Król Polski
![]() |
Ten artykuł od 2024-01 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł. |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Maurycy.jpg/150px-Maurycy.jpg)
Król Polski (łac. rex Poloniae) – tytuł monarszy koronowanych władców Królestwa Polskiego, Korony Królestwa Polskiego i Rzeczypospolitej.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Pierwszym królem Polski był Bolesław I Chrobry, koronowany w 1025. Tytuł królewski był związany na stałe z osobą polskiego monarchy od koronacji Władysława I Łokietka (1320) do III rozbioru Polski i abdykacji Stanisława Augusta Poniatowskiego (1795).
Od zawarcia unii lubelskiej (1569) każdy nowo koronowany król Polski zostawał władcą Litwy z urzędu i nigdy nie był podnoszony na Wielkie Księstwo Litewskie[1]. Ostatnim wielkim księciem litewskim był Zygmunt II August[2].
Koronacja
[edytuj | edytuj kod]- Osobne artykuły:
Koronacje królów Polski odbywały się do 1300 w archikatedrze Wniebowzięcia NMP w Gnieźnie, od 1320 w katedrze św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie, w latach 1705 i 1764 odbyły się w kolegiacie św. Jana Chrzciciela w Warszawie.
- Osobny artykuł:
W 1795 polskie insygnia koronacyjne przechowywane w Skarbcu Koronnym na Wawelu zostały na rozkaz Fryderyka Wilhelma II Pruskiego zrabowane i potajemnie wywiezione do Berlina, skąd w 1809 na rozkaz Fryderyka Wilhelma III Pruskiego przewieziono je do Królewca, gdzie w 1811, w obawie przed rewindykacją, zostały rozbite i przetopione[3].
Od kongresu wiedeńskiego (1815) tytuł króla Polski nosili cesarze Rosji, będący zarazem królami Królestwa Polskiego; w 1831 Sejm przyjął uchwałę o detronizacji Mikołaja I Romanowa.
Królowie Polski
[edytuj | edytuj kod]# | Imię | Urodzony | Zmarł | Początek panowania | Koniec panowania | Rodzice | |
---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() | |||||||
1 | Bolesław I Chrobry | ![]() |
967 |
17 czerwca 1025 | 18 kwietnia 1025 |
17 czerwca 1025 |
Mieszko I Dobrawa Przemyślidka |
2 | Mieszko II Lambert | ![]() |
990 |
10/11 maja 1034 | 25 grudnia 1025 |
1031[4] |
Bolesław I Chrobry Emnilda słowiańska |
![]() | |||||||
– | Wratysław II Czeski[5] | ur. po 1032 | 14 stycznia 1092 | 15 czerwca 1085 lub 1086 |
14 stycznia 1092 |
Brzetysław I Judyta ze Schweinfurtu | |
![]() | |||||||
3 | Bolesław II Szczodry | ![]() |
ok. 1042 |
kwiecień 1081/82 | 25 grudnia 1076 |
1079[6] |
Kazimierz I Odnowiciel Dobroniega Maria |
4 | Przemysł II | ![]() |
14 października 1257 Poznań |
8 lutego 1296 Rogoźno |
26 czerwca 1295 |
8 lutego 1296 |
Przemysł I Elżbieta wrocławska |
![]() | |||||||
5 | Wacław II | ![]() |
27 września 1271 Praga |
21 czerwca 1305 Praga |
sierpień 1300 |
21 czerwca 1305 |
Przemysł Ottokar II Kunegunda Halicka |
- | Wacław III Niekoronowany |
![]() |
6 października 1289 |
4 sierpnia 1306 Ołomuniec |
1305 |
4 sierpnia 1306 |
Wacław II Guta von Habsburg |
![]() | |||||||
– | Henryk Karyncki Niekoronowany król tytularny |
![]() |
ok. 1265 |
2 kwietnia 1335 |
1306 i 3/4 lipca 1307 |
1306 i 31 sierpnia 1310 |
Meinhard II Tyrolski Elżbieta Bawarska |
![]() | |||||||
– | Rudolf Niekoronowany król tytularny |
![]() |
1281 |
3/4 lipca 1307 Horažďovice |
1306 |
3/4 lipca 1307 |
Albrecht I Habsburg Elżbieta Tyrolska |
![]() | |||||||
– | Jan Niekoronowany król tytularny |
10 sierpnia 1296 |
26 sierpnia 1346 pod Crécy |
1310 |
1333 |
Henryk VII Luksemburski Małgorzata Brabancka | |
![]() | |||||||
6 | Władysław I Łokietek | ![]() |
1260/61 |
2 marca 1333 Kraków |
20 stycznia 1320 |
2 marca 1333 |
