William Holden
![]() William Holden (1950) | |
Data i miejsce urodzenia |
17 kwietnia 1918 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
12 listopada 1981 |
Zawód |
aktor |
Współmałżonek |
Brenda Marshall |
Lata aktywności |
1937–1981 |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Ronald_Reagan_and_Nancy_Reagan_with_William_Holden_and_Ardis_Holden.jpg/220px-Ronald_Reagan_and_Nancy_Reagan_with_William_Holden_and_Ardis_Holden.jpg)
William Holden właśc. William Franklin Beedle Jr.[1] (ur. 17 kwietnia 1918 w O’Fallon, zm. 12 listopada 1981 w Santa Monica) – amerykański aktor filmowy. Laureat Oscara[2]. American Film Institute umieścił go na 25. miejscu na liście największych aktorów wszech czasów (The 50 Greatest American Screen Legends)[3].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w O’Fallon w Illinois jako syn Mary Blanche Ball (1898–1990), nauczycielki, i Williama Franklina Beedle (1891–1967), profesora chemii[4]. Miał dwóch młodszych braci: Roberta Westfielda (1921–1944) i Richarda P. (1924–1964). Kiedy miał trzy lata wraz z rodziną przeprowadził się do South Pasadena w Kalifornii. Uczęszczał do South Pasadena High School. Naukę kontynuował w Pasadena Junior College, gdzie grał w lokalnym radiu.
W 1937 został odkryty przez łowcę talentu Paramount Pictures, podpisując swój pierwszy kontrakt. W filmie debiutował tuż przed wybuchem II wojny światowej – wystąpił jako więzień w przygodowym dramacie kryminalnym Prison Farm (1938) z Lloydem Nolanem, J. Carrolem Naishem i Marjorie Main. Pierwszą dużą rolę jako Joe Bonaparte zagrał w melodramacie Roubena Mamouliana Złoty chłopiec (Golden Boy, 1939). Odtąd określany był mianem złotego chłopca. W czasie wojny służył w lotnictwie i grał w filmach instruktażowych. Po jej zakończeniu mozolnie budował swą karierę.
Przełomem okazała się rola Joego Gillisa, młodego scenarzysty marzącego o sławie w filmie noir Billy’ego Wildera Bulwar Zachodzącego Słońca (1950). Wiąże się on z Normą Desmond (Gloria Swanson), niegdysiejszą gwiazdą kina niemego. Kreacja przyniosła mu pierwszą nominację do Oscara. Statuetkę zdobył w 1954 za pierwszoplanową rolę w filmie Stalag 17. Był wielką gwiazdą lat 50. Grał w filmach różnorodnych gatunkowo: westernie Ucieczka z Fortu Bravo (1953), komedii romantycznej Sabrina (1954) czy wojennym Moście na rzece Kwai (1957).
W stworzył wybitną kreację w antywesternie Sama Peckinpaha Dzika banda (1969). Pojawił się także w innej opowieści z Dzikiego Zachodu, Blake’a Edwardsa Zawadiaki (1971) i filmie katastroficznym Płonący wieżowiec (1974). Trzecią (i ostatnią) nominacją do Oscara został uhonorowany w 1977 za pierwszoplanową kreację w dramacie Sidneya Lumeta Sieć (1976).
Zmarł na skutek wykrwawienia po urazie głowy 12 listopada 1981[2]. Ciało zostało odkryte 16 listopada[5].
Filmografia
[edytuj | edytuj kod]- Złoty chłopiec (1939) jako Joe Bonaparte
- Niewidzialne linie (1939) jako Tim Taylor
- Nasze miasto (1940) jako George Gibbs
- Człowiek z Colorado (1948) jako Del Stewart
- Bulwar Zachodzącego Słońca (1950) jako Joe Gillis
- Urodzeni wczoraj (1950) jako Paul Verrall
- Stalag 17 (1953) jako J.J. Sefton
- Ucieczka z Fortu Bravo (1953) jako kpt. Roper
- Niebieski księżyc (1953) jako Donald Gresham
- Sabrina (1954) jako David Larrabee
- Dziewczyna z prowincji (1954) jako Bernie Dodd
- Rada nadzorcza (1954) jako McDonald Walling
- Mosty Toko-Ri (1954) jako Harry Brubaker
- Piknik (1955) jako Hal Carter
- Miłość jest wspaniała (1955) jako Mark Elliott
- Most na rzece Kwai (1957) jako komandor Shears
- Klucz (1958) jako David Ross
- Konnica (1959) jako mjr. Henry „Hank” Kendrall
- Świat Suzie Wong (1960) jako Robert Lomax
- Kiedy Paryż wrze (1964; inny tytuł – Jak zdobyć sławę i piękną dziewczynę) jako Richard Benson/Rick
- Alvarez Kelly (1966) jako Alvarez Kelly
- Casino Royale (1967) jako Ransome
- Diabelska brygada (1968) jako podpłk. Robert T. Frederick
- Dzika banda (1969) jako Pike Bishop
- Zawadiaki (1971) jako Ross Bodine
- Mściciele (1972) jako John Benedict
- Breezy (1973) jako Frank Harmon
- Płonący wieżowiec (1974) jako Jim Duncan
- Sieć (1976) jako Max Schumacher
- Omen II (1978) jako Richard Thorn
- Fedora (1978) jako Barry Detweiler
- Porwanie (1979; inny tytuł – Ashanti) jako Jim Sandell
- Gdy czas ucieka (1980) jako Shelby Gilmore
- S.O.B. (1981) jako Tim Culley
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Personalidade: William Holden (EUA). InterFilmes.com. [dostęp 2018-07-30]. (port.).
- ↑ a b Hollywood Star Walk: William Holden. Los Angeles Times. [dostęp 2016-11-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-01-02)]. (ang.).
- ↑ AFI's 100 YEARS...100 STARS. American Film Institute. [dostęp 2018-12-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-30)]. (ang.).
- ↑ William Holden (17 de Abril de 1918). Filmow. [dostęp 2018-07-30]. (port.).
- ↑ Keith Love , From the Archives: Actor William Holden Found Dead at Home, wyd. wtorkowe, Los Angeles Times, 17 listopada 1981 [dostęp 2022-12-05] (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- William Holden w bazie IMDb (ang.)
- William Holden w bazie Filmweb
- William Holden w bazie Notable Names Database (ang.)
- ISNI: 0000000110717441, 0000000368580745
- VIAF: 76500358
- LCCN: n82090865
- GND: 124671055
- LIBRIS: 0xbdht6j1ml5vtx
- BnF: 13895275g
- SUDOC: 059086653
- NLA: 36441168
- NKC: xx0034088
- BNE: XX1262667
- NTA: 07188730X
- BIBSYS: 90933647
- PLWABN: 9810616754305606
- NUKAT: n2006081665
- J9U: 987007422786205171
- CANTIC: a11155486
- LNB: 000293227
- CONOR: 9997667
- KRNLK: KAC2020K8359
- LIH: LNB:CXKY;=Bb