Курыльскія астравы
Курыльскія астравы | |
---|---|
руск.: Курильские острова | |
![]() Касмічны здымак Курыльскіх астравоў | |
Характарыстыкі | |
Колькасць астравоў | 56 |
Найбуйнейшы востраў | Ітуруп |
Агульная плошча | 10 500 км² |
Найвышэйшы пункт | 2 339 м |
Насельніцтва | 18 735 чал. (2010) |
Шчыльнасць насельніцтва | 1,78 чал./км² |
Размяшчэнне | |
46°30′ пн. ш. 151°30′ у. д.HGЯO | |
Акваторыя | Ціхі акіян |
Краіна | |
![]() |
Курыльскія астравы — ланцуг астравоў паміж паўвостравам Камчатка і востравам Хакайда, крыху выпуклай дугой аддзяляе Ахоцкае мора ад Ціхага акіяна.
Геаграфічнае становішча
[правіць | правіць зыходнік]Працягласць — каля 1200 км. Агульная плошча — 10,5 тыс. км². Уключаюць 30 вялікіх і шмат дробных астраўкоў і скал. Складаюцца з Вялікай (даўжыня 1200 км) і Малой (даўжыня 120 км) Курыльскіх град. Астравы падзелены Курыльскімі пралівамі. Глыбокія пралівы Крузенштэрна і Бусоль падзяляюць Вялікую граду на 3 групы астравоў: паўночную (Шумшу, Парамушыр, Анекатан, Шыяшкотан і інш.), сярэднюю (Сімушыр, Кетой, Расшуа, Райкоке і інш.), паўднёвую (Кунашыр, Ітуруп, Уруп і інш.). На ўсход ад вострава Кунашыр за Паўднёва-Курыльскім пралівам Малая Курыльская града (востраў Шыкатан і інш.).
Курыльскія астравы ўваходзяць у Сахалінскую вобласць Расіі. Паўднёвыя астравы архіпелага — Ітуруп, Кунашыр, Шыкатан і так званыя Хабамаі — аспрэчваюцца Японіяй, якая ўключае іх у склад прэфектуры Хакайда.
Спіс астравоў плошчай болей за 1 км² у напрамку з поўначы на поўдзень:
Назва | Плошча, км² |
Максімальная вышыня, м |
Шырата | Даўгата | |
---|---|---|---|---|---|
Вялікая Курыльская града | |||||
Паўночная група | |||||
Атласава | 150 | 2339 | 50°52' | 155°34' | |
Шумшу | 388 | 189 | 50°45' | 156°21' | |
Парамушыр | 2053 | 1816 | 50°23' | 155°41' | |
Анцыферава | 7 | 747 | 50°12' | 154°59' | |
Маканрушы | 49 | 1169 | 49°46' | 154°26' | |
Анекатан | 425 | 1324 | 49°27' | 154°46' | |
Харымкатан | 68 | 1157 | 49°07' | 154°32' | |
Чырынкатан | 6 | 724 | 48°59' | 153°29' | |
Экарма | 30 | 1170 | 48°57' | 153°57' | |
Шыяшкотан | 122 | 934 | 48°49' | 154°06' | |
Сярэдняя група | |||||
Райкоке | 4,6 | 551 | 48°17' | 153°15' | |
Матуа | 52 | 1446 | 48°05' | 153°13' | |
Расшуа | 67 | 948 | 47°45' | 153°01' | |
а-вы Ушышыр | 5 | 388 | — | — | |
Рыпанкіча | 1,3 | 121 | 47°32' | 152°50' | |
Янкіча | 3,7 | 388 | 47°31' | 152°49' | |
Кетой | 91 | 1166 | 47°20' | 152°31' | |
Сімушыр | 353 | 1539 | 46°58' | 152°00' | |
Броўтана | 7 | 800 | 46°43' | 150°44' | |
а-вы Чорныя Браты | 37 | 749 | — | — | |
Чырпой | 21 | 691 | 46°30' | 150°55' | |
Брат-Чырпоеў | 16 | 749 | 46°28' | 150°50' | |
Паўднёвая группа | |||||
Уруп | 1450 | 1426 | 45°54' | 149°59' | |
Ітуруп | 3318,8 | 1634 | 45°00' | 147°53' | |
Кунашыр | 1495,24 | 1819 | 44°05' | 145°59' | |
Малая Курыльская града | |||||
Шыкатан | 264,13 | 412 | 43°48' | 146°45' | |
Палонскага | 11,57 | 16 | 43°38' | 146°19' | |
Зялёны | 58,72 | 24 | 43°30' | 146°08' | |
Танфільева | 12,92 | 15 | 43°26' | 145°55' | |
Юрый | 10,32 | 44 | 43°25' | 146°04' | |
Анучына | 2,35 | 33 | 43°22' | 146°00' |
Будова і рэльеф
[правіць | правіць зыходнік]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Fussa_ISS_cut.jpg/220px-Fussa_ISS_cut.jpg)
Кожны востраў — вулкан, частка вулкана або ланцуг вулканаў (больш за 160 вулканаў, з іх каля 40 дзеючых), якія зліліся падножжамі або злучаны нізіннымі перашыйкамі. Астравы складзены пераважна з вулканагенных і вулканагенна-асадкавых парод. 3 карысных выкапняў ёсць сера і тэрмальныя воды. Бываюць землетрасенні і цунамі. Рэльеф гарысты, пераважаюць вышыні 500—1000 м, максімальная — 2339 м (вулкан Алаід на востраве Атласава)[1].
