Blachownia
![Ziemia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Geographylogo.svg/20px-Geographylogo.svg.png)
miasto w gminie miejsko-wiejskiej | |||||
![]() Urząd Miasta | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||
Powiat | |||||
Gmina | |||||
Aglomeracja | |||||
Prawa miejskie |
1967 | ||||
Burmistrz |
Cezary Osiński | ||||
Powierzchnia |
36,66 km² | ||||
Populacja (30.06.2016) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
Strefa numeracyjna |
34 | ||||
Kod pocztowy |
42-290 | ||||
Tablice rejestracyjne |
SCZ | ||||
Położenie na mapie gminy Blachownia ![]() | |||||
Położenie na mapie Polski ![]() | |||||
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |||||
Położenie na mapie powiatu częstochowskiego ![]() | |||||
![]() | |||||
TERC (TERYT) |
2404014 | ||||
SIMC |
0931365 | ||||
Urząd miejski ul.Sienkiewicza 2242-290 Blachownia | |||||
Strona internetowa |
Blachownia (niem. Blachstädt[2]) – miasto w Polsce, w województwie śląskim, w powiecie częstochowskim, siedziba władz gminy miejsko-wiejskiej Blachownia.
Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 9865 mieszkańców[3].
Położenie
[edytuj | edytuj kod]Miasto jest położone w Obniżeniu Górnej Warty, nad rzeką Stradomką. Historycznie leży na terenie Małopolski[4]. Graniczy z dużym kompleksem lasów, które wchodzą m.in. w skład Parku Krajobrazowego Lasy nad Górną Liswartą.
Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 36,66 km²[5].
W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Blachownia, gromadę zniesiono, przekształcając ją w osiedle miejskie, a w 1967 nadano mu status miasta[6]. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa częstochowskiego.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Piramida wieku mieszkańców Blachowni w 2014 r.[1]:
Podział administracyjny
[edytuj | edytuj kod]Obszar miasta Blachowni nie jest podzielony na jednostki pomocnicze gminy (np. osiedla lub dzielnice). W rejestrze TERYT wyróżnionych jest 8 integralnych części miasta. Są to[7]:
Nazwa
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość powstała na przełomie XVII–XVIII wieku obok manufaktury przerabiającej żelazo. Początkowo była osadą, później wsią, a dopiero w XX wieku otrzymała status miasta. Od XVII wieku manufaktury zlokalizowane w miejscowości produkowały blachę. W 1835 zbudowano we wsi dużą fabrykę tego produktu. Od niego pochodzi nazwa miejscowości Blachownia[8].
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bb/Blachownia_ko%C5%9Bcio%C5%82_po_tornadzie_2008.jpg/240px-Blachownia_ko%C5%9Bcio%C5%82_po_tornadzie_2008.jpg)
Historia Blachowni związana jest ściśle z rozwojem przemysłu. Miasto leży w Częstochowskim Obszarze Rudonośnym. Na 1610 r. datuje się założenie w miejscowości manufaktury i uruchomienie wielkich pieców hutniczych. W miejscu istniejącej wcześniej kuźnicy marszałek wielki koronny, starosta olsztyński i krzepicki Mikołaj Wolski wybudował wytwórnię drutu i blach[6]. W 1630 r. huta wytwarzała około 800 wozów żelaza rocznie[9]. W 1633 r. kuźnicę w Blachowni i Łojkach odwiedził król Władysław IV będąc w gościnie u Paulinów na Jasnej Górze i był tu „wystawnie podejmowany przez mistrza Zachariasza”[10]. W 1782 r. wieś podlegała pod parafię w Konopiskach.
Miejscowość wymieniona została w XIX-wiecznym Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego jako wieś Stara i Nowa Blachownia leżące w powiecie częstochowskim w gminie Dzbów i parafii Konopiska. W 1827 we wsi znajdowało się 16 domów zamieszkanych przez 104 mieszkańców. W latach 1835–1837 na gruncie prywatnym Bank Polski działający w Królestwie Polskim założył tutaj fabrykę odlewów żelaznych i blachy[6]. W 1873 wytopiono tutaj 86 761 pudów żelaza. W 1880 oprócz fabryki w miejscowości funkcjonował także wielki piec oraz tartak napędzany silnikiem parowym o sile 20 koni parowych[11].
W latach 50. XX w. rozbudowano hutę i kopalnie rud żelaza w okolicznych miejscowościach, Blachownia uzyskała status osiedla, a w 1967 r. nadano jej prawa miejskie[6]. W 1951 r. oddano do eksploatacji kopalnię rud żelaza „Jerzy” („św. Jerzy”).
W czasie okupacji Blachownia (jako Blachstädt) stanowiła siedzibę powiatu w ramach rejencji opolskiej, która wchodziła w skład prowincji Śląsk, a od 1941 r. w skład nowej prowincji Górny Śląsk.
Obecnie 400 letnią tradycję Huty Blachownia kontynuuje od 2012 r. FMC Odlewnia Żeliwa MIKODA. Wcześniej zakład dzierżawiły przedsiębiorstwa WULFER Sp. z o.o. związana z „Odlewnią Wulkan” w Częstochowie i do 2010 r. PPUH BOSTAL, spadkobiercy państwowego Zakładu Elektro-Metalurgicznego.
