Leopold III Koburg
![]() Leopold po wstąpieniu na tron w 1934 r. | |
![]() | |
![]() | |
Król Belgów | |
Okres |
od 23 lutego 1934 |
---|---|
Poprzednik | |
Następca | |
Dane biograficzne | |
Dynastia | |
Data i miejsce urodzenia |
3 listopada 1901 |
Data i miejsce śmierci |
25 września 1983 |
Ojciec | |
Matka | |
Żona | |
Dzieci |
Józefina |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c2/Princess_Astrid_engaged_in_1926.jpg/220px-Princess_Astrid_engaged_in_1926.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/Koningskwestie_kaart_met_percentage_voor-stemmen.png/220px-Koningskwestie_kaart_met_percentage_voor-stemmen.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f5/Belgische_Propaganda_Poster_Van_Koning_Leopold_III_met_opschrifft_%2228_Mei_1940%2C_Halt%2C_Sire_Dat_Vergeten_Wij_Nooit%22_naar_aanleiding_van_de_18_daagse_veldtocht.jpg/220px-thumbnail.jpg)
Leopold III (nid. Leopold Filips Karel Albert Meinrad Hubertus Maria Miguel, fr. Léopold Philippe Charles Albert Meinrad Hubert Marie Michel, niem. Leopold Philipp Karl Albrecht Meinrad Hubert Maria Michael; ur. 3 listopada 1901 w Brukseli, zm. 25 września 1983 w Sint-Lambrechts-Woluwe) – król Belgów w latach 1934–1951, z dynastii sasko-koburskiej.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Młodość
[edytuj | edytuj kod]Książę Leopold urodził się w Brukseli, jako pierwsze dziecko Alberta i Elżbiety. W 1909 r. jego ojciec został królem Belgów, a Leopold został księciem Brabancji.
W sierpniu 1914 r., kiedy Belgia została zaatakowana przez Cesarstwo Niemieckie, król Albert pozwolił Leopoldowi, wówczas dwunastoletniemu, zaciągnąć się do armii belgijskiej i walczyć w obronie królestwa. Jednak w 1915 r., kiedy Belgia prawie w całości była okupowana przez Niemców, Leopold został wysłany do Eton College, podczas gdy jego ojciec walczył we Francji[1][2].
Małżeństwa i potomstwo
[edytuj | edytuj kod]Wziął ślub cywilny ze szwedzką księżniczką Astrid w Sztokholmie 4 listopada 1926 r., a następnie kościelny w Brukseli 10 listopada. Z ich związku urodziło się troje dzieci:
- Józefina Charlotta (1927–2005), od 1953 żona wielkiego księcia Luksemburga, Jana
- Baldwin Albert, książę Brabancji, hrabia Hainaut (1930–1993), król Belgii
- Albert Feliks, książę Liège (ur. 1934), król Belgii
29 sierpnia 1935 na drodze w Szwajcarii prowadzone przez niego auto uderzyło w krawężnik, po czym Leopold stracił nad nim panowanie i uderzył w drzewo[3]. On i siedząca obok Astrid zostali wyrzuceni poza samochód. Król został tylko lekko ranny, ale Astrid, będąca w ciąży z ich czwartym dzieckiem, zmarła na jego rękach.
11 września 1941 r. Leopold poślubił Lilian Baels podczas tajnej ceremonii, która nie jest ważna zgodnie z prawem belgijskim. Początkowo zamierzali poczekać z zawarciem ślubu cywilnego do końca wojny, ale ponieważ para spodziewała się ich pierwszego dziecka, ceremonia odbyła się 6 grudnia 1941 r. Ich związek małżeński był morganatyczny, więc trójka dzieci z tego związku nie posiada praw do sukcesji tronu belgijskiego:
- Aleksander, książę Belgii (1942–2009), mąż Lei Ingi Dory Wolman
- Maria Krystyna, księżniczka Belgii (ur. 1951), żona Paula Druckera, a następnie Jean-Paula Gourgesa
- Maria Esmeralda, księżniczka Belgii (ur. 1956), dziennikarka znana jako „Esmeralda de Réthy”, żona Salvadora Moncady
II wojna światowa
[edytuj | edytuj kod]Kiedy wybuchła II wojna światowa we wrześniu 1939 r., rządy francuski i brytyjski starały się przekonać Belgię do przyłączenia się do nich. Leopold i jego rząd odmówili, zachowując neutralność Belgii. Belgia uważała się za dobrze przygotowaną na ewentualną inwazję sił państw Osi, ponieważ w latach 30. rząd belgijski poczynił szeroko zakrojone przygotowania, aby powstrzymać i odeprzeć inwazję kraju przez Niemcy, taką jak ta, która miała miejsce w 1914 r.
