Pallotyni
Dewiza: Caritas Christi urget nos (Miłość Chrystusa przynagla nas) | |
![]() | |
Pełna nazwa |
Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego |
---|---|
Nazwa łacińska |
Societas Apostolatus Catholici |
Skrót zakonny |
SAC |
Wyznanie | |
Kościół | |
Status kanoniczny | |
Założyciel | |
Data założenia |
1835 |
Data zatwierdzenia |
1835 |
Przełożony |
ks. Zenon Hanas |
Liczba członków |
2491 (2022) |
Strona internetowa |
Pallotyni, właściwie Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego (łac. Societas Apostolatus Catholici – SAC) – katolicka wspólnota księży i braci, założona przez św. Wincentego Pallottiego w 1. połowie XIX wieku. Pallotyni charakteryzują się licznymi dziełami duszpasterskimi i misyjnymi na wszystkich kontynentach oraz promowaniem współpracy z ludźmi świeckimi.
Pallotyni są integralną częścią Zjednoczenia Apostolstwa Katolickiego, a według prawa kanonicznego są stowarzyszeniem życia apostolskiego na prawie papieskim.
Pallotyńskie wyższe seminarium duchowne w Polsce znajduje się w miejscowości Ołtarzew koło Warszawy, w gminie Ożarów Mazowiecki (powiat warszawski zachodni).
Historia
[edytuj | edytuj kod]Powstanie pallotynów łączy się z inicjatywą znaną dziś jako Zjednoczenie Apostolstwa Katolickiego, powziętą 4 kwietnia 1835 w Rzymie przez św. Wincentego Pallottiego, która od początku zgromadziła przy sobie grupę księży i osób świeckich. Chcieli wcielać w życie nowatorską, jak na tamte czasy, ideę, że każdy ochrzczony jest apostołem, czyli zobowiązanym do troski o zbawienie swoje i drugiego człowieka.
W styczniu 1846 wspólnota księży i braci, którzy postanowili poświęcić całe swe życie dla Zjednoczenia, wprowadziła się do pomieszczeń przy rzymskim kościele San Salvatore in Onda, które pełnią funkcję pallotyńskiego domu generalnego do dziś.
W roku 1854, już po śmierci Pallottiego, Kongregacja Rozkrzewiania Wiary zmieniła nazwę Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego na Pobożne Stowarzyszenie Misyjne (Pia Societas Missionum – skrót PSM). W następnych latach pallotyni przeszczepili się m.in. do Niemiec, Irlandii, Polski, Brazylii i Szwajcarii, a z tych krajów udawali się na misje.
W 1947 została przywrócona pierwotna nazwa pallotynów (Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego). W obradach Soboru Watykańskiego II uczestniczyło pięciu pallotyńskich biskupów, zaś generał pallotynów ks. Wilhelm Möhler był członkiem komisji ds. apostolstwa ludzi świeckich. Podczas soboru idea apostolstwa powszechnego została w pełni zaaprobowana przez Kościół.
6 stycznia 1965 nastąpiło prawne oddzielenie Dzieła Szensztackiego od pallotynów. W 1981 roku wszedł w życie na stałe posoborowy tekst Prawa Podstawowego i Uzupełniającego, którego preambuła jest identyczna dla pallotynów i sióstr pallotynek. Po roku 1989 pallotyni mogli zacząć oficjalną działalność w krajach byłego ZSRR oraz w Czechach i na Słowacji.
