Espanja
Espanja kunâgâskodde Reino de España (espanjakielân) |
|
---|---|
![]() lippu |
![]() vaakun |
![]() Espanja sajadâh Euroopist |
|
Staatâhäämi | parlamentaarlâš monarkia |
Kunâgâs | Felipe VI |
Uáiviminister | Pedro Sánchez |
Uáivikaavpug | Madrid |
Eres kaavpugeh |
Barcelona, Valencia, Sevilla |
Vijđodâh | 505 990 km² |
– sisčääci |
0,89 % |
Ässeeloho (2020) | 47 431 256 |
– ässeesaahâdvuotâ | 94 ässed/km² |
Virgáliih kielah | espanjakielâ, kuávlulávt meid katalaankielâ (já valenciakielâ), galiciakielâ, baskikielâ já aragoniakielâ |
Vaaluut | euro (EUR) |
Äigi | UTC+1 |
– kesiäigi | UTC+2 |
Uánádâs | ES |
– fiävruin | E |
– kirdemmašinijn | EC |
Jotolâh | uálgispiälásâš |
Sundenummeer | +34 |
Internet TLD | .es |
Motto | Plus Ultra |
Aalmuglâšlaavlâ | Marcha Real |
|
|
Oovdiš staatâ(h) |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3c/Spain_topo.jpg/220px-Spain_topo.jpg)
Espanja kunâgâskodde (espanjakielân Reino de España) ađai Espanja (espanjakielân España [esˈpaɲa]) lii jiečânâs staatâ Euroopist. Ton uáivikaavpug lii Madrid.[1] Espanjast láá suulân 47,5 miljovn ässed. Ton vijđodâh lii 505 990 km², mast 0,89 % lii čääci.
Historjá
[mute | mute käldee]Espanja já Euroop union
[mute | mute käldee]Espanja seervâi Euroop unionân uđđâivemáánu 1. peeivi 1986 já oovce ihheed maŋeláá njuhčâmáánu 26. peeivi Espanja seervâi Schengen-kuávlun-uv.[1] Eurokuávlun tot seervâi uđđâivemáánu 1. peeivi 1999 vuossâmui staatâi juávhust.[2]
Eennâmtiätu
[mute | mute käldee]Sajadâh já rääjih
[mute | mute käldee]Espanja lii Euroop maadâviestâruásist Pyrenij njargâenâmist. Ton ránnjástaatah Euroopist láá tavveen Andorra já Ranska, mäddin Gibraltar já viestârist Portugal. Ceuta já Melilla peht Afrikist Espanja rájášuvá meid Marokkon. Espanja kuhemus eennâmrääji lii Portugaláin; tot lii 1 214 km kukke. Uánihumos lii 1,2 km rääji Gibraltaráin. Stuárráámus uási Espanjast kuittâg rájášuvá meeráid.
Suolluuh
[mute | mute käldee]- Válduartikkâl: Listo Espanja suolluin
Stuárráámuuh suolluuh
|
Jäävrih já juuvah
[mute | mute käldee]Kuhemuuh juuvah |
Morfologia
[mute | mute käldee]Espanja taverääjist paijaan hormišis Pyrenij várádâh. Mäddin lii Sierra Nevada várádâh.
Espanja alemus vääri lii Pico del Teide Tenerife-suollust. Tot lii 3 715 meetterid olluv (mittedum merâtääsist).[3] Merâponneest tot paijaan 7 500 meetterid, mii meerhâš tom, et Pico del Teide lii maailm kuálmádin alemus tullâvääri.[4]
Alemuuh väärih
|
Haldâttâh já politiik
[mute | mute käldee]Espanja staatâhäämi lii parlamentaarlâš demokratia já vuáđulavâlâš monarkia.[1] Ton staatâhovdâ lii Espanja kunâgâs teikkâ roonnig já haldâttâshovdâ Espanja uáiviminister.[1]
Kuávlulâš jyehim
[mute | mute käldee]- Válduartikkâleh: Espanja jiešhaldâšemkuávluh já Espanja eennâmkodeh
Espanja lii juohhum 17 jiešhaldâšemkuávlun (espanjakielân comunidades autónomas), moh láá juohhum eennâmkuddijd (espanjakielân provincias).
Viehâdâh
[mute | mute käldee]Kielah
[mute | mute käldee]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Spain_languages.svg/350px-Spain_languages.svg.png)
Espanja stuárráámus kielâ lii espanjakielâ. Tot lii áinoo kielâ, mii lii virgálâš ubâ staatâst. Espanjakielâ tuáimá meiddei virgálâš máttááttâs-, viestâdem- já kulttuurkiellân. Tom sárnuh eenikiellân suulân 75 % Espanja ässein.
Eres kuávlulávt virgáliih kielah láá katalaankielâ (já valenciakielâ), galiciakielâ, baskikielâ já araneeskielâ.
Espanjast sárnojeh meiddei aragoniakielâ, oksitaankielâ, asturiakielâ, extremadurakielâ já falakielâ, moh láá kuávluliih ucceeblovokielah.
Fáádást eres soojijn
[mute | mute käldee]Wikimedia Commonsist láá koveh teikkâ eres tiätuvuárháh fáádást Espanja.
Käldeeh
[mute | mute käldee]- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Espanja Euroop union. Čujottum 2023-1-23. (suomâkielân)
- ↑ Spain and the euro Euroop komissio. Čujottum 2023-1-23. (eŋgâlâskielân)
- ↑ Johannes Bornewasser: Spaniens höchster Berg kleiner als gedacht - Teide misst nicht... Teneriffa News. 28.8.2019. Čujottum 10.12.2022. (saksakielân)
- ↑ UNESCO World Heritage Centre: Teide National Park UNESCO World Heritage Centre. Čujottum 10.12.2022. (eŋgâlâskielân)
|
|