10 maja 1940 r. Wehrmacht wkroczył do Belgii. Po krótkiej bitwie, Belgia została przytłoczona przez liczniejszych i lepiej przygotowanych Niemców. 24 maja 1940 r. Leopold, obejmując dowodzenie armią belgijską, spotkał się po raz ostatni ze swoimi ministrami. Ministrowie wezwali króla do opuszczenia kraju wraz z rządem. Premier Hubert Pierlot przypomniał mu, że kapitulacja była decyzją rządu belgijskiego, a nie króla. Król wskazał, że postanowił pozostać w Belgii ze swoimi żołnierzami, bez względu na skutki. Ministrowie uznali to za znak, że utworzy nowy rząd pod kierownictwem Hitlera, co może być zdradą. Z kolei Leopold twierdził, że mógłby być postrzegany jako dezerter, gdyby opuścił kraj: „Cokolwiek się stanie, muszę podzielić ten sam los, co moi żołnierze”[4]. Leopold od dawna miał trudne i kontrowersyjne relacje ze swoimi ministrami, działając niezależnie od wpływów rządowych, gdy tylko było to możliwe, i starając się obchodzić, a nawet ograniczać uprawnienia ministrów, jednocześnie rozszerzając własne[4].
Wojska francuskie, brytyjskie i belgijskie zostały otoczone przez siły niemieckie podczas bitwy o Dunkierkę. Leopold powiadomił króla Jerzego VI telegramem 25 maja 1940 r., że siły belgijskie zostały zmiażdżone, mówiąc, że „pomoc, której udzielamy aliantom, dobiegnie końca, jeśli nasza armia zostanie otoczona”[5]. Dwa dni później Leopold poddał siły belgijskie Niemcom. Po kapitulacji wojskowej Leopold pozostał w Brukseli, by poddać się najeźdźcom, podczas gdy cały jego rząd cywilny udał się na uchodźstwo do Paryża, a później do Londynu.
Po upadku Francji
[edytuj | edytuj kod]Kiedy pod koniec czerwca 1940 r. Francja skapitulowała, kilku ministrów próbowało powrócić do Belgii. Z powodu wielkiej popularności króla i niepopularności rządu cywilnego od połowy 1940 r.[6] kryzys rządowy trwał.
Ta odmowa [króla pogodzenia się z ministrami] pozostawiła ministrów bez innej opcji niż przeprowadzka do Londynu, gdzie mogli kontynuować pracę reprezentującą niezależną Belgię. Od momentu przybycia do Londynu byli przekonani o zwycięstwie Aliantów i wkrótce zostali potraktowani przez aliantów z szacunkiem ... Pierlot i Spaak pomogli zbudować reputację Leopolda jako heroicznego jeńca wojennego, a nawet powiedzieli, że Belgowie powinni wspierać ich króla. Ale nie mieli pojęcia, co Leopold robi w Zamku Królewskim w Laeken. Odmówił odpowiedzi na ich wiadomości i zachował wobec nich spokój. Co on robił w zamku? Czy współpracował, czy sprzeciwiał się Niemcom, czy też postanowił po prostu zamknąć usta i poczekać, aż wszystko potoczy się dalej?[4]
Spotkanie z Hitlerem
[edytuj | edytuj kod]Leopold próbował potwierdzić swoją władzę jako monarcha i szef rządu belgijskiego, chociaż był więźniem Niemców. Pomimo sprzeciwu wobec Niemców, belgijski rząd na uchodźstwie w Londynie utrzymywał, że król nie reprezentuje rządu belgijskiego i nie jest w stanie rządzić. Niemcy przetrzymywali króla początkowo w areszcie domowym na Zamku Królewskim w Laeken. Od czerwca 1940 r. król pragnął spotkania z Hitlerem w sprawie sytuacji belgijskich jeńców wojennych. Ostatecznie spotkał się z nim 19 listopada 1940 r. Chciał przekonać Hitlera do zwolnienia jeńców belgijskich i wydać publiczne oświadczenie o przyszłej niezależności Belgii. Hitler nie chciał mówić o niepodległości Belgii, ani wydać oświadczenia w tej sprawie[7].
