Milanówek
miasto i gmina | |||||
![]() Ulica Warszawska w centrum miasta | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Aglomeracja | |||||
Prawa miejskie |
1951 | ||||
Burmistrz |
Artur Niedziński | ||||
Powierzchnia |
13,44[1] km² | ||||
Wysokość |
ok. 100 m n.p.m. | ||||
Populacja (2019) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna |
(+48) 22 | ||||
Kod pocztowy |
05-822 | ||||
Tablice rejestracyjne |
WGM | ||||
Położenie na mapie powiatu grodziskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa mazowieckiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) |
1405011 | ||||
SIMC |
0921020 | ||||
Hasło promocyjne: Miasto-Ogród | |||||
Urząd miejski ul. Tadeusza Kościuszki 4505-822 Milanówek | |||||
Strona internetowa | |||||
BIP |
Milanówek – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie grodziskim, leżące na południowy zachód od Warszawy i wchodzące w skład aglomeracji warszawskiej. Położone na Nizinie Środkowomazowieckiej, na Równinie Łowicko-Błońskiej.
Według danych z 2010 miasto miało 16 056 mieszkańców[3]. Wraz z Brwinowem i Podkową Leśną należy do tzw. podwarszawskiego trójmiasta ogrodów.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z XIV w.: Milonow (1350), dalej Milonowo (1414-1425, 1428), Milanowo alias Rapstinye (1529), Milanowo Rabstin (1580)[4][5]. Wieś szlachecka Milanowo Rabstin (Rabsztyn) położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie błońskim ziemi warszawskiej województwa mazowieckiego[6]. Według Rymuta nazwa pochodzi od nazwy osobowej Milon, Milan, z kolei pochodzących od imion złożonych typu Miłobrat, Miłosław. Po XVI wieku dodano przyrostek zdrabniający -ek[4].
Źródła informują nas o wójcie Bartłomieju z Czubina, nabywającym w 1452 od braci Stanisława i Jana synów Jakusza Kota część Milanowa[7]. W 1580 niejaki Krzysztof Chlewiński płacił od niego podatek z jednego łanu[8]. Nie mniej w epoce nowożytnej majątek ów nie wyróżniał się niczym i należał raczej do małej własności. Przynależał on wówczas do parafii Żuków, gdzie też rejestrowano wszelkie urodzenia, zgony i śluby.
W II połowie wieku XVIII Milanówek był własnością Dyzmy Szymanowskiego, podczaszego warszawskiego[9][10].
Na początku wieku XIX Milanówek był własnością Jana Bogusława Wilhelma[11], dziedzica pobliskich Bieniowic. Wilhelm jednak mieszkał przez ten czas w Bieniowicach wraz z rodziną Milanówek traktując zapewne jedynie jako lokatę kapitału. Był on też zaangażowany w procesy modernizacji rolnictwa. W jego książce wydanej w 1825 roku przedstawia on szkice budowanych przez siebie w swoich majątkach stodół[12]. Jest to najprawdopodobniej najstarsza zachowana ilustracja budynku stojącego w Milanówku. Po śmierci Wilhelma w 1829 roku jego spadkobiercy zdecydowali się rok później sprzedać majątek[13]. Jego kolejnym właścicielem został Karol Boromeusz Skalski (1777-1841)[14], oficer wojsk polskich. Służył on w wojsku od 1809 roku w armii Księstwa Warszawskiego. Po jego upadku do 1830 roku służył w Wojsku Polskim w kompanii rakietników[15]. Zasłużony w bitwie pod Olszynką Grochowską 29 września 1831 roku podał się do dymisji w stopniu podpułkownika[16].
Kupno Milanówka wiązało się zapewne ze zmianą stanu cywilnego Skalskiego. W styczniu 1830 roku zawarł on bowiem małżeństwo z Elżbietą Zofią Savage, córką Jakuba, a właściwie Jamesa Savage, głównego opiekuna ogrodów księżnej Izabeli Czartoryskiej i projektanta parku w Puławach[17].
Po śmierci Skalskiego majątek odziedziczyła jego żona. Niedługo jednak pozostawała we wdowieństwie. Już 9 listopada 1844 roku zawarła ona w Żukowie ślub z Marcinem Nasierowskim, właścicielem pobliskiego majątku Kłodno. Małżeństwo zresztą nie trwało długo, albowiem Nasierowski zmarł już 24 kwietnia 1848 roku[18]. Oba małżeństwa Skalskiej okazały się bezdzietne.