Przełożeni generalni
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Jacob_Nampudakam.jpg/220px-Jacob_Nampudakam.jpg)
- ks. Franciszek Vaccari 1850–1856
- ks. Rafał Melia 1856–1862
- ks. Ignacy Auconi 1862–1869
- ks. Józef Faà di Bruno 1869–1889
- ks. Karol Orlandi (wikariusz generalny) 1889–1890
- ks. Józef Bannin (wikariusz generalny) 1890–1895
- ks. Scipio Tofini (wikariusz generalny) 1895–1896
- ks. Wilhelm Whitmee 1896–1903
- ks. Maksymilian Kugelmann 1903–1909
- ks. Karol Gissler 1909–1919
- ks. Jacek Cardi 1919–1925
- ks. Piotr Resch 1925–1931
- ks. Jacek Cardi 1931–1937
- ks. Karol Hoffmann 1937–1947
- ks. Wojciech Turowski 1947–1953[1]
- ks. Wilhelm Möhler 1953–1971
- ks. Mikołaj Gorman 1971–1977
- ks. Ludwik Münz 1977–1983
- ks. Martin Juritsch 1983–1992
- ks. Séamus Freeman 1992–2004
- ks. Friedrich Kretz 2004–2010
- ks. Jacob Nampudakam 2010-2022
- ks. Zenon Hanas od 2022[1]
Nazewnictwo
[edytuj | edytuj kod]Oficjalnym tytułem pallotyńskiego generała jest rektor generalny, który jest wybierany przez zebranie generalne. Tereny działalności pallotynów dzielą się na regie (przynajmniej 40 członków po wiecznej konsekracji) i prowincje (minimum 80 po wiecznej konsekracji) oraz delegatury tych obu (np. misje). Na czele prowincji stoi prowincjał, na czele regii superior lub regionał. Poszczególnymi domami kierują rektorzy.
Habit pallotynów
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/Pallottines1.jpg/220px-Pallottines1.jpg)
Strojem Stowarzyszenia jest ubiór duchowieństwa diecezji rzymskiej w XIX w., czyli czarna sutanna z pelerynką i czarnym wełnianym pasem, którego końce opadają na lewą stronę. Na misjach w ciepłych krajach nosi się białą sutannę z czarnym pasem. Podobny strój nosi papież, tylko z pasem koloru białego. Alumni przed wieczną konsekracją noszą sutannę bez pelerynki.
Duchowość
[edytuj | edytuj kod]Charyzmat pallotyński opiera się na fundamencie jaki zawiera się w pallotyńskim zawołaniu Caritas Christi urget nos – Miłość Chrystusa nas przynagla. To miłość ma być dla pallotyna motorem do wszelkich działań.
Choć życie i działalność upodabniają ich do księży diecezjalnych, księża i bracia pallotyni oddają się całkowicie Bogu poprzez konsekrację – przyrzeczenia (podobne do ślubów zakonnych) czystości, ubóstwa, posłuszeństwa, a także wytrwania, wspólnoty dóbr i ducha służby, składane Stowarzyszeniu Apostolstwa Katolickiego. W ten sposób odpowiadają powołaniu, które otrzymali, aby żyć dla Boga i we wspólnocie braterskiej oddać się na służbę ludziom.
Patronką Stowarzyszenia i Zjednoczenia jest Maryja, Królowa Apostołów, która jest po Jezusie Chrystusie najdoskonalszym wzorem do naśladowania dla pallotynów.
Formacja
[edytuj | edytuj kod]Formacja zakonna u pallotynów dzieli się na: wstępną, podstawową i stałą.
- formacja wstępna obejmuje, zarówno dla kandydatów na księży, jak i na braci, dwuletni nowicjat (u pallotynów nazywany okresem wstępnym) poprzedzony postulatem (najczęściej miesięcznym)
- formacja podstawowa to czas między złożeniem pierwszej konsekracji (przyrzeczeń) a wiecznej. Dla kandydatów do kapłaństwa przebiega on w wyższym seminarium duchownym, a dla braci najczęściej w tzw. domach junioratu
- do formacji stałej jest zobowiązany każdy pallotyn. Ma ona trwać do końca życia i obejmować rozwój duchowy oraz intelektualny. Pomagać mają w formacji wspólne rekolekcje, dni skupienia i inne spotkania
Cele i zadania
[edytuj | edytuj kod]Celem Stowarzyszenia jest „ożywianie wiary i rozpalanie miłości u wszystkich członków Ludu Bożego”, głównie przez głoszenie, że każdy członek Kościoła jest apostołem – powołanym do głoszenia Ewangelii słowem i czynem, oraz zjednoczenie ich wysiłków w służbie apostolskiej misji Kościoła.