Kazimierz I kujawski Eufrozyna opolska |
7 | Kazimierz III Wielki | ![]() |
30 kwietnia 1310 Kowal |
5 listopada 1370 Kraków |
25 kwietnia 1333 |
5 listopada 1370 |
Władysław I Łokietek Jadwiga Bolesławówna |
![]() | |||||||
8 | Ludwik Węgierski | ![]() |
5 marca 1326 Wyszehrad |
10 września 1382 Trnawa |
17 listopada 1370 |
10 września 1382 |
Karol Robert Elżbieta Łokietkówna |
9 | Jadwiga Andegaweńska | ![]() |
1373/74 Buda |
17 lipca 1399 Kraków |
16 października 1384 |
17 lipca 1399 |
Ludwik Węgierski Elżbieta Bośniaczka |
![]() | |||||||
10 | Władysław II Jagiełło | ![]() |
1352-62 |
1 czerwca 1434 Gródek |
4 marca 1386 |
1 czerwca 1434 |
Olgierd Giedyminowic Julianna twerska |
11 | Władysław III Warneńczyk | ![]() |
31 października 1424 Kraków |
10 listopada 1444 Warna |
25 lipca 1434 |
10 listopada 1444 |
Władysław II Jagiełło Zofia Holszańska |
12 | Kazimierz IV Jagiellończyk | ![]() |
30 listopada 1427 Kraków |
7 czerwca 1492 Grodno |
25 czerwca 1447 |
7 czerwca 1492 |
Władysław II Jagiełło Zofia Holszańska |
13 | Jan I Olbracht | ![]() |
27 grudnia 1459 Kraków |
17 czerwca 1501 Toruń |
23 września 1492 |
17 czerwca 1501 |
Kazimierz IV Jagiellończyk Elżbieta Rakuszanka |
14 | Aleksander Jagiellończyk | ![]() |
5 sierpnia 1461 Kraków |
19 sierpnia 1506 Wilno |
12 grudnia 1501 |
19 sierpnia 1506 |
Kazimierz IV Jagiellończyk Elżbieta Rakuszanka |
15 | Zygmunt I Stary | ![]() |
1 stycznia 1467 Kozienice |
1 kwietnia 1548 Kraków |
24 stycznia 1507 |
1 kwietnia 1548 |
Kazimierz IV Jagiellończyk Elżbieta Rakuszanka |
16 | Zygmunt II August | ![]() |
1 sierpnia 1520 Kraków |
7 lipca 1572 Knyszyn |
20 lutego 1530[7] |
7 lipca 1572 |
Zygmunt I Stary Bona Sforza |
Królowie elekcyjni | |||||||
![]() | |||||||
17 | Henryk Walezy | ![]() |
19 września 1551 Fontainebleau |
2 sierpnia 1589 Saint-Cloud |
11 maja 1573 |
18 czerwca 1574 |
Henryk II Walezjusz Katarzyna Medycejska |
![]() | |||||||
18 | Anna Jagiellonka | ![]() |
18 października 1523 Kraków |
9 września 1596 Warszawa |
13 grudnia 1575 |
9 września 1596 |
Zygmunt I Stary Bona Sforza |
![]() | |||||||
19 | Stefan Batory | ![]() |
27 września 1533 Șimleu Silvaniei |
12 grudnia 1586 Grodno |
1 maja 1576 |
12 grudnia 1586 |
Stefan Katarzyna Telegdi |
![]() | |||||||
20 | Zygmunt III Waza | ![]() |
20 czerwca 1566 Gripsholm |
30 kwietnia 1632 Warszawa |
19 sierpnia 1587 |
19 kwietnia 1632 |
Jan III Waza Katarzyna Jagiellonka |
21 | Władysław IV Waza | ![]() |
9 czerwca 1595 Łobzów |
20 maja 1648 Merecz |
8 listopada 1632 |
20 maja 1648 |
Zygmunt III Waza Anna Habsburżanka |
22 | Jan II Kazimierz Waza | ![]() |
22 marca 1609 Kraków |
16 grudnia 1672 Nevers |
20 listopada 1648 |
16 września 1668 |
Zygmunt III Waza Konstancja Habsburżanka |
![]() | |||||||
23 | Michał Korybut Wiśniowiecki | ![]() |
31 maja 1640 Biały Kamień |
10 listopada 1673 Lwów |
19 czerwca 1669 |
10 listopada 1673 |
Jeremi Wiśniowiecki Gryzelda Zamoyska |
![]() | |||||||
24 | Jan III Sobieski | ![]() |
17 sierpnia 1629 Olesko |
17 czerwca 1696 Wilanów |
21 maja 1674 |
17 czerwca 1696 |
Jakub Sobieski Zofia Teofila Daniłowiczówna |
![]() | |||||||
25 | August II Mocny | ![]() |
12 maja 1670 Drezno |
1 lutego 1733 Warszawa |
15 września 1697 i 20 października 1709 |
wrzesień 1706 i 1 lutego 1733 |
Jan Jerzy III Wettyn Anna Zofia Oldenburg |
![]() | |||||||
26 | Stanisław Leszczyński | ![]() |
20 października 1677 Lwów |
23 lutego 1766 Lunéville |
12 lipca 1704 i 12 września 1733 |
4 października 1709 i 26 stycznia 1736 |
Rafał Leszczyński Anna Leszczyńska |