W kilka lat po śmierci Nasierowskiego wdowa po nim wyprowadziła się do Warszawy, gdzie w źródłach figuruje jako właścicielka kamienicy[19]. Było to zapewne związane ze zlicytowaniem w 1850 roku inwentarza milanowskiego majątku na wniosek posiadającego na nim hipotekę Wilhelma Kedsle[20].
W 1854 roku w „Gazecie Codziennej" jako właścicielka Milanówka wymieniona zostaje Zofia Łączyńska. Jest to zapewne błąd i chodzi już o późniejszą wieloletnią właścicielkę – Antoninę z Łączyńskich Rychłowską. Prywatnie siostra Marii Walewskiej urodzona w 1793 roku, była córką Macieja i Ewy z Zaborowskich[21]. Pierwsze małżeństwo z Michałem Lasockim, dziedzicem Iłowa, synem Adama i Kunegundy z Mikorskich zawarła 20 września 1816 roku[potrzebny przypis]. Dla dalszej historii Milanówka istotne jest to, że ze związku tego narodzi się Adrian Leon Lasocki, późniejszy mąż Bronisławy i ojciec Michała. Po śmierci pierwszego męża 5 września 1821 roku Łączyńska wychodzi ponownie za mąż za Augusta Radwana, właściciela nieodległych od Milanówka dóbr Czerwonka. Trzeci związek zawarty w 1833 ze Stanisławem Rychłowskim przetrwał najdłużej, bo do jego śmierci w 1862 roku[22]. Rychłowski podobnie jak wcześniej Skalski był byłym oficerem, który armii zawdzięczał swoją pozycję społeczną[23]. To pod jego nazwiskiem, chociaż po jego śmierci, a więc zapewne de facto przez Antoninę przeprowadzono w 1862 roku proces oczynszowania chłopów[24]:
„Na odbytem 24 b. m. posiedzeniu Komitetu Gubernjalnego, do oczynszowania włościan dóbr prywatnych Gub. Warszawskiej pod prezydencją Radcy Tajnego Łaszczyńskiego zatwierdzone zostały umowy dobrowolne o wieczyste oczynszowanie następujących majętności (...) 8) Milanówek, własność P. Stn. Rychłowskiego, osad 8, ogólna przestrzeń mórg 137 pr: 57, wysokość czynszu rs. 1 k. 35 z morgi t j. wartość włóki rs. 1535”
Antonina Rychłowska niezbyt długo przeżyła męża. Zmarła w Warszawie 27 maja 1864 roku[potrzebny przypis]. Wydaje się że w ostatnich latach jej życia majątkiem mógł władać jej syn – Stefan, w „Kurierze Warszawskim” trafić można bowiem na wzmiankę, informującą że jako „obywatel z Milanówka” przybył do Warszawy[25].
W chwili jej śmierci własność majątku przeszła więc w ręce trójki żyjących dzieci Antoniny – Marii z Radwanów Mokronoskiej oraz Stefana (Jana Olbrachta) i Leona Lasockich. Ostatni z nich za udział w powstaniu styczniowym został zesłany na Sybir zmarł w drodze 31 grudnia 1864 roku[26]. Wobec tego, że Leon Lasocki zmarł pół roku po matce sytuacja spadkowa przedstawiała się następująco. Każde z dwójki żyjących dzieci otrzymać winno po ⅓ majątku, zaś trzecia część przypadła do podziału wdowie po Leonie - Bronisławie Lasockiej oraz jej dzieciom. Na skutek licytacji przeprowadzonej 26 czerwca 1867 roku Bronisława Lasocka spłaciła rodzeństwo swojego męża i wraz z dziećmi stała się jedyną właścicielką majątku[27].
W 1899 roku majątek odkupił od niej jej syn Michał Lasocki i założył spółkę Kozłowski-Lasocki i spółka, która zajęła się parcelacją majątku tworząc w Milanówku letnisko[28][29].