Deportacja i wygnanie
[edytuj | edytuj kod]W 1944 r. Heinrich Himmler nakazał deportację Leopolda do Niemiec. Naziści przetrzymywali rodzinę w forcie w Hirschstein w Saksonii od czerwca 1944 r. do marca 1945 r., a następnie w Strobl w Austrii. Leopold i jego towarzysze zostali wyzwoleni przez członków 106. Grupy Kawalerii Stanów Zjednoczonych na początku maja 1945 r. Z powodu kontrowersji dotyczących jego zachowania podczas wojny, Leopold III wraz z żoną i dziećmi nie byli w stanie wrócić do Belgii i spędzili następne sześć lat na emigracji w Pregny-Chambésy niedaleko Genewy w Szwajcarii.
Referendum dotyczące powrotu króla
[edytuj | edytuj kod]12 marca 1950 przeprowadzono w Belgii referendum, którego jedyne pytanie brzmiało:
Czy jesteś zdania, że król Leopold III powinien wznowić wykonywanie swoich konstytucyjnych uprawnień?
Referendum zakończyło się zwycięstwem zwolenników powrotu króla, jednak wyniki dalekie były od jednomyślności.
Opcja | l. głosów | % |
---|---|---|
Za | 2 933 382 | 57,68 |
Przeciw | 2 151 881 | 42,32 |
Głosy nieważne | 151 477 | – |
Łącznie | 5 236 740 | 100 |
Uprawnieni/frekwencja | 5 635 452 | 92,92 |
Źródło: Direct Democracy |
Wyniki były zróżnicowane geograficznie. O ile we Flandrii zwolennicy króla stanowili znaczącą większość, o tyle w Walonii przeważali jego przeciwnicy.
Strajk generalny z 1950 r.
[edytuj | edytuj kod]Po powrocie do Belgii w 1950 r. król spotkał się z jednym z najbardziej gwałtownych strajków w historii Belgii. Trzej protestujący zostali zabici, gdy żandarmeria otworzyła ogień na protestujących. Kraj stanął na krawędzi wojny domowej, a belgijskie sztandary zostały zastąpione przez flagi Walonii w Liège i innych gminach[8].
Aby uniknąć rozpadu kraju i zachować monarchię, Leopold postanowił 1 sierpnia 1950 r. abdykować na rzecz swojego syna Baldwina. Jego abdykacja weszła w życie 16 lipca 1951 r. W tej odroczonej abdykacji[9] król został w rzeczywistości zmuszony przez rząd Jean Duvieusart do zaoferowania abdykacji na rzecz swojego syna[10].
Śmierć i pochówek
[edytuj | edytuj kod]Leopold zmarł w 1983 r. w Woluwe-Saint-Lambert po operacji serca. Został pochowany obok królowej Astrid w krypcie królewskiej w Kościele Matki Bożej z Laeken. Druga żona Leopolda została później z nimi pochowana.
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia)
- Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Afryki (Belgia)
- Krzyż Wielki Orderu Lwa (Belgia)
- Krzyż Wielki Orderu Korony (Belgia)
- Krzyż Wielki Orderu Leopolda II (Belgia)
- Order Złotego Runa (Hiszpania)
- Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania)
- Krzyż Wielki Orderu Świętego Olafa (Norwegia)
- Order Orła Białego (1926)[11]
- Krzyż Walecznych – trzykrotnie (1922)[12]
- Krzyż Wielki Wstęgi Trzech Orderów (Portugalia)
- Krzyż Wielki Wojskowego Orderu Wieży i Miecza (Portugalia)
- Królewski Order Serafinów (Szwecja)
- Order Podwiązki (Wielka Brytania)
- Honorowy Rycerz Krzyża Wielkiego Królewskiego Orderu Wiktoriańskiego (Wielka Brytania)
- Krzyż Wielki Orderu Szpitala Św. Jerozolimskiego (Wielka Brytania)
- Królewski Łańcuch Wiktoriański (Wielka Brytania)
- Order Annuncjaty (Włochy)
- Krzyż Wielki Orderu Korony Włoch
- Krzyż Wielki Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Włochy)
- Baliw Wielkiego Krzyża Honoru i Dewocji Zakonu Kawalerów Maltańskich
- Order Grobu Świętego
Genealogia
[edytuj | edytuj kod]Prapradziadkowie |
Franciszek Sachsen-Coburg-Saalfeld |
Król Francuzów |
Karl Hohenzollern-Sigmaringen |
Wielki Książę Badenii |
Pius August Wittelsbach |
Król Bawarii |
Król Portugalii |
Konstanty Löwenstein-Wertheim-Rosenberg |
Pradziadkowie |
Król Belgów |
Karl Anton von Hohenzollern-Sigmaringen |
Maksymilian Wittelsbach |
Król Portugalii | ||||
Dziadkowie |
Filip Koburg (1837-1905) |
Karol Teodor Wittelsbach (1839-1909) | ||||||
Rodzice |
Król Belgów Albert I Koburg (1875-1934) | |||||||
Leopold III Koburg (1901-1983), król Belgów |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Evelyn Graham, Albert, King of the Belgians.