- apostolstwo świeckich – pobudzanie i formowanie świeckich do apostolstwa
- Inicjatywy ekumeniczne – modlitwa i praca na rzecz jedności chrześcijan
- działalność misyjna – niesienie Ewangelii tym, którzy jej nie znają
- troska o niewierzących – solidarność i współpraca
- apostolstwo społeczne – działania na rzecz sprawiedliwości społecznej
- mass media – popieranie i stosowanie ich w apostolstwie
Działalność
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/02/Woronowo-pallotyni-kosciol-qs.jpg/220px-Woronowo-pallotyni-kosciol-qs.jpg)
Pallotyni pracują na wszystkich zamieszkanych kontynentach[2].
- Afryka: Kamerun, Kenia, Demokratyczna Republika Konga, Malawi Mozambik, Południowa Afryka, Rwanda, Tanzania, Wybrzeże Kości Słoniowej
- Ameryka Północna: Barbados, Belize, Kanada, Kuba, Meksyk, Stany Zjednoczone Ameryki
- Ameryka Południowa: Argentyna, Boliwia, Brazylia, Chile, Kolumbia, Urugwaj, Wenezuela
- Europa: Austria, Belgia, Białoruś, Chorwacja, Czechy, Francja, Hiszpania, Irlandia, Niemcy, Polska, Portugalia, Słowacja, Szwajcaria, Ukraina, Wielka Brytania, Włochy
- Azja: Chińska Republika Ludowa (Hongkong), Filipiny, Indie, Korea Południowa, Rosja (Syberia), Tajwan, Wietnam
- Oceania: Australia, Papua-Nowa Gwinea
Pallotyni w Polsce
[edytuj | edytuj kod]Historia
[edytuj | edytuj kod]Na ziemie polskie pallotynów sprowadził ks. Alojzy Majewski. 11 listopada 1907 on i ks. Alojzy Hübner otrzymali od abp. Józefa Bilczewskiego dworek we wsi Jajkowce (dziś na terenie Ukrainy), w którym zamieszkali. Pod koniec roku zaczęli się zgłaszać pierwsi kandydaci na braci i księży.
W 1909 r. zakupiono pod Wadowicami dom na wzniesieniu, który nazwano Collegium Marianum. W 1913 otwarto dom w Bochni przeznaczony na nowicjat i seminarium duchowne.
I wojna światowa prawie zupełnie zniszczyła młode Stowarzyszenie na ziemiach polskich – pozostał jedynie dom na Kopcu. Jednak w międzywojniu pallotyni rozwijali się szybko. Otwarto wiele domów, m.in. w Warszawie i Ołtarzewie, gdzie zaczęto budowę seminarium duchownego. Jednocześnie polscy pallotyni zaczęli działalność za granicą: na misjach w Afryce oraz we Francji (gdzie powstała Regia Francuska), Niemczech i Urugwaju, opiekując się w tych krajach Polonią.
W Polsce zajmowali się formacją świeckich przez czasopisma (np. „Królowa Apostołów”), zjazdy, dni skupienia, rekolekcje zamknięte i osobiste spotkania. W 1935 powstała niezależna polska Prowincja Chrystusa Króla Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego. II wojna światowa pozbawiła Stowarzyszenie większości domów, a w walkach i obozach koncentracyjnych zginęło 29 pallotynów (księży, braci i alumnów, w tym bł. ks. Józef Jankowski i bł. ks. Józef Stanek).
Po wojnie otwarto Małe Seminarium na Kopcu i w Chełmnie. W 1945 zaczęła się tworzyć placówka w Poznaniu, gdzie w 1948 powstało wydawnictwo Pallottinum. Również w 1945 pallotyni osiedlili się w Częstochowie, budując sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Dolinie Miłosierdzia. Z powodów politycznych dopiero w latach 60. udało się polskim pallotynom wyjechać na misje. W 1963 do Indii wyjechał ks. Adam Wiśniewski, a w latach 70. pallotyńscy misjonarze wyjechali do Afryki i Ameryki Południowej.
