Каралеўства Андора
Гістарычная дзяржава | |||
Каралеўства Андора | |||
---|---|---|---|
катал.: Regne de Andorra ісп.: Reino de Andorra фр.: Royaume d'Andorre | |||
|
|||
Дэвіз: «Хопіць жыць на задворках гісторыі![1]» | |||
![]() |
|||
8 ліпеня 1934 года — 20 ліпеня 1934 года
|
|||
Сталіца |
Андора-ла-Велья Сальдэу (резідэнцыя караля) |
||
Плошча | 468 км² | ||
Насельніцтва | ~5000 чалавек | ||
Форма кіравання | Канстытуцыйная манархія | ||
Кароль | |||
• 8 —20 ліпеня 1934 | Барыс I |
Каралеўства Андора (катал.: Regne de Andorra, ісп.: Reino de Andorra, фр.: Royaume de Andorre) — непрызнаная манархічная дзяржава, якая кароткачасова існавала на тэрыторыі сучаснай Андоры з 8 па 20 ліпеня 1934 года. Кіраўніком дзяржавы быў рускі эмігрант першай хвалі Барыс Міхайлавіч Скасыроў, які пры падтрымцы андорцаў абвясціў сябе каралём Барысам I.
Каралеўская ўлада ў Андоры праіснавала ўсяго паўтары тыдні. 20 ліпеня Скасыроў быў арыштаваны іспанскімі грамадзянскімі гвардзейцамі, выкліканымі біскупам Урхельскім, і інтэрнаваны ў Іспанію.
Прадгісторыя
[правіць | правіць зыходнік]На працягу доўгіх гадоў Андора існавала асобна ад знешняга свету і знаходзілася ў непасрэднай залежнасці ад двух суседніх дзяржаў: Іспаніі і Францыі. З 1278 года з рэдкімі перапынкамі княствам кіраваў дуўмвірат, які складаецца з іспанскага прадстаўніка — біскупа Урхельскага — і французскага, якія часта мяняліся ў сувязі са зменай улады ў Францыі.
У 1933 годзе ў Андору, дзе разгараліся беспарадкі з-за абмежавання выбарчага права, прыбыў рускі эмігрант і апатрыд, штабс-капітан Барыс Скасыроў. Ацаніўшы становішча ў дзяржаве, ён вырашыў атрымаць з яе выгаду і бяскроўным шляхам захапіць уладу ў краіне. Першым яго крокам на шляху да ўлады было прадастаўленне вышэйшаму заканадаўчаму і выканаўчаму органу ўлады ў Андоры — Генеральнаму Савету — плана ажыццяўлення рэформ па ператварэнні княства ў зону з спрыяльным фіскальным рэжымам па аналогіі з іншымі карлікавымі дзяржавамі Еўропы: Ліхтэнштэйнам, Манака і Люксембургам. Аднак праект быў адхілены.
7 ліпеня 1934 года Скасыроў паўторна звярнуўся да Генеральнага Савета і прапанаваў сябе ў якасці караля Андоры. Большасць членаў Савета падтрымалі яго, і ён абвясціў сябе суверэнам Андоры Барысам I. Скасыроў патлумачыў гэта тым, што да прэзідэнтаў Францыі каралеўскае права кіраваць Андорай нібыта ніколі не пераходзіла, і таму Барыс узяў на сябе паўнамоцтвы рэгента менавіта французскага караля. Ён самастойна напісаў першую ў гісторыі канстытуцыю краіны, надрукаваную ў мясцовай інфармацыйнай газеце, а таксама распаўсюджаную з дапамогай лістовак. Сутнасць канстытуцыі, якая налічвала ўсяго 17 пунктаў, зводзілася да абароны правоў і інтарэсаў карэннага насельніцтва, якая ажыццяўлялася манархам.
8 ліпеня Генеральны Савет афіцыйна зацвердзіў рэформы, прапанаваныя Скасыровым, і прызнаў яго каралём незалежнай Андоры[2].
Праўленне Барыса I
[правіць | правіць зыходнік]Галоўнымі задачамі Барыса былі ліберызацыя і адкрыццё Андоры свету. На працягу некалькіх дзён новы кароль падпісаў шэраг указаў ліберальнага напрамку: увёў ўсеагульнае выбарчае права, знізіў узровень падаткаабкладання, падрыхтаваў праект поўнага вызвалення андорцаў ад выплаты падаткаў адмяніў для іншаземцаў і аддаў андорцам такія прывілегіі, як магчымасць набыцця прыватнай уласнасці, выгадная купля рэсурсаў і свабодная арганізацыя прадпрымальніцтва. Кароль абвясціў дэвіз дзяржавы: «Хопіць жыць на задворках гісторыі!», заклікаючы андорцаў да ўзняцця нацыянальнага духу.
Вялікай памылкай Барыса стала абвяшчэнне вайны аднаму з былых кіраўнікоў Андоры, біскупу Урхельскаму. Атрымаўшы вестку пра гэта, біскуп звярнуўся да іспанскіх жандармаў з просьбай аб арышце караля. 20 ліпеня (паводле некаторых крыніц — 14) Скасыроў быў арыштаваны чатырма іспанскімі грамадзянскімі гвардзейцамі і высланы за межы Андоры. Затым у Барселоне над ім адбыўся суд, які завяршыўся выгнаннем Скасырова з Іспаніі. Далейшыя сляды былога манарха губляюцца.
Зноскі
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]- д/ф «Барыс I — кароль з Беларусі» з цыклу «Зваротны адлік» (АНТ, 2010)