Czeskie Budziejowice
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
![]() Centrum Czeskich Budziejowic z lotu ptaka | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Kraj | |||||
Burmistrz |
Jiří Svoboda | ||||
Powierzchnia |
55,56 km² | ||||
Wysokość |
381 m n.p.m. | ||||
Populacja (1.01.2023) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Kod pocztowy |
370 01 | ||||
Tablice rejestracyjne |
C | ||||
Podział miasta |
7 dzielnic | ||||
Położenie na mapie kraju południowoczeskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie Czech ![]() | |||||
![]() | |||||
Strona internetowa |
Czeskie Budziejowice (cz. ⓘČeské Budějovice, wym. [ˈtʃɛskɛː ˈbuɟɛjovɪtsɛ]; niem. Budweis; łac. Budvicium) – miasto statutarne w południowych Czechach, w Kotlinie Czeskobudziejowickiej, u zbiegu rzek Wełtawy i Malše. Jest stolicą kraju południowoczeskiego, powiatu Czeskie Budziejowice, a także diecezji czeskobudziejowickiej Kościoła rzymskokatolickiego.
Czeskie Budziejowice pełnią funkcję głównego ośrodka administracyjnego, przemysłowego, handlowo-usługowego, akademickiego (trzy uczelnie wyższe, w tym Uniwersytet Południowoczeski) i kulturalnego regionu południowoczeskiego.
Miasto powszechnie znane jest z browarów Budweiser Budvar oraz Mieszczańskiego, produkujących piwa marki Budweiser, fabryki ołówków i kredek Koh-I-Noor Hardtmuth oraz klubów sportowych: piłkarskiego Dynamo Czeskie Budziejowice i hokejowego HC Czeskie Budziejowice.
Według danych na początek 2020 r. liczba ludności Czeskich Budziejowic wynosiła 94 463 osób (siódme pod względem liczby ludności miasto w Czechach)[potrzebny przypis], a powierzchnia – 55,56 km².
Nazwa
[edytuj | edytuj kod]Nazwa miasta pochodzi od dawnej osady Budivojovice. Do tego wyrazu, który z biegiem czasu przybrał współczesną formę, w okresie wojen husyckich zaczęto dodawać przymiotnik „Czeskie”, początkowo zarówno w języku czeskim, jak i niemieckim (Böhmisch Budweis). W XVIII wieku, wraz ze wzrostem napięć etnicznych, nastąpił rozdział nazwy w obu językach – Czesi najczęściej nadal nazywali miasto České Budějovice, natomiast miejscowi Niemcy przestali używać przymiotnika Böhmisch (również w języku czeskim nazwa pojawiała się czasem bez przymiotnika). W 1920 rząd Czechosłowacji oficjalnie ustalił nazwę miasta jako České Budějovice/Böhmisch Budweis. W okresie Protektoratu Czech i Moraw usunięto przymiotnik w obydwu językach, a po 1945 powrócono do nazwy przedwojennej.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Miasto zostało założone w 1265 r. przez Przemysła Ottokara II, aby ugruntować władzę królewską na południu kraju. W średniowieczu było ważnym ośrodkiem piwowarstwa, handlu solą i tkaninami oraz hodowli ryb, w okolicy istniały także kopalnie srebra. W czasie wojen husyckich pozostało niezdobyte. W latach 30. XVII w., w czasie wojny trzydziestoletniej, przeniesiono tu z Pragi część instytucji państwowych. Przez lata było enklawą ludności niemieckiej, Czesi stali się większością pod koniec XIX w. W czasie II wojny światowej padło ofiarą amerykańskich nalotów. Po wojnie wysiedlono 7,5-tysięczną mniejszość niemiecką. W 1949 r. stało się stolicą kraju.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Dane z 1 stycznia 2023[1]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni |
---|---|---|---|
Populacja | 96 417 | 50 345 52,2% |
46 072 47,8% |
Średni wiek | 43,1 | 44,7 | 41,3 |
Transport
[edytuj | edytuj kod]Czeskie Budziejowice to ważny w skali kraju węzeł drogowy (drogi krajowe: I/3 i I/20 oraz cztery drogi wojewódzkie) i kolejowy (połączenie z Czeskim Krumlowem, Taborem, Igławą, Pilznem, Piskiem oraz Austrią poprzez Czeskie Welenice), a w niedalekiej Planie znajduje się lotnisko wojskowe, które planuje się przekształcić na pasażerskie. W mieście funkcjonuje komunikacja autobusowa oraz trolejbusowa, a w latach 1909–1950 istniały także dwie linie tramwajowe.
Turystyka
[edytuj | edytuj kod]Największą atrakcją turystyczną jest Stare Miasto z zachowanym średniowiecznym układem urbanistycznym oraz zabudową reprezentującą wszystkie style architektoniczne od XII do XIX w. Jego centrum stanowi Rynek Przemysła Ottokara II o bokach długości 133 metrów, z fontanną Samsona pośrodku i ratuszem. W obrębie Starego Miasta zwracają uwagę katedra św. Mikołaja (początki budowy w latach 60. XIII w.) z wolno stojącą dzwonnicą z XVI w., tzw. Czarną Wieżą (dzwonnicą) oraz kościół Ofiarowania Panny Marii przy klasztorze dominikanów z dzwonnicą klasztorną, zwaną Białą Wieżą.
W bliskości rynku, nad martwą odnogą rzeki Malše, znajduje się stary młyn z XIX wieku, obecnie funkcjonujący jako Hotel Budweis.
Do atrakcji turystycznych należy również wieża ciśnień, zbudowana w latach 1721–1724 i przebudowana w roku 1882[2][3].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]
Sport
[edytuj | edytuj kod]- HC Czeskie Budziejowice – klub hokejowy
- VK Czeskie Budziejowice – klub siatkarski
- Dynamo Czeskie Budziejowice – klub piłkarski
Urodzeni w Czeskich Budziejowicach
[edytuj | edytuj kod]- Tomáš Klimek – czeski historyk i tłumacz
- Vladimíra Uhlířová – czeska tenisistka
Części miasta
[edytuj | edytuj kod]- Czeskie Budziejowice 1
- Czeskie Budziejowice 2
- Czeskie Budziejowice 3
- Czeskie Budziejowice 4
- Czeskie Budziejowice 5
- Czeskie Budziejowice 6
- Czeskie Budziejowice 7
Miasta partnerskie
[edytuj | edytuj kod]Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Počet obyvatel v obcích České republiky k 1. 1. 2023 [online] [dostęp 2023-07-30] .
- ↑ Czeskie Budziejowice - Czechy
- ↑ Vodárenská věž (cz.)
- ↑ Пятым зарубежным побратимом Орла стал чешский город Ческе-Будеевице — Павел Арсеньев — Российская Газета(ros.)
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Oficjalna strona Urzędu Miasta w Czeskich Budziejowicach
- BudNews – wiadomości. budnews.cz. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-09-15)].
- Český rozhlas – wiadomości z regionu
- Czeskie Budziejowice na oficjalnej stronie Czech
- Virtual show