- ↑ Roger Keyes, Outrageous Fortune: The Tragedy of Leopold III of the Belgians.
- ↑ Królowa belgijska zabita, król ranny w katastrofie samochodowej. „Nowiny”. Nr 36, s. 2, 8 września 1935.
- ↑ a b c „Belgian Royal Question” – the Abdication Crisis of King Leopold III of the Belgians.
- ↑ The Miracle of Dunkirk, Walter Lord, New York 1982, s. 101, ISBN 0-670-28630-3.
- ↑ Jean Stengers, Léopold III et le gouvernement, opus citatus, s. 199–128.
- ↑ Jean Stengers, opus citatus, s. 161.
- ↑ Philippe Destatte, „L’Identité wallonne”, Institut Destrée, Charleroi, 1997, s. 1 235, ISBN 2-87035-000-7.
- ↑ Jules Gérard-Libois, José Gotovitch, „Leopold III, De l’an 40 à l’effacement”, Pol-His, Bruxelles, 1991, s. 304–306, ISBN 2-87311-005-8.
- ↑ Els Witte, Jan Craeybeckx, Alain Meynen, „Historia polityczna Belgii: od 1830 roku”, mówił o „przymusowej abdykacji”, Academic and Scientific Publishers, Bruksela, 2009, s. 1. 244. ISBN 978-90-5487-517-8.
- ↑ Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 300.
- ↑ Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 13 z 8.06.1922 r.
- ISNI: 0000000382293910
- VIAF: 263927855
- LCCN: n81028301
- GND: 118779575
- LIBRIS: nl039bw61819xxk
- BnF: 119514456
- SUDOC: 027484874
- SBN: TO0V547351
- NLA: 35300622
- NKC: jx20140624001
- DBNL: leop020
- NTA: 069461589
- BIBSYS: 90885482
- Open Library: OL5270826A
- PLWABN: 9810554444405606
- J9U: 987007580919005171
- ΕΒΕ: 101557
- BLBNB: 000488883
- Władcy Belgii
- Koburgowie
- Odznaczeni Orderem Królewskim Serafinów
- Odznaczeni Królewskim Orderem Wiktoriańskim
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych
- Odznaczeni Orderem Annuncjaty
- Odznaczeni Orderem Karola III
- Odznaczeni Orderem Korony (Belgia)
- Odznaczeni Orderem Korony Włoch
- Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia)
- Odznaczeni Orderem Leopolda II
- Odznaczeni Orderem Lwa (Belgia)
- Cudzoziemcy odznaczeni Orderem Orła Białego (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Orderem Podwiązki
- Odznaczeni Orderem Świętego Jana Jerozolimskiego
- Odznaczeni Orderem Świętego Olafa
- Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza
- Odznaczeni Orderem Złotego Runa
- Odznaczeni Orderem Avis (Portugalia)
- Odznaczeni Orderem Chrystusa (Portugalia)
- Odznaczeni Orderem Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia)
- Odznaczeni Wstęgą Trzech Orderów
- Odznaczeni Orderem Wieży i Miecza
- Władcy, którzy abdykowali
- Odznaczeni Krzyżem Walecznych (trzykrotnie)
- Uczestnicy I wojny światowej
- Belgowie pochodzenia niemieckiego
- Ludzie urodzeni w Brukseli
- Urodzeni w 1901
- Zmarli w 1983
- Odznaczeni Orderem Grobu Świętego
- Kawalerowie maltańscy
- Odznaczeni Królewskim Łańcuchem Wiktoriańskim
- Absolwenci Eton College