Zamożni mieszkańcy Warszawy stawiali tu wystawne domy letniskowe, które często, gdy właściciele postanawiali przenieść się na stałe, zamieniały się w okazałe wille. Była to przeważnie inteligencja. Letnisko wyróżnia się nowoczesnym wyglądem zewnętrznym i urządzeniami. Stylowe dobrze urządzone, skanalizowane pensjonaty i dworki. z telefonami, wśród estetycznie utrzymanych ogrodów, tworzą miasto-ogród nieustępujące pierwszorzędnym letniskom zagranicznym. Jest to jedno z najpiękniejszych i najbardziej eleganckich uzdrowisk podwarszawskich, miejsce wypoczynku wyborowego towarzystwa stołecznego. Najsłynniejszym letnikiem z pierwszych lat był Bolesław Prus. Stałym mieszkańcem miasteczka był m.in. rzeźbiarz Jan Szczepkowski.
W 1908 roku powstało Milanowskie Towarzystwo Letnicze, którego pierwszym prezesem został Michał Lasocki. Z inicjatywy Towarzystwa powstał w Milanówku teatr letni, korty tenisowe i boiska do siatkówki[28].
W okresie międzywojennym rozwijała się, dominująca do dziś w starszej części miasta, architektura willowa. W 1924 roku Stanisława i Henryk Witaczkowie założyli Centralną Doświadczalną Stację Jedwabniczą[28], po wojnie przekształcona w Zakłady Jedwabiu Naturalnego „Milanówek”. W 1933 roku w Milanówku z inicjatywy społecznej powołano instytucję „obywatelskich patroli” w związku z plagą napadów na domki letniskowe i wille[30].
W czasie II wojny światowej w kościele św. Jadwigi w Milanówku przechowywano przeniesioną z Kościoła Świętego Krzyża na Krakowskim Przedmieściu urnę z sercem Fryderyka Chopina. Po kapitulacji powstania warszawskiego do Milanówka przeniosły się najważniejsze organy Polskiego Państwa Podziemnego, co dało mu przydomek „małego Londynu”. Podczas okupacji niemieckiej i w latach powojennych Milanówek był przedmiotem represji, które dotknęły licznych jego mieszkańców. Przykładem mogą być losy rodziny Vetulanich, z której dwie osoby zginęły w niemieckim obozie koncentracyjnym w Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. Pisał na ten temat Tadeusz Sowiński (1988)[31] - nie podając źródeł swoich poglądów, a więc przesadnie deprecjonując służby wywiadowcze niemieckie i wysoko oceniając analogiczne służby sowieckie:
[...]"Przez pięć lat nie udało się Niemcom wykryć i rozbić struktury, ogarniającej całą lokalną społeczność. Była to bowiem społeczność wyjątkowa, jakby elita elit. Zwartość, solidarność, gorący patriotyzm, gotowość poświęcenia Sprawie, dyscyplina. Kto nawet nie był w konspiracji, ten o niej wiedział i wspierał ją. Warunki dla konspiracji były więc w sensie symbolicznym jedwabne. Tym bardziej, że silnym oparciem była dla niej [...] manufaktura jedwabiu (CDSJN), gdzie nie tylko wystawiano setki lewych dowodów pracy, chroniących przed łapankami nawet oficerów Komendy Głównej AK [...], lecz także produkowano materiały wybuchowe do granatów, szyto mundury i opaski na Powstanie, zaś po wypędzeniu ludności Warszawy – dawano schronienie uchodźcom, jak w całym zresztą Milanówku.
[...] To co nie udało się Niemcom przez pięć lat, tego dokonało NKWD w ciągu kilku zaledwie tygodni. Sowiecki okupant zdołał w tym krótkim czasie wyłapać, uwięzić i deportować niemal całą kadrę dowódczą tak wojskowych struktur, jak i władz cywilnych podziemia.” [...]
Tu warto zrobić ciekawe zestawienie z tym, co o Milanówku pisał wiele lat wcześniej, gdy była to zaledwie niewielka wieś, niemiecki podróżnik Alexander von Humboldt (1769–1859)[32]:
Byłem na Galapagos, przemierzyłem Andy, Kordyliery i dziki Ural, poznałem nurt Amazonki i rajskie wyspy oceanu, słowem, objechałem cały świat dokoła, świat pełen cudów natury i monumentalnych krajobrazów... W Polsce byłem kilka razy. Wyznam jednak, że nigdzie nie czułem się tak dobrze, jak w Milanówku, serdecznie podejmowany przez gościnnych mieszkańców tej małej osady...”
