حقوق نسواں
حقوق |
---|
نظریاتی امتیازات |
انسانی حقوق |
حقوق بلحاظ دعویدار |
حقوق دے ہور گروہ |
حقوقِ نسواں توں مراد اوہ حقوق (rights) تے قانونی استحقاق (entitlement) نيں جنہاں دا مطالبہ دنیا دے بوہت سارے معاشراں وچ خواتین تے لڑکیوں دی طرف توں کيتا جاندا اے تے جنہاں دے مطالبہ نے انیہويں صدی دی حقوق نسواں تحریک (women's rights movement) تے ویہويں صدی دی تحریکِ نسائیت (feminist movement) نوں بنیاد فراہم کیتی۔ دنیا دے کئی ملکاں وچ انہاں حقوق نوں قانونی تے سماجی تحفظ حاصل اے لیکن بوہت سارے ملکاں وچ انہاں حقوق نوں غصب یا نظر انداز کيتا جاندا اے۔ حقوق نسواں دی اصطلاح وچ تمام انسانی حقوق شامل کیتے جا سکدے نيں لیکن عمومی طور اُتے اس موضوع وچ اوہی حقوق شامل کیتے جاندے نيں جنہاں دے استحقاق دے حوالے توں معاشرہ مرد تے عورت دے درمیان فرق روا رکھدا اے۔ چنانچہ حقوقِ نسواں دی اصطلاح عام طور اُتے جنہاں حقوق دے لئی استعمال کیتی جاندی اے انہاں وچ خواتین دے لئی جسمانی تحفظ دی یقین دہانی، معاشی خود مختاری، جنسی استحصال توں تحفظ، حکومتی تے سماجی ادارےآں وچ برابری دی بنیاد اُتے ملازمتاں، مرداں دے برابر تنخواہاں، پسند دی شادی دا حق، افزائش نسل دے حقوق، جائداد رکھنے دا حق تے تعلیم دا حق شامل نيں۔
حقوقِ نسواں دی تریخ
[سودھو]قدیم تہذیباں
[سودھو]چین
[سودھو]یونان
[سودھو]اگرچہ قدیم یونان وچ زیادہ تر خواتین سیاسی حقوق تے سماجی برابری توں محروم سن اُتے آرکیک دور (اٹھويں صدی ق م توں پنجويں صدی ق م) وچ انہاں نوں یک گونہ آزادی وی حاصل تھی[۱]۔ محفوظ ریکارڈز توں ثابت ہُندا اے کہ ڈیلفی، گورٹن، تھیسلے، میگارا تے سپارٹا دے قدیم شہراں وچ خواتین زمین و جائداد دی ملیکیت دا حق رکھدیاں سن۔[۲] اُتے آرکیک دور دے بعد خواتین دا سماجی مقام بہت گر گیا سی تے بوہت سارے ایداں دے قوانین دا نفاذ عمل وچ لیایا گیا جو صنفی تفاوت تے استحصال دا باعث بنے۔[۱]
کلاسیکی اتھینز وچ خواتین نوں قانونی شہریت حاصل نئيں سی۔ انہاں دی سماجی حیثیت دا تعین مرد (kyrios) دی سربراہی وچ اک گھرانے (oikos) دا حصہ ہونے دی بنیاد اُتے سی۔ شادی توں پہلے عورت دا سر پرست باپ یا کوئی مرد رشتہ دار ہويا کردا سی۔ شادی دے بعد عورت دا سرپرست (kyrios) شوہر ہُندا سی۔ خواتین براہ راست قانونی کارروائی نئيں کرسکدیاں سن بلکہ ایہ معاملات عورت دے مجاز اُتے مرد دے زیر نگرانی چلدے سن ۔ ایتھنز دیاں عورتاں دا جائداد رکھنے دا حق محدود سی تے ايسے وجہ توں عورتاں نوں مکمل شہری نئيں گردانا جاندا سی کیونجے شہریت تے قانونی استحقاق دی تعریف جائداد دے حوالےآں نال کيتی جاندی سی۔ اُتے خواتین جہیز، تحائف تے وراثت دے ذریعاں توں جائداد دی مالک بن سکدیاں سن اگرچہ عورت دا سرپرست (kyrios) اس جائداد دی خرید و فروخت دا مجاز سی۔ عورتاں اناج دی اک مخصوص مقدار توں کم قیمت دے مالی معاہدات کرنے دا حق رکھدیاں سن تے اس لحاظ توں تجارتی معاملات وچ اک محدود حد تک عمل دخل رکھ سکدیاں سن۔ عورتاں دی طرح غلاماں نوں وی مکمل شہریت حاصل نئيں سی لیکن فیر وی چند نادر حالات وچ اوہ آزاد ہوئے کے مکمل شہریت حاصل کر سکدے سن ۔ لیکن صنف شہریت دے حصول وچ اک مستقل رکاوٹ سی تے قدیم اتھینز دی جمہوریہ وچ کِسے عورت نوں کدی وی مکمل شہریت حاصل نئيں ہوئی۔