![]() | |||||||
27 | August III Sas | ![]() |
17 października 1696 Drezno |
5 października 1763 Drezno |
5 października 1733 |
5 października 1763 |
August II Mocny Krystyna Eberhardyna Hohenzollernówna |
![]() | |||||||
28 | Stanisław August Poniatowski | ![]() |
17 stycznia 1732 Wołczyn |
12 lutego 1798 Petersburg |
7 września 1764 |
25 listopada 1795 |
Stanisław Poniatowski Konstancja Czartoryska |
Okres zaborów
[edytuj | edytuj kod]W latach 1795–1815 tytuł króla Polski nie był używany[8]. W latach 1815–1830 Królestwo Polskie pozostawało w unii personalnej z Imperium Rosyjskim, zaś cesarze Rosji nosili tytuł króla Polski i byli zobowiązani do koronacji w Warszawie:
Okres panowania | Imię władcy | Portret władcy | Rodzice | Data urodzin | Data śmierci | Informacje dodatkowe |
---|---|---|---|---|---|---|
1815–1825 | Aleksander I Pawłowicz | ![]() |
Paweł I Romanow Maria Fiodorowna |
23 grudnia 1777 | 1 grudnia 1825 | Cesarz Rosji od 1801 |
1825–1855 | Mikołaj I Pawłowicz | ![]() |
Paweł I Romanow, Maria Fiodorowna | 6 lipca 1796 | 2 marca 1855 | ostatni koronowany król Polski, koronowany 24 maja 1829 roku Zdetronizowany w 1831 przez polski Sejm[a] |
1855–1881 | Aleksander II Mikołajewicz | ![]() |
Mikołaj I, Aleksandra Fiodorowna | 29 kwietnia 1818 | 13 marca 1881 | |
1881–1894 | Aleksander III Aleksandrowicz | ![]() |
Aleksander II, Maria Aleksandrowna | 26 lutego/10 marca 1845 | 20 października/1 listopada 1894 | |
1894–1917 | Mikołaj II Aleksandrowicz | ![]() |
Aleksander III, Maria Fiodorowna | 6 maja/18 maja 1868 | 16/17 lipca 1918 | 15 marca 1917 r. abdykował na rzecz brata |
1917 | Michał II Aleksandrowicz | ![]() |
Aleksander III, Maria Fiodorowna | 22 listopada 1878 | 13 czerwca 1918 | Nie przyjął tytułu, 16 marca 1917 r. abdykował na rzecz Rządu Tymczasowego |
Utworzona w 1917 roku Rada Regencyjna miała sprawować władzę tymczasową do czasu wprowadzenia na tron nowego władcy, co w istocie nigdy nie nastąpiło, gdyż w 1918 roku Polska przyjęła ustrój republikański.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Kwestia legalności aktu detronizacji z punktu widzenia ówczesnej Konstytucji jest sporna.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Jerzy Ochmański: Historia Litwy. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1990, s. 128. ISBN 83-04-03107-8.
- ↑ Małgorzata Duczmal: Jagiellonowie: leksykon biograficzny. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1990, s. 525. ISBN 83-08-02577-3.
- ↑ Marian Kukiel: Dzieje Polski porozbiorowe (1795–1921). London: Puls Publications, 1993, s. 33–34. ISBN 1-85917-009-9.
- ↑ Zmuszony do zrzeknięcia się tytułu królewskiego. Rządził następnie jako książę.
- ↑ Informację o tytule króla Czech i Polski podaje Kronika Kosmasa, natomiast tytulatura ta była niegdyś kwestionowana przez część badaczy polskich (Antoni Gąsiorowski, Wratysław II, Słownik Starożytności Słowiańskich, 1977, t. 6 cz. 2, s. 599.). Obecnie większość historyków uznaje, że Wratysław II otrzymał dożywotni tytuł króla czeskiego i polskiego (Wacław Korta, Historia Śląska do 1763 roku, Wyd. DiG, Warszawa 2003).
- ↑ Pozbawiony władzy w kraju.
- ↑ Koregent do 1 kwietnia 1548.
- ↑ Tajny dodatek do konwencji zawartej 15/26 stycznia 1797 w Petersburgu między trzema zaborcami postanawiał o zniesieniu na zawsze nazwy Królestwa Polskiego. Les partages de la Pologne et la lutte pour l’indépendance, wyd. K. Lutosłański, Lozanna – Paryż 1918, t. 1, dokument nr 157, s. 229. Jan Kucharzewski, Od białego do czerwonego caratu, s. 142.