1 lipca 1952 miejscowość otrzymała prawa miejskie, wchłonięte zostały Nowa Wieś (obecnie ta część Milanówka nazywana jest Kazimierówką) i Polesie z gminy Nadarzyn oraz osiedle Parcele Milanówek z gminy Grodzisk[33]. W okresie PRL nastąpił dalszy rozwój przemysłu, przede wszystkim powstały fabryki narzędzi stomatologicznych i chirurgicznych „MIFAM” oraz Milanowska Fabryka Cukierków. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa warszawskiego. Po reformie administracyjnej z 1999 Milanówek stał się jedną z sześciu gmin tworzących powiat grodziski. W 2004 decyzją ministra kultury Milanówek stał się siedzibą Archiwum Państwowego Dokumentacji Osobowej i Płacowej, najmłodszego spośród głównych archiwów państwowych[34].
Struktura powierzchni
[edytuj | edytuj kod]Według danych z roku 2002[35] Milanówek ma obszar 13,52 km², w tym:
- użytki rolne: 46%
- użytki leśne: 3%
Miasto stanowi 3,69% powierzchni powiatu.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/MILAN%C3%93WEK_ulica_Warszawska_01.jpg/220px-MILAN%C3%93WEK_ulica_Warszawska_01.jpg)
- Dane z 2010[3]:
Ogółem 16056 mieszkańców (7560 mężczyzn)
- Dane z 2009[36]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
Jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
Populacja | 15 858 | 100 | 8391 | 53 | 7467 | 47 |
Gęstość zaludnienia [mieszk./km²] |
1179,9 | 624,3 | 555,6 |
- Piramida wieku mieszkańców Milanówka w 2014 roku[2].
Ochrona przyrody
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Części miasta i osiedla
[edytuj | edytuj kod]- Części miasta
- Chrzanów
- Graniczna
- Grudów
- Naddawki Falenckie
- Turczynek
- Wieś Milanówek
- Kolonia Milanówek
- Kazimierówka
- Polesie
- Nowa Wieś
- Osiedla
- Osiedle Gospodarska
- Osiedle Inżynierska
- Osiedle Jedwabnik
- Osiedle Królewska
- Osiedle Okólna
- Osiedle Wojska Polskiego
- Osiedle „Berliny”
- Osiedle „TBS” (Towarzystwo Budownictwa Społecznego)
Władze
[edytuj | edytuj kod]Podobnie jak we wszystkich polskich gminach o liczbie ludności do 20 tysięcy osób, wybory do rady miasta odbywają się w Milanówku z zastosowaniem ordynacji większościowej. Rada liczy 15 osób, począwszy od kadencji 2014-2018 wybieranych w jednomandatowych okręgach wyborczych. Władzę wykonawczą stanowią pochodzący z wyborów bezpośrednich burmistrz oraz podległe mu struktury Urzędu Miasta i innych gminnych jednostek organizacyjnych.
Urząd Miasta
[edytuj | edytuj kod]Urząd Miasta Milanówka mieści się w czterech budynkach, położonych w trzech różnych lokalizacjach. Główną siedzibę władz miasta stanowi znajdujący się u zbiegu ulic Kościuszki i Mickiewicza kompleks, składający się z zabytkowej willi „Wandzin” (Budynek A) oraz dobudowanego na tej samej posesji nowszego Budynku B. Obiekty te stanowią siedzibę burmistrza i rady miasta, Urzędu Stanu Cywilnego, a także komórek Urzędu związanych z finansami, sprawami organizacyjnymi i obywatelskimi. Budynek C znajduje się w zmodernizowanym obiekcie poprzemysłowym przy ul. Spacerowej 4. Mieści się tam część Urzędu odpowiadająca za kwestie infrastrukturalne i techniczne, a także związane z ochroną środowiska i gospodarką przestrzenną. Budynek ten jest także siedzibą miejskiej spółki wodociągowo-kanalizacyjnej oraz biblioteki. Budynek D przy ul. Żabie Oczko 1, jest siedzibą Referatu Organizacyjnego i Kadr.
Osobne siedziby posiadają inne jednostki miejskie, jak Straż Miejska, Centrum Kultury, Ośrodek Pomocy Społecznej czy szkoły.
