Piotr Stołypin
![]() | |
Pełne imię i nazwisko |
Piotr Arkadiewicz Stołypin |
---|---|
Data i miejsce urodzenia | |
Data i miejsce śmierci | |
Przewodniczący Rady Ministrów Imperium Rosyjskiego | |
Okres |
od 21 lipca 1906 |
Poprzednik | |
Następca | |
Minister Spraw Wewnętrznych | |
Okres |
od 26 kwietnia 1906 |
Poprzednik | |
Następca | |
Gubernator saratowski | |
Okres |
od 15 lutego 1903 |
Poprzednik | |
Następca | |
Gubernator grodzieński | |
Okres |
od 30 maja 1902 |
Poprzednik | |
Następca | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Piotr Arkadiewicz Stołypin (ros. Пётр Аркадьевич Столыпин; ur. 14 kwietnia 1862 w Dreźnie, zm. 5 września?/18 września 1911 w Kijowie) – działacz państwowy i polityk rosyjski, 1906–1911 premier i minister spraw wewnętrznych w okresie rządów Mikołaja II.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Pochodził ze starej rodziny szlacheckiej. Ukończył gimnazjum wileńskie[1], a później studia na Uniwersytecie Petersburskim. Po ukończeniu nauki w 1884 rozpoczął służbę państwową w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Od 1902 gubernator guberni grodzieńskiej, w latach 1903–1906 guberni saratowskiej.
Od 26 kwietnia 1906 minister spraw wewnętrznych, a od 21 lipca jednocześnie przewodniczący Rady Ministrów. Kierował tłumieniem rewolucji 1905–1907, stosował sądy wojskowe w stosunku do rewolucjonistów ze skazywaniem na karę śmierci. Stosował terror w walce z ruchem rewolucyjnym (sznur do wieszania skazanych nazywano „krawatem Stołypina”). Okres jego władzy określany jest jako „reakcja stołypinowska”. W 1907 r. rozwiązał Dumę, zmienił ordynację wyborczą i znacznie ograniczył uprawnienia parlamentu sprowadzając go do instytucji fasadowej.
Jednocześnie Stołypin dążył do modernizacji państwa. Wspólnie z Aleksandrem Kriwoszeinem czy Andrzejem Andrejewiczem Køfødem, przeprowadził zakrojoną na szeroką skalę reformę rolną (pozwolenie na opuszczanie wspólnot wiejskich), w celu utworzenia socjalnego oparcia dla caratu na wsi.
W 1910 wysunął projekt wprowadzenia ziemstw w 6 guberniach (witebskiej, wołyńskiej, kijowskiej, mińskiej, mohylewskiej i podolskiej) przewidujący kurie narodowościowe dla uniknięcia uprzywilejowania polskich ziemian. Wskutek oporu Rady Państwa (przeciwko wystąpił zwłaszcza były minister spraw wewnętrznych Piotr Durnowo) premier nakłonił cara do wprowadzenia projektu w drodze ukazu wydanego na podstawie art. 87 Ustaw Zasadniczych z 1906. Mikołaj II postąpił zgodnie z radą Stołypina 14 marca?/27 marca 1911, lecz premier utracił monarsze zaufanie.
Stołypin został w Kijowie śmiertelnie raniony w zamachu 1 września?/14 września 1911 przez mającego powiązania z Ochraną eserowca Dmitrija Bogrowa i zmarł 5 września?/18 września 1911.
W 2006 r. na podstawie dziejów Stołypina nakręcono 14-odcinkowy serial historyczny pt. Stołypin (Столыпин... Невыученные уроки) w reż. Jurija Kuzina.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Pyotr_Stolypin_2018_%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD%2C_%D0%9F%D1%91%D1%82%D1%80_%D0%90%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_Vadim_Chuprina.jpg/220px-Pyotr_Stolypin_2018_%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%8B%D0%BF%D0%B8%D0%BD%2C_%D0%9F%D1%91%D1%82%D1%80_%D0%90%D1%80%D0%BA%D0%B0%D0%B4%D1%8C%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_Vadim_Chuprina.jpg)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Tomas Venclova , Wilno: przewodnik, Wyd. 2, Vilnius: R. Paknio leidykla, 2002, s. 49, ISBN 978-9986-830-47-4 [dostęp 2024-06-18] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Ludwik Bazylow: Ostatnie lata Rosji Carskiej. Rządy Stołypina, 1972
- Jarosław Nieścioruk Piotr Stołypin. Życie i działalność polityczna
- Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Petersburskiego
- Gubernatorzy grodzieńscy
- Gubernatorzy saratowscy
- Ministrowie spraw wewnętrznych Imperium Rosyjskiego
- Odznaczeni Orderem Daniły I
- Odznaczeni Orderem Orła Białego (Imperium Rosyjskie)
- Odznaczeni Orderem Świętego Olafa
- Przewodniczący Rady Ministrów Imperium Rosyjskiego
- Szlachta Imperium Rosyjskiego
- Zamordowani szefowie rządów
- Urodzeni w 1862
- Zmarli w 1911
- Ludzie urodzeni w Dreźnie