اسلام وچ عورتاں دے حقوق
[سودھو]اسلام انسانیت دے لئی تکریم، وقار تے حقوق دے تحفظ دا پیغام لے کے آیا۔ اسلام توں پہلے معاشرے دا ہر کمزور طبقہ طاقت ور دے زیرنگاں سی۔ اُتے معاشرے وچ خواتین دی حالت سب توں زیادہ ناگفتہ بہ سی۔ تاریخِ انسانی وچ عورت تے تکریم دو مختلف حقیقتاں رہیاں نيں۔ قدیم یونانی فکر توں حالیہ مغربی فکر تک ایہ تسلسل قائم نظر آندا اے۔ یونانی روایات دے مطابق پینڈورا (Pandora) اک عورت سی جس نے ممنوعہ صندوق نوں کھول کر انسانیت نوں طاعون تے غم دا شکار کر دتا۔ ابتدائی رومی قانون وچ وی عورت کر مرد توں کمتر قرار دتا گیا سی۔ ابتدائی مسیحی روایت وی ايسے طرح دے افکار دی حامل سی۔ سینٹ جیروم (St. Jerome) نے کہیا:
"Woman is the gate of the devil, the path of wickedness, the sting of the serpent, in a word a perilous object."
مغرب وچ عورت نوں اپنے حقوق دے حصول دے لئی اک طویل تے جاں گسل جدوجہد توں گزرنا پيا۔ نوعی امتیاز دے خلاف عورت دے احتجاج دا اندازہ حقوق نسواں دے لئی جدوجہد کرنے والی خواتین دی طرف توں عورت دے لئی womyn دی اصطلاح دے استعمال توں ہُندا اے جو انہاں نے نوعی امتیاز (Gender Discrimination) توں عورت نوں آزاد کرنے دے لئی کيتا۔ مختلف اَدوار وچ حقوق نسواں دے لئی جدوجہد کرنے والی خواتین وچ (1820–1906) ۔Susan B. Anthony دا ناں نمایاں اے جس نے National Woman's Suffrage Association قائم کيتی۔ تے اسنوں 1872ء وچ صرف اس جرم دی پاداش وچ کہ اس نے صدارتی انتخاب وچ ووٹ دا حق استعمال کرنے دی کوشش کيتی، جیل جانا پيا۔ صدیاں دی جدوجہد دے بعد 1961ء وچ صدر John Kennedy نے خواتین دے حقوق دے لئی کمیشن قائم کيتا جس دی سفارشات اُتے پہلی مرتبہ خواتین دے لئی fair hiring paid maternity leave practices تے affordable child care دی منظوری دتی گئی۔ سیاسی میدان وچ وی خواتین دی کامیابی طویل جدوجہد دے بعد ممکن ہوئی۔ Jeanette Rankin of Montana پہلی مرتبہ 1917ء وچ امریکی ایوان نمائندگان دی رکن منتخب ہوسکی۔
جب کہ اسلام دی حقوق نسواں دی تریخ درخشاں روایات دی امین اے۔ روزِ اول توں اسلام نے عورت دے مذہبی، سماجی، معاشرتی، قانونی، آئینی، سیاسی تے انتظامی کرادر دا نہ صرف اعتراف کيتا بلکہ اس دے جملہ حقوق دی ضمانت وی فراہم کیتی۔ اُتے ایہ اک المیہ اے کہ اج مغربی اہل علم جدوں وی عورت دے حقوق دی تریخ مرتب کردے نيں تاں اس باب وچ اسلام دی تاریخی خدمات تے بے مثال کردار توں یکسر صرف نظر کردے ہوئے اسنوں نظر انداز کر دیندے نيں۔ اسلام دی آمد عورت دے لئی غلامی، ذلت تے ظلم و استحصال دے بندھناں توں آزادی دا پیغام سی۔ اسلام نے انہاں تمام قبیح رسوم دا قلع قمع کر دتا جو عورت دے انسانی وقار دے منافی سن تے عورت نوں اوہ حقوق عطا کیتے جس توں اوہ معاشرے وچ اس عزت و تکریم دی مستحق قرار پائی جس دے مستحق مرد نيں۔ اسلام نے مرد دی طرح عورت کوبھی عزت، تکریم، وقار تے بنیادی حقوق دی ضمانت دیندے ہوئے اک ایسی رہتل دی بنیاد رکھی جتھے ہر فرد معاشرے دا اک فعال حصہ ہُندا اے۔ اسلامی معاشرے وچ خواتین اسلام دے عطا کردہ حقوق دی برکات دے سبب سماجی، معاشرتی، سیاسی تے انتظامی میداناں وچ فعال کردار ادا کردے ہوئے معاشرے نوں اِرتقاء دی اَعلیٰ منازل دی طرف گامزن کرنے دا باعث بندیاں نيں۔ قومی تے بین الاقوامی زندگی وچ خواتین دے کردار دا مندرجہ بالا تذکرہ اس دی عملی نظیر پیش کردا اے۔
خواتین دے خلاف امتیازی سلوک دی تمام قسماں دے خاتمے دا کنونشن
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/CEDAW_Participation.svg/400px-CEDAW_Participation.svg.png)
دستخط تے توثیق قبول یا کامیاب غیر تسلیم شدہ ریاست, معاہدہ اُتے عمل | صرف دستخط نا منظور |
انسانی حقوق دے آفاقی منشور جو 1948 وچ اپنایا گیا مرداں تے عورتاں دی مساوی حقوق دی گل کيتی گئی۔ 1979 نوں اقوام متحدہ دی جنرل اسمبلی وچ خواتین دے خلاف امتیازی سلوک دی تمام قسماں دے خاتمے دے کنونشن (Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women) نوں منظور کيتا گیا۔
مطالعہ حیثیت 2011 بلحاظ ملک
[سودھو]نیوز ویک میگزین نے 26 ستمبر 2011ء دے شمارے دنیا بھر دے ملکاں وچ حقوق نسواں تے معیار زندکی اُتے اک مطالعہ شائع کيتا۔[۳] جس دے عوامل قانونی انصاف، صحت تے صحت دی دیکھ بھال، تعلیم، اقتصادی مواقع تے سیاسی طاقت دی بنیاد اُتے سن ۔[۴]</ref> According to the study, the best and worst were:[۵]
درجہ | ملک | مجموعی | انصاف | صحت | تعلیم | معاشیات | سیاست |
---|---|---|---|---|---|---|---|
1 | ![]() |
||||||
2 | ![]() |
||||||
3 | ![]() |
||||||
4 | ![]() |
||||||
5 | ![]() |
||||||
6 | ![]() |
||||||
7 | ![]() |
||||||
8 | ![]() |
||||||
9 | ![]() |
||||||
10 | ![]() |
درجہ | ملک | مجموعی | انصاف | صحت | تعلیم | معاشیات | سیاست |
---|---|---|---|---|---|---|---|
165 | ![]() |
||||||
164 | ![]() |
||||||
163 | ![]() |
||||||
162 | ![]() |
||||||
160 | ![]() |
||||||
160 | ![]() |
||||||
159 | ![]() |
||||||
158 | ![]() |
||||||
157 | ![]() |
||||||
156 | ![]() |
ہور پڑھو
[سودھو]![]() |
وکیمیڈیا کامنز چ مورتاں: حقوق نسواں |
حوالے
[سودھو]- ↑ ۱.۰ ۱.۱ Nardo, Don (2000). Women of Ancient Greece. San Diego: Lucent Books, 28.
- ↑ Gerhard, Ute (2001). Debating women’s equality: toward a feminist theory of law from a European perspective. Rutgers University Press, 33. ISBN 978-0-8135-2905-9.
- ↑ Streib, Lauren (26 September 2011). "The Best and World Places to be a Woman". Newsweek: pp. 30–33سانچہ:Inconsistent citations
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).
- ↑ Lua error in ماڈیول:Citation/CS1/ar at line 3438: attempt to call field 'set_selected_modules' (a nil value).