Burmistrzowie Milanówka
[edytuj | edytuj kod]lata | imię i nazwisko |
---|---|
1990-1991 | Ryszard Szadkowski[37] |
1991-1998 | Krzysztof Markowski[37] |
1998-2014 | Jerzy Wysocki[37] |
2014-2018 | Wiesława Kwiatkowska[37] |
2018-2024 | Piotr Remiszewski[37] |
od 2024 | Artur Niedziński[38] |
Przynależność administracyjna
[edytuj | edytuj kod]- Sąd rejonowy: Grodzisk Mazowiecki
- Prokuratura rejonowa: Grodzisk Mazowiecki
- Urząd skarbowy: Grodzisk Mazowiecki
- Wojskowa komenda uzupełnień: Warszawa-Ochota
- Nadleśnictwo: Chojnów
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Do zabytków Milanówka należą m.in. kościół parafialny pw. św. Jadwigi, zespół willowy Turczynek, kwatera żołnierzy z okresu II wojny światowej oraz wiele willi z lat 1896–1945, m.in. „Potęga”, „Matulinek”, „Hygea”, „Hala” „Borówka”. Wpisane są one do krajowego rejestru zabytków (26 pozycji). 388 przedwojennych willi i innych obiektów w środkowej części Milanówka zostało wpisanych jako „zespół urbanistyczno-krajobrazowy” do krajowego rejestru zabytków. Liczne wille i pensjonaty tworzą genius loci Milanówka, stanowią o jego charakterze.
Transport
[edytuj | edytuj kod]Drogowy
[edytuj | edytuj kod]Milanówek leży przy drodze wojewódzkiej nr 719, wiodącej z Warszawy (wyjazd Alejami Jerozolimskimi) do Żyrardowa. Przez teren miasta przechodzi mały fragment autostrady A2, w jego granicach nie ma jednak możliwości wjazdu na nią – najbliższy wjazd znajduje się w Tłustem (na samej autostradzie jest oznakowany jako węzeł Grodzisk Maz.).
Autobusowy
[edytuj | edytuj kod]Połączenia autobusowe Milanówka z innymi gminami, a także komunikacja miejska wewnątrz miasta, funkcjonują w ramach związku powiatowo-gminnego "Grodziskie Przewozy Autobusowe" (GPA). W mieście swoje przystanki ma sześć linii wchodzących w skład systemu GPA.
Kolejowy
[edytuj | edytuj kod]Przez miasto przechodzą następujące linie kolejowe:
- nr 1 - pociągi nie zatrzymują się w Milanówku.
- nr 47 - pociągi WKD zatrzymują się na przystanku Brzózki.
- nr 48 - pociągi WKD zaczynają i kończą bieg na przystanku Milanówek Grudów, zatrzymują się także na przystanku Polesie.
- nr 447 - pociągi Kolei Mazowieckich zatrzymują się na przystanku Milanówek.
Edukacja
[edytuj | edytuj kod]Na terenie miasta znajduje się 5 szkół podstawowych (w tym 3 publiczne i 2 niepubliczne), Liceum Ogólnokształcące przy ul. Piasta, Zespół Szkół nr 2 im. gen. Józefa Bema (Liceum i Technikum) przy ul. Wójtowskiej oraz społeczne LO nr 5 przy ul. Herberta (d.Fiderkiewicza). Najstarszą szkołą w mieście jest ponad 100-letnia Szkoła Podstawowa nr 1 im. ks. Piotra Skargi przy ul. Szkolnej.
Wspólnoty religijne
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4e/Milan%C3%B3wek._Kingdom_Hall.png/220px-Milan%C3%B3wek._Kingdom_Hall.png)
- parafia św. Jadwigi Śląskiej – obejmuje w większości północną część miasta oddzieloną torami kolejowymi,
- parafia Matki Bożej Bolesnej – obejmuje południową część miasta oddzieloną torami kolejowymi,
- parafia Przemienienia Pańskiego w Żukowie – obejmuje mieszkańców północno-zachodnich krańców Milanówka; świątynia znajduje się poza granicami miasta we wsi Żuków, oddzielonej od Milanówka autostradą A2.
- Sala Królestwa Świadków Jehowy (zbory: Milanówek, Nadarzyn), położona jest przy ul. Królewskiej 146, na granicy Milanówka i Grodziska Mazowieckiego[39].