Po roku 1989 udało się rozpocząć pracę m.in. w krajach byłego ZSRR oraz na Słowacji. W 1993 polska pallotyńska Prowincja Chrystusa Króla uległa przekształceniu w dwie niezależne prowincje: Chrystusa Króla z zarządem w Warszawie, a obejmującą wschodnią część Polski oraz Zwiastowania Pańskiego z zarządem w Poznaniu, a obejmującą zachodnią część kraju. W roku 2007 polscy pallotyni obchodzili stulecie działalności na ziemiach polskich. Od października 2012 pallotyni prowadzą regionalno-katolicką rozgłośnię internetową o nazwie nowohuckie.pl, której dyrektorem został ks. Łukasz Gołaś SAC. Redakcja radia mieści się przy parafii Matki Bożej Pocieszenia w Krakowie-Nowej Hucie. W 2017 roku radio zmieniło nazwę na pallotti.fm[3].
22 stycznia 2005 r. papież Jan Paweł II mianował pallotyna ks. Henryka Hosera arcybiskupem (święcenia biskupie przyjął 19 marca 2005 r.). Arcybiskup Hoser był w latach 2008–2017 biskupem diecezjalnym warszawsko-praskim, a w latach 1994–1996 wizytatorem apostolskim w Rwandzie i 2018–2021 w Medziugoriu. Zmarł 13 sierpnia 2021[4].
12 kwietnia 2017 r. papież Franciszek mianował pallotyna ks. Tadeusza Wojdę arcybiskupem metropolitą białostockim (święcenia biskupie przyjął 10 czerwca 2017 r.). 2 marca 2021 r. papież Franciszek przeniósł go na urząd arcybiskupa metropolity gdańskiego[5].
12 grudnia 2019 r. papież Franciszek mianował prowincjała prowincji Zwiastowania Pańskiego ks. Adriana Galbasa biskupem (święcenia biskupie przyjął 11 stycznia 2020 r.[6]). Biskup Galbas był w latach 2020–2021 biskupem pomocniczym diecezji ełckiej[7], a od grudnia 2021 był arcybiskupem koadiutorem archidiecezji katowickiej[8]. Od 31 maja 2023 r. abp Adrian Galbas jest arcybiskupem metropolitą katowickim[9].
Działalność w Polsce
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fe/Pallotyni_mapa.svg/220px-Pallotyni_mapa.svg.png)
– miejscowości z dwoma domami Stowarzyszenia
Warszawa i Poznań – siedziby zarządów prowincjalnych![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/28/Ostroleka-kosciol_sw_wojciecha1.jpg/220px-Ostroleka-kosciol_sw_wojciecha1.jpg)
- współpraca w Zjednoczeniu Apostolstwa Katolickiego
- misje zagraniczne
- duszpasterstwo parafialne
- duszpasterstwo pielgrzymkowe i biura pielgrzymkowe w Warszawie i Częstochowie
- działalność wydawnicza (Pallottinum i Apostolicum)
- prowadzenie szkół w Lublinie, Chełmnie, Krakowie, Ożarowie Mazowieckim, Sierpcu, Kleczy Dolnej i Mińsku Mazowieckim.
- działalność naukowa (KUL, UKSW, Instytut Teologii Apostolstwa, Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego, czasopismo Communio i inne)
- głoszenie rekolekcji i misji ludowych
- domy rekolekcyjne
- sanktuaria w Zakopanem, Częstochowie, Międzyrzeczu, Czarnej, Hodyszewie, Sierpcu i Ożarowie Mazowieckim
- duszpasterstwo powołaniowe
- prowadzenie hospicjów
- duszpasterstwa specjalistyczne: narkomani (Stowarzyszenie KARAN), więźniowie, bezdomni, małżeństwa niesakramentalne, prowadzenie świetlic socjoterapeutycznych, wspieranie samotnych matek i promowanie wolontariatu
Wyżsi przełożeni
[edytuj | edytuj kod]- ks. Alojzy Majewski 1907–1925
- ks. Wojciech Turowski 1925–1932
- ks. Tomasz Mącior 1932–1934
- ks. Jan Maćkowski 1934–1947
- ks. Stanisław Czapla 1947–1959
- ks. Eugeniusz Weron 1959–1965
- ks. Stanisław Martuszewski 1965–1972
- ks. Józef Dąbrowski 1972–1978
- ks. Henryk Kietliński 1978–1984
- ks. Czesław Parzyszek 1984–1993
- Prowincja Chrystusa Króla
- ks. Mieczysław Olech 1993–1996
- ks. Czesław Parzyszek 1996–2005
- ks. Zdzisław Słomka 2005–2008
- ks. Józef Lasak 2008–2017
- ks. Zenon Hanas 2017-2022
- ks. Waldemar Pawlik od 2022
- Prowincja Zwiastowania Pańskiego
- ks. Lesław Gwarek 1993–1999
- ks. Tomasz Skibiński 1999–2005
- ks. Kazimierz Czulak 2005–2011
- ks. Adrian Galbas[10] 2011-2019
- ks. Adam Kamizela 2019–2020
- ks. Zdzisław Szmeichel od 2020
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- siostry pallotynki
- Instytut Pallottiego
- Działalność pallotynek i pallotynów na Białorusi
- Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego
- Instytut Teologii Apostolstwa
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Ks. Zenon Hanas SAC nowym generałem pallotynów – Prowincja Chrystusa Króla [online] [dostęp 2022-10-01] (pol.).
