مهارکننده بازجذب این ناقلهای عصبی است.[۴] قرص اکس یا ایکس، شادیآور است و به دلیل ترشح بیش از حد دوپامین و خصوصا سروتونین، احساس صمیمیت با دیگران را به وجود، فرد را برونگراتر و اجتماعیتر میکند و اضطراب فرد را کاهش میدهد. MDMA اولین بار توسط آنتون کولیش شیمیدان شرکت مرک در سال ۱۹۱۲ سنتز شد.[۵][۶] در دهه ۱۹۷۰ در پروسه رواندرمانی برخی اختلالات روانی از جمله افسردگی مورد استفاده قرار میگرفت و در دهه ۱۹۸۰ تبدیل به یک داروی محبوب خیابانی شد.[۷]
MDMA معمولاً با مهمانیهای رقص، رَوِ و موسیقی رقص الکترونیک مرتبط است.[۸] قرصهایی که به عنوان اکستازی فروخته می شوند ممکن است با مواد دیگری مانند افدرین، آمفتامین و متآمفتامین مخلوط شوند. در سال ۲۰۱۶، حدود ۲۱ میلیون نفر در سنین ۱۵ تا ۶۴ سال (۰/۳ درصد از جمعیت جهان) از اکستازی استفاده کردند.[۹] این به طور کلی مشابه درصد افرادی بود که کوکائین یا آمفتامینها استفاده میکردند، اما کمتر از حشیش یا مواد افیونی بود. در ایالات متحده، از سال ۲۰۱۷، حدود ۷٪ از مردم در مقطعی از زندگی خود از MDMA و ۰/۹٪ از آن در سال گذشته استفاده کرده اند. خطر مرگ ناشی از یک دوز MDMA از ۱ مرگ در ۲۰٫۰۰۰ مورد تا ۱ مرگ در ۵۰٫۰۰۰ مورد تخمین زده می شود.[۱۰]
سمیت
[ویرایش]اکثر قرصهایی که با نام اکستازی به فروش میرسند حاوی ترکیبات محرک ارزانتر و مواد شیمیایی بازمانده از سنتز آنها هستند که این موضوع میتواند بسیار خطرناک باشد. البته حتی در صورتی که قرصها کاملاً خالص باشند مصرف اکستازی میتواند باعث آسیب مغزی شود.[۱۱]
عوارض جانبی
[ویرایش]عوارض کوتاه مدت: افزایش فشارخون و ضربان قلب، بیخوابی، گشادی مردمکها، کمآبی بدن و افزایش دمای بدن و تعریق، حالت تهوع، ناتوانی جنسی، دندانقروچه.
عوارض بلند مدت: شواهدی در دست است که نشان میدهد مصرف طولانی مدت اکستازی باعث تغییر در ساختار بخشهایی از مغز میشود.[۱۲]
قطع مصرف اکستازی به دلیل خالی شدن منابع سروتونین باعث افسردگی، احساس خستگی، بی حوصلگی و گاهی اوقات تهوع میشود. مصرف همزمان اکستازی با داروهای ضدافسردگی مهارکننده بازجذب مونوآمینها همچنین «ترامادول» باعث افزایش اثرات آن و سندروم سروتونین و ریسک مرگ میشود.
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- ↑ Stimulants, Narcotics, Hallucinogens – Drugs, Pregnancy, and Lactation., Gerald G. Briggs, OB/GYN News, 1 June 2003.
- ↑ "Methylenedioxymethamphetamine (MDMA, ecstasy)". Drugs and Human Performance Fact Sheets. National Highway Traffic Safety Administration. Archived from the original on 31 May 2012. Retrieved 3 June 2014.
- ↑ "There's something about Molly: The underresearched yet popular powder form of ecstasy in the United States". doi:10.1080/08897077.2016.1267070 – به واسطهٔ Palamar J J. پارامتر
|عنوان= یا |title=
ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۳ آوریل ۲۰۱۶. دریافتشده در ۴ مه ۲۰۱۷.
- ↑ The origin of MDMA (ecstasy) revisited: the true story reconstructed from the original documents: ۱۲۴۰–۱۲۴۵. doi:10.1111/j.1360-0443.2006.01511.x – به واسطهٔ Freudenmann RW, Öxler F, Bernschneider-Reif S (August 2006). پارامتر
|عنوان= یا |title=
ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ رادیو فردا
- ↑ National Institute on Drug Abuse https://nida.nih.gov/research-topics/mdma-ecstasy-molly. پارامتر
|عنوان= یا |title=
ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ Neuroscience of Psychoactive Substance Use and Dependence. World Health Organization, 2004. شابک ۹۲۴۱۵۶۲۳۵۸, ۹۷۸۹۲۴۱۵۶۲۳۵۵ مقدار
|شابک=
را بررسی کنید: invalid character (کمک). - ↑ World Drug Report 2018. ۲۰۱۸. شابک ۹۷۸-۹۲-۱-۰۴۵۰۵۸-۴.
- ↑ «How MDMA's pharmacology and pharmacokinetics drive desired effects and harms». Journal of Clinical Pharmacology. doi:10.1002/jcph.266.
- ↑ https://www.drugabuse.gov/publications/research-reports/mdma-ecstasy-abuse/what-does-mdma-do-to-brain
- ↑ https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25731754
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «MDMA». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱۲ نوامبر ۲۰۱۱.
- آزادکنندههای سروتونین-نوراپینفرین-دوپامین
- آگونیستهای ۵-اچتی۱ای
- آگونیستهای ۵-اچتی۲ای
- آگونیستهای ۵-اچتی۲بی
- آگونیستهای ۵-اچتی۲سی
- آگونیستهای تیایایآر۱
- آگونیستهای گیرندههای سروتونین
- آمفتامینها
- اختراعهای آلمانی
- بازدارندههای VMAT
- بنزودایاکسولها
- داروهای تفریحی
- داروهای فاقد کدهای طبقهبندی شیمیایی درمانی آناتومیک
- روانگردان
- سرخوشکنندهها
- ضد افسردگیهای آزمایشی
- محرکها