Sport
[edytuj | edytuj kod]- Piłka nożna. KS Milan Milanówek, występujący w Lidze Okręgowej. Przy ulicy Turczynek znajdują się trzy boiska oraz skate park.
- Kolarstwo grawitacyjne. Co roku na przełomie sierpnia i września organizowane są Mistrzostwa Polski w Dirt Jumpingu.
- Koszykówka. Klub koszykarski UKS 3, występuje w trzeciej lidze koszykówki mężczyzn. Co roku organizowane są zawody streetball.
- Łyżwiarstwo szybkie. Sekcja żeńska w Uczniowskim Klubie Sportowym „3”. W rankingu krajowym pod względem zdobytych nagród znajduje się na 3. miejscu.
- Strzelectwo. Strzelnica miejska w piwnicach Zespołu Szkół przy ul. Piasta. Rozgrywane są konkursy o Puchar Burmistrza Milanówka.
- Szachy. Co roku odbywają się Mistrzostwa Milanówka w Szachach. Działa klub szachowy „Jedwabnik”.
- Tenis ziemny. Korty tenisowe mają tradycje przedwojenne, grała na nich m.in. wicemistrzyni Wimbledonu 1936 – Jadwiga Jędrzejowska. Co roku we wrześniu rozgrywane są Otwarte Mistrzostwa Milanówka w Tenisie Ziemnym.
- Taniec. Klub taneczny „Twist” w Centrum Kultury.
- Turystyka rowerowa. Sekcja kolarska przy Centrum Kultury organizuje tzw. „Milę Milanowską” – wyścig o puchar Burmistrza.
- Bieganie. W Milanówku mieszka i trenuje Katarzyna Panejko-Wanat, dwukrotna Mistrzyni Polski w Maratonach na Orientację (Puchar Polski w Pieszych Maratonach na Orientację) oraz dwukrotna Akademicka Mistrzyni Polski w Maratonie.
Milanówek w kulturze
[edytuj | edytuj kod]W odniesienia do milanowskiej codzienności obfituje tom wierszy Zachód słońca w Milanówku Jarosława Marka Rymkiewicza, wyróżniony Nagrodą Literacką Nike za rok 2003. Hanna Banaszak nagrała piosenkę Truskawki w Milanówku – autor tekstu Wojciech Młynarski.
Miasta partnerskie
[edytuj | edytuj kod]Miasta partnerskie (stan na 2012 r.)[40]:
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dane Głównego Urzędu Statystycznego: ''Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.)'' [online] [dostęp 2009-10-01] .
- ↑ a b Milanówek w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-10] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ a b Rocznik Demograficzny 2010, s. 89.
- ↑ a b Kazimierz Rymut , Nazwy miast Polski, Wyd. 2 uzupełnione, Wrocław: Zakład Narodowy Im. Ossoliń, 1987, s. 150, ISBN 83-04-02436-5, ISBN 978-83-04-02436-6 [dostęp 2023-09-30] (pol.).
- ↑ Tomasz Chludziński, Janusz Żmudziński „Mazowsze, mały przewodnik” Wyd. Sport i Turystyka Warszawa 1978 s. 164–165.
- ↑ Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 5: Mazowsze, Warszawa 1895, s. 277, Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4.
- ↑ Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu [online], www.slownik.ihpan.edu.pl [dostęp 2024-06-04] .
- ↑ Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu [online], www.slownik.ihpan.edu.pl [dostęp 2024-06-04] .
- ↑ A. Haratym, M. Korwin-Szymanowski, Dyzma Szymanowski, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 50, z. 204, Instytut Historii PAN, Warszawa−Kraków 2014–2015, s. 50−51.
- ↑ Teki Dworczaka [online], teki.bkpan.poznan.pl [dostęp 2024-08-23] .
- ↑ STRATEGIA ROZWOJU TERENÓW ZIELENI NA OBSZARZE PODWARSZAWSKIEGO TRÓJMIASTA OGRODÓW ETAP I [online], s. 6 [dostęp 2024-08-23] .
- ↑ Bogusław Wilhelm , Uwagi gospodarza praktycznego ściągaiące się do stosownéy i taniéy budowy stodół, w ktorych młockarnie mogą bydź naydogodniéy mieszczone, Warszawa 1825, s. 3-7 .
