Giovanni Schiaparelli
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Senator Królestwa Włoch | |
Okres |
od 26 stycznia 1889 |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Giovanni Virginio Schiaparelli (ur. 14 marca 1835 w Savigliano, zm. 4 lipca 1910 w Mediolanie) – włoski astronom, wykładowca akademicki. Senator od 1898 roku[1].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Studiował inżynierię i architekturę na Uniwersytecie Turyńskim, astronomii uczył się w obserwatoriach w Berlinie i rosyjskim Pułkowie. W latach 1862–1900 był dyrektorem Obserwatorium Brera w Mediolanie.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Karte_Mars_Schiaparelli_MKL1888.png/220px-Karte_Mars_Schiaparelli_MKL1888.png)
Prowadził obserwacje obiektów Układu Słonecznego, uznał cechy albedo powierzchni Marsa za morza i kontynenty, i nadał im nazwy. Począwszy od roku 1877 obserwował na tej planecie, jak mu się wydawało, długie proste struktury, które nazwał po włosku canali. Miał na myśli kanały marsjańskie pochodzenia naturalnego, jednak nieświadomie dał początek setkom historii o „ufoludkach” z Czerwonej Planety. Dopiero kilkadziesiąt lat później twory widziane przez Schiaparellego okazały się złudzeniem optycznym. Fotografie dokonane przez sondę Mariner 4 w 1965 roku wykazały jednoznacznie, że na Marsie nie występują opisywane przez niego kanały.
Giovanni Schiaparelli jako pierwszy wykazał, że roje Perseidów i Leonidów związane są z kometami. W 1889 r. podał, że Merkury, a w 1890 r., że Wenus, są zwrócone do Słońca stale tą samą stroną. Obserwacje radarowe w 1965 r. dowiodły, że się mylił. Badał również gwiazdy podwójne, interesował się astronomią średniowieczną i starożytną. 29 kwietnia 1861 r. odkrył planetoidę (69) Hesperia. 26 stycznia 1889 r. został senatorem Królestwa Włoch[1].
Bratanica astronoma, Elsa Schiaparelli, była znaną projektantką mody.
Odznaczenia, nagrody i upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]- Order Sabaudzki Cywilny (1869)[1]
- Order Świętych Maurycego i Łazarza III i V klasy (1861)[1]
- Order Korony Włoch III i V klasy[1]
- Złoty Medal Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego (1872)
- amerykański Medal Bruce (1902)
- Na jego cześć nazwano planetoidę (4062) Schiaparelli[2] oraz kratery na Marsie[3] i Księżycu[4].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e SCHIAPARELLI Giovanni. [w:] Senatori dell’Italia Liberale [on-line]. senato.it. [dostęp 2015-05-13]. (wł.).
- ↑ (4062) Schiaparelli w bazie Minor Planet Center (ang.)
- ↑ Schiaparelli on Mars. [w:] Gazetteer of Planetary Nomenclature [on-line]. IAU, USGS Astrogeology Science Center, NASA. [dostęp 2022-08-29]. (ang.).
- ↑ Schiaparelli on Moon. [w:] Gazetteer of Planetary Nomenclature [on-line]. IAU, USGS Astrogeology Science Center, NASA. [dostęp 2022-08-29]. (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Giovanni Schiaparelli – publikacje w bibliotece Polona
- ISNI: 0000000122798867
- VIAF: 51843791, 100919076
- LCCN: n85804243
- GND: 117225967
- NDL: 00551618
- BnF: 134896311
- SUDOC: 067720145
- SBN: PUVV027889
- NLA: 35626261
- NKC: zmp20241223911
- BNE: XX1434927
- NTA: 154067318
- BIBSYS: 90334403
- CiNii: DA05187587
- Open Library: OL159175A
- PLWABN: 9810697302505606
- NUKAT: n2003045065
- J9U: 987007279308005171
- PTBNP: 1180217
- LNB: 000082380
- NSK: 000772710
- BNC: 000153197
- LIH: LNB:CG4n;=BS
- WorldCat: viaf-100919076
- PWN: 3972989
- Britannica: biography/Giovanni-Virginio-Schiaparelli
- Treccani: giovanni-virginio-schiaparelli
- Universalis: giovanni-schiaparelli
- БРЭ: 3623176
- NE.se: giovanni-schiaparelli
- SNL: Giovanni_Virginio_Schiaparelli
- VLE: giovanni-virginio-schiaparelli
- Catalana: 0061325
- DSDE: Giovanni_Virginio_Schiaparelli
- Hrvatska enciklopedija: 54864
- Absolwenci Uniwersytetu Turyńskiego
- Odkrywcy planetoid
- Odznaczeni Orderem Korony Włoch
- Odznaczeni Orderem Sabaudzkim Cywilnym
- Odznaczeni Orderem Świętych Maurycego i Łazarza
- Włoscy astronomowie XIX wieku
- Włoscy astronomowie XX wieku
- Włoscy senatorowie
- Osoby upamiętnione nazwami kraterów na Księżycu
- Osoby upamiętnione nazwami kraterów na Marsie
- Osoby upamiętnione nazwami planetoid
- Laureaci Medalu Bruce
- Laureaci Złotego Medalu Królewskiego Towarzystwa Astronomicznego
- Urodzeni w 1835
- Zmarli w 1910