- ↑ Geografia pallottina. SAC.info. [dostęp 2016-09-22]. (wł.).
- ↑ 8 lat Radia… | [online], 4 października 2020 [dostęp 2022-08-24] (pol.).
- ↑ https://diecezja.waw.pl/7599.
- ↑ Arcybiskup Tadeusz Wojda – Osoby – Archidiecezja Gdańska [online], Arcybiskup Tadeusz Wojda – Osoby – Archidiecezja Gdańska [dostęp 2022-08-24] .
- ↑ Ks. Adrian Józef Galbas SAC przyjął święcenia biskupie [online], Diecezja Ełcka [dostęp 2020-03-23] [zarchiwizowane z adresu 2020-01-21] (pol.).
- ↑ Ks. Adrian Józef Galbas SAC – biskupem pomocniczym diecezji ełckiej [online], 12 grudnia 2019 [dostęp 2020-03-23] (pol.).
- ↑ Archidiecezja Katowicka - Kanoniczne objęcie urzędu przez arcybiskupa koadiutora [online], archidiecezjakatowicka.pl [dostęp 2024-04-24] (pol.).
- ↑ Pallotyni [online], catholic-hierarchy.org [dostęp 2023-07-21] (ang.).
- ↑ Zarząd Prowincjalny Prowincji Zwiastowania Pańskiego. www.SAC.org.pl. [dostęp 2011-04-02]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-02-21)].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- ABC chrześcijanina. Mały słownik, Warszawa 1999, s. 189. ISBN 83-85762-95-7.
- Franciszek Cegiełka, Pallotyni w Polsce, Warszawa 1935.
- Leksykon Kościoła katolickiego w Polsce, Bogumił Łoziński (red.), Grzegorz Polak (red.), Marcin Przeciszewski (red.), Warszawa: KAI, 2003, s. 143, ISBN 83-911554-7-1, OCLC 749188015 .
- (red.) Ângelo Lôndero SAC, Horizontes Palotinos, Santa Maria 2002.
- Ludwik Münz SAC, Duchowość pallotyńska. Nasze ubóstwo, Poznań 1982.
- Jan Pałyga, Powrót do korzeni. Pallotyni i pallotynki na Ukrainie i Białorusi, Ząbki: Apostolicum Wydawnictwo Księży Pallotynów Prowincji Chrystusa Króla, 2005, ISBN 83-7031-488-0, OCLC 69307957 .
- Religia. Encyklopedia PWN, t. 7, Warszawa 2003, s. 489–490.
- Stanisław T. Zarzycki, Duchowość pallotyńska a duchowość chrześcijańska, Ząbki: Apostolicum, 1996, ISBN 83-7031-075-3, OCLC 750858210 .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Strona internetowa Generalatu Pallotynów w Rzymie (również po polsku)
- Strona internetowa Stowarzyszenia w Polsce
- Strona internetowa Prowincji Chrystusa Króla – Warszawa
- Strona internetowa Prowincji Zwiastowania Pańskiego – Poznań
- Księga Zmarłych polskich pallotynów i pallotynek
- „Apostoł wśród świata” 1928–1939: miesięcznik, Organ Kongregacji Misyjnej XX w. Pallotynów