Клімат
[правіць | правіць зыходнік]Клімат на астравах марскі, даволі суровы, з халоднай і працяглай зімой, прахалодным летам, высокай вільготнасцю паветра. На паўднёвай частцы Курыльскіх астравоў маразы ўзімку могуць дасягаць −25 °C, сярэдняя тэмпература лютага −8 °C. На паўночнай жа частцы зіма мякчэйшая, з маразамі да −16 °C і −7 °C у лютым.
Узімку на астравы ўплывае Алеуцкі барычны мінімум, дзеянне якога слабее да чэрвеня.
Сярэдняя тэмпература жніўня на паўднёвай частцы Курыльскіх астравоў — 17 °C, на паўночнай — 10 °C.
Гідраграфія
[правіць | правіць зыходнік]На значных астравах густая сетка рэк і ручаёў. Шмат азёр, у тым ліку кратэрных.
Глебы, расліннасць і жывёльны свет
[правіць | правіць зыходнік]Глебы пераважна дзярновыя, лугавыя і алювіяльныя, пад лесам — слабападзолістыя са значнымі дамешкамі вулканічнага матэрыялу. На паўночных астравах альхова-рабінавае крывалессе, кедравы сланік, нізкія кусцікі шыкшы (варанікі). На поўдні трапляецца крывалессе з каменнай бярозы, курыльскі бамбук, ялова-піхтавыя і шыракалістыя лясы з ліянамі і бамбукам, месцамі рэдкалессе з курыльскай лістоўніцы. Для наземнай фаўны характэрны мядзведзь, гарнастай, чорна-бурая і чырвоная лісы, бурундук. Шмат птушак, асабліва марскіх, на скалах птушыныя базары. Мора багатае рыбай, асабліва ласасёвымі, крабамі, марскім зверам (нерпа, сівуч, марскі коцік, калан).
Гісторыя
[правіць | правіць зыходнік]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/be/Japanese-Buddhist-Temple-Iturup-Etorofu.png/220px-Japanese-Buddhist-Temple-Iturup-Etorofu.png)
Да сярэдзіны ХХ ст. астравы насялялі айны. Першым з еўрапейцаў астравы наведаў галандскі мараплавец М. Г. дэ Фрыз у 1644 г. На карце 1644 г. астравы пазначаны як тэрыторыя японскага клана Мацумаэ. У Расіі першыя звесткі пра Курыльскія астравы атрыманы ад землепраходца У. Атласава ў 1697 г. У 1711 г. іх даследаваў, падрабязна апісаў і склаў іх чарцёж расійскі служылы беларускага паходжання І. Казырэўскі. У 1721 г. І. Яўрэінаў (таксама паходзіў з Беларусі) разам з Ф. Лужыным па заданні Пятра I правёў геадэзічнае вывучэнне Курыльскіх астравоў і ўпершыню пазначыў іх на карце Расіі. У 1745 г. большая частка астравоў нанесена на «Генеральную карту Расійскай імперыі» ў Акадэмічным атласе. 3 канца XVIII ст. пачалася расійская і японская каланізацыя. Паводле расійска-японскага дагавора 1855 г. востраў Ітуруп і іншыя астравы на поўдзень ад яго адыходзілі да Японіі, астатнія Курыльскія астравы прызнаваліся ўладаннем Расіі. У 1875 г. у абмен на прызнанне Японіяй расійскага суверэнітэту над востравам Сахалін Расія перадала ёй сваю частку Курыльскіх астравоў, якія да 1945 г. знаходзіліся пад японскім кіраваннем. У час ІІ сусветнай вайны ў адпаведнасці з рашэннем Крымскай канферэнцыі 1945 г. (апублікавана ў лютым 1946 г.) Курыльскія астравы перададзены СССР і заняты савецкімі войскамі ў час Курыльскай дэсантнай аперацыі 1945 г.; японскае насельніцтва з іх было эвакуіравана і заменена савецкімі перасяленцамі. 3 1947 г. астравы ў складзе Сахалінскай вобласці Расіі. Японія не пагадзілася з перадачай Савецкаму Саюзу паўднёвых Курыльскіх астравоў (Ітуруп, Кунашыр, Шыкатан, града Хабамаі) і выказвае свае правы на іх, што стала прычынай нязгоды Японіі падпісаць Дагавор аб міры з СССР, а з 1991 г. — з Расіяй як яго правапераемніцай.
Насельніцтва і гаспадарка
[правіць | правіць зыходнік]Вядзецца рыбалоўства, на поўдні лясная гаспадарка. Развіта рыбаперапрацоўчая і кансервавая прамысловасць. Гарады Курыльск (на востраве Ітуруп), Севера-Курыльск (на востраве Парамушыр).
У цяперашні час на Курылах пражывае каля 20 тыс. чалавек, і іх адзінай сувяззю са знешнім светам застаецца паром на востраў Сахалін, які адбывае раз на тыдзень, — авіярэйсы застаюцца занадта дарагімі. Пры гэтым у рэгіёне вельмі дрэнная сітуацыя з доступам да інтэрнэту і сотавай сувязі і маецца ўсяго 13 км асфальтаваных дарог. Урад РФ планаваў развіваць на астравах турызм, аднак гэтаму перашкаджае адсутнасць інфраструктуры ў выглядзе дарог, гасцініц і сувязі.
Крыніцы
[правіць | правіць зыходнік]- ↑ Алаід // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 1: А — Аршын / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 1. — С. 226. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0036-6 (т. 1).
Літаратура
[правіць | правіць зыходнік]- Афнагель І., Нікіцін М. Курыльскія астравы // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1999. — Т. 9. — С. 55-56. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0155-9 (т. 9).
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]![]() |
Курыльскія астравы на Вікісховішчы |
---|