15 sierpnia 2008 r. przez Blachownię przeszła trąba powietrzna. Poważnie uszkodzone zostały 122 domy mieszkalne i 62 budynki gospodarcze. Ucierpiał m.in. budynek Urzędu Miasta i kościół miejscowej parafii, z którego zerwana została wieża[12]. Wiatr zniszczył także ponad 10 hektarów lasów[13].
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/Blachownia_USC_2014-07-05_p.jpg/240px-Blachownia_USC_2014-07-05_p.jpg)
- Budynek straży granicznej i karczmy w Trzepizurach.
- Pałacyk myśliwski z 1870 r., zbudowany dla wielkiego księcia Mikołaja Romanowa, rosyjskiego następcy tronu.
- Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Królowej Polski i św. Michała Archanioła, zbudowany w 1927 r. W kościele – interesujący ołtarz główny.
- Budynek Urzędu Stanu Cywilnego, pełniący dawniej funkcję stacji kolejowej.
- Pomnik poświęcony mieszkańcom Blachowni poległym i pomordowanym w okresie II wojny światowej.
Zalew
[edytuj | edytuj kod]W północnej części miasta, na Stradomce, znajduje się zbiornik retencyjny Blachownia.
Transport
[edytuj | edytuj kod]Przez miasto przebiegają:
- droga krajowa nr 46 łącząca Kłodzko, Opole, Lubliniec, Częstochowę i Szczekociny,
- droga wojewódzka nr 492 biegnąca z miejscowości Ważne Młyny do Blachowni,
- droga wojewódzka nr 904 rozpoczynająca się w Blachowni i kończąca we wsi Kolonia Poczesna.
W mieście znajduje się stacja kolejowa Blachownia. Z uwagi na zły stan techniczny oraz znikomą liczbę pasażerów, budynek dworca (wejście od strony ul. M. Konopnickiej) został wyburzony w 2016 roku.
Powiązanie z powiatowym miastem Częstochowa, odbywa się autobusami GTV (linie 150, 151, 152, 153, 161, 162)[14] oraz pociągami KŚ.
Turystyka
[edytuj | edytuj kod]Przez teren miasta prowadzą trzy szlaki turystyczne:
Szlak Rezerwatów Przyrody Blachownia – Chorzew Siemkowice
rowerowy Szlak Lubliniecki Lubliniec – Częstochowa
rowerowy Szlak Wokół Częstochowy Słowik – Kruszyna
Wspólnoty wyznaniowe
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Blachownia_-_Parafia_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Zbawiciela_04.jpg/240px-Blachownia_-_Parafia_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Zbawiciela_04.jpg)
- Kościół katolicki:
- Świadkowie Jehowy:
- zbór Blachownia[15]
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Blachownia w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-11] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Provinz Oberschlesien [online], www.territorial.de [dostęp 2023-07-30] .
- ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.), Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 10 czerwca 2011, ISSN 1734-6118 .
- ↑ Małopolska [online] [zarchiwizowane z adresu 2016-04-26] (pol.).
- ↑ Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2010 r., Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 20 sierpnia 2010, ISSN 1505-5507 [zarchiwizowane z adresu 2013-12-20] .
- ↑ a b c d Janusz Brandys , Witold Mielczarek , Częstochowa i okolice: przewodnik, Warszawa: Sport i Turystyka, 1982, s. 98, ISBN 83-217-2397-7, OCLC 11972901 [dostęp 2023-01-16] .
- ↑ Rejestr TERYT.
- ↑ Rymut 1987 ↓, s. 35.
- ↑ Barbara Herba, Dzieje Konopisk i okolic, Konopiska, 2004.
- ↑ R.K., Miasto Blachownia – Parafia, historia [online], www.frassati.hg.pl [dostęp 2017-10-12] .
- ↑ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich t. I, hasło „Blachownia (Stara i Nowa)”. nakł. Filipa Sulimierskiego i Władysława Walewskiego, 1880. s. 241. [dostęp 2019-07-02].
- ↑ usuwanie skutków trąby powietrznej. Ochotnicza Straż Pożarna w Blachowni. [dostęp 2011-08-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)]. Cytat: „W wyniku trąby powietrznej w Blachowni poważnie uszkodzone zostały 122 domy mieszkalne (w tym 9 bloków), 62 budynki gospodarcze, budynek Urzędu Miasta, pawilony handlowe, budynek Zarządu Mienia Komunalnego, część remizy strażackiej i Dom Pomocy Społecznej. (…) W naszej miejscowości ucierpiał także kościół parafialny. pw. św. Michała Archanioła. Trąba zerwała wieżę z krzyżem, uszkodzony został dach kościoła.”
- ↑ Burzliwy weekend. Trąby powietrzne nad Polską. Gazeta.pl Wiadomości, 2008-08-16. [dostęp 2011-08-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-04-27)]. Cytat: „W miejscowości Blachownia wiatr zniszczył las na obszarze 10 hektarów. Powalonych zostało kilka tysięcy drzew – utrudniały one przejazdy w tym rejonie.”
- ↑ Rozkłady Jazdy GTV BUS. [w:] Gmina Blachownia [on-line]. [dostęp 2020-10-03].
- ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-24] .
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski. Wrocław, Warszawa, Kraków, Łódź: Ossolineum, 1987, s. 35. ISBN 83-04-02436-5.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Urząd Miejski w Blachowni [online], Gmina Blachownia [dostęp 2020-10-17] (pol.).
- Blachownia (Stara i Nowa), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 241 .