- ↑ Na skutek wyroku Trybunału..., „Dziennik Urzędowy Woiewodztwa Mazowieckiego” (747), polona.pl, 1830, s. 775-776 [dostęp 2024-06-04] (pol.).
- ↑ Kazimierz Władysław Wójcicki , Cmentarz Powązkowski pod Warszawą, Warszawa 1855, s. 114 .
- ↑ Przepisy o znaku honorowym, niemniéy lista imienna generałow, officerów wyższych i niższych, oraz urzędnikow woyskowych, tak w służbie będących, jako też dymissyonowanych, znakiem honorowym ozdobionych w roku 1830, s. 37
- ↑ Polska. Wiadomości urzędowe od wojska, „“Nowa Polska: dziennik polityczny i naukowy”, nr 60, , s. 2.” (60), 1831, s. 2 .
- ↑ Z. Gołębiewska, Angielskie wzroce i inspiracje w życiu dworu puławskiego na przełomie XVIII i XIX wieku [w:] Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F, nr XLVI/XLVII, Lublin, 1992-1993, s. 204-212.
- ↑ Marcin Nasierowski, „Kurier Warszawski” (111), 1848, s. 3 .
- ↑ J. Unger, Kalendarz Warszawski Popularno-Naukowy na rok 1853, Warszawa 1853, s. 27.
- ↑ Podaje niniejszym do publicznej wiadomości..., „Kurier Warszawski” (155), 1850, s. 832 .
- ↑ A. Boniecki, Herbarz Polski,T XV, 1912, s. 281.
- ↑ Jan Bolesław Nycek , Maria Walewska, „Tygodnik Płocki” (16-17), 1981, s. 1 .
- ↑ Stanisław Rychłowski [online], www.ipsb.nina.gov.pl [dostęp 2024-06-04] (pol.).
- ↑ Na odbytem w d. 24 b. m. posiedzeniu Komitetu Gubernjalnego, do oczyuszowania włościan dóbr, „Kurier Warszawski” (120), 1862, s. 1 .
- ↑ Kurier Warszawski”, nr 20, 1864, s. 1.
- ↑ „Kurier Warszawski”, nr 3, 1865, s. 1.
- ↑ Obwieszczenia spadkowe, „Dziennik Warszawski” (185), 1864, 1679 (7) .
- ↑ a b c Ludzie Niepodległości: Michał Piotr Lasocki [online], Jedynka - Polskie Radio [dostęp 2024-08-23] (pol.).
- ↑ Kalendarium historyczne Milanówka [online], Milanówek Miasto-ogród [dostęp 2024-08-23] (pol.).
- ↑ Monika Piątkowska „Życie przestępcze w przedwojennej Polsce” Wydawnictwo Naukowe PWN 2012, ISBN 978-83-01-17232-9, s. 125.
- ↑ Tadeusz Sowiński, Jedwabna konspiracja, Warszawa 1988, Burchard Edition, s. 196–197.
- ↑ Cyt. za: Tadeusz Sowiński, Jedwabna konspiracja, Warszawa 1988, Burchard Edition – motto na stronie tytułowej.
- ↑ Dz.U. z 1948 r. nr 12, poz. 97.
- ↑ Oddział Dokumentacji Osobowej i Płacowej w Milanówku – ARCHIWUM PAŃSTWOWE W WARSZAWIE [online] [dostęp 2024-08-23] (pol.).
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset [online], regioset.pl [dostęp 2010-09-14] (pol.).
- ↑ Dane z rocznika demograficznego GUS z 31 grudnia 2008 r.
- ↑ a b c d e Władze Milanówka od 1990 roku [online], Milanówek Miasto-ogród [dostęp 2024-04-22] (pol.).
- ↑ Wybory Samorządowe 2024 [online], wybory.gov.pl/ [dostęp 2024-04-22] (pol.).
- ↑ Sala Królestwa Świadków Jehowy, Milanówek, ul. Królewska 146.
*Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2020-07-18] . - ↑ Milanówek Miasto-ogród: Miasta partnerskie [online] [dostęp 2012-05-10] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Tadeusz Sowiński, Jedwabna konspiracja, Warszawa 1988. Burchard Edition
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Oficjalny serwis Milanówka
- Artykuł o willach w Turczynku
- Milanówek, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VI: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 417 .
- Archiwalne widoki i publikacje związane z miejscowością w bibliotece Polona