Միշել Մայոր
Միշել Մայոր ֆր.՝ Michel Mayor | |
---|---|
![]() | |
Ծնվել է | հունվարի 12, 1942[1][2][3] (82 տարեկան) Լոզան, Շվեյցարիա[3] |
Քաղաքացիություն | ![]() |
Մասնագիտություն | համալսարանի դասախոս, աստղաֆիզիկոս, աստղագետ, ֆիզիկոս և հետազոտող |
Հաստատություն(ներ) | Ժնևի աստղադիտարան, Ժնևի աստղադիտարան և Ժնևի համալսարան |
Գործունեության ոլորտ | աստղաֆիզիկա |
Պաշտոն(ներ) | տնօրեն |
Անդամակցություն | Ֆրանսիական գիտությունների ակադեմիա[4], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Թուրինի գիտությունների ակադեմիա[3] և Միջազգային աստղագիտական միություն |
Ալմա մատեր | Ժնևի համալսարան և Լոզանի համալսարան |
Տիրապետում է լեզուներին | ֆրանսերեն[5] |
Եղել է գիտական ղեկավար | Դիդյե Կելո |
Պարգևներ | |
Կայք | exoplanets.ch/team/faculty-members/michel-mayor/ |
![]() |
Միշել Մայոր (հունվարի 12, 1942[1][2][3], Լոզան, Շվեյցարիա[3]), շվեյցարացի աստղաֆիզիկոս, Ժնևի համալսարանի պատվավոր պրոֆեսոր (աստղաֆիզիկայի ամբիոն)։ Մայորը հանգստի է անցել պաշտոնապես 2007 թվականին, բայց շարունակում է մնալ Ժնևի աստղադիտարանի ակտիվ հետազոտողներից մեկը։ Հանդիսանում է 2010 թվականի Վիկտոր Համբարձումյանի անվան միջազգային գիտական մրցանակի համասեփականատեր է[20]։ Ֆիզիկայի բնագավառի Վոլֆի (2017) և Նոբելյան (2019, Դիդյե Կելոյի հետ միասին) մրցանակների դափնեկիր է։
Գործունեություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]1966 թվականին Լոզանի համալսարանում ստացել է ֆիզիկայի մագիստրոսի աստիճան, 1971 թվականին Ժնևի աստղադիտարանում՝ աստղագիտության դոկտորի աստիճան։ Նրա դիսերտացիան պարունակում է Արեգակի մերձակայքում աստղերի կինեմատիկական հատկությունների ուսումնասիրություն, որը կապված է Գալակտիկայի պարուրավոր կառուցվածքի հետ։ Կարճ ժամանակ աշխատել է Քեմբրիջի համալսարանի աստղագիտության ինստիտուտում (1971)։ Աշխատելով Ժնևի համալսարանում՝ նա մի քանի ստեղծագործական արձակուրդներ է անցկացրել Չիլիի Եվրոպական հարավային աստղադիտարանում (ESO) և Հավայան համալսարանի աստղագիտության ինստիտուտում։
1989-1992 թվականներին նա ղեկավարել է Եվրոպական Հարավային աստղադիտարանի Խորհրդակցական Խորհուրդը, 1990-1993 թվականներին եղել է Շվեյցարիայի աստղաֆիզիկայի և աստղագիտության ընկերության նախագահ (Swiss Society of Astrophysics and Astronomy)։ Եղել է Միջազգային աստղագիտական միության մի քանի հանձնաժողովների նախագահ, իսկ հիմա միության ակտիվ անդամ է[21]։
1995 թվականին Դիդյե Կելոյի հետ միասին հայտնաբերել է 51 Պեգասա b-ն՝ արևանման աստղի շուրջ պտտվող առաջին էքսոմոլորակը (51 Պեգասա)[22]։ Այդ հայտնաբերման համար Մայորը և Կելոն 2019 թվականին ստացել են Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ։
Մրցանակներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1998՝ Ժյուլ Ժանսենի մրցանակ,
- 1998՝ Marcel Benoist Prize,
- 2000՝ Բալցանի մրցանակ,
- 2004՝ Ալբերտ Այնշտայնի մեդալ,
- 2004՝ Պատվավոր Լեգեոնի շքանշանի ասպետ,
- 2005՝ Շաո մրցանակ,
- 2010՝ Վիկտոր Համբարձումյանի անվան միջազգային գիտական մրցանակ,
- 2010՝ Կառլ Շվարցշիլդի մեդալ,
- 2011՝ BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Awards,
- 2015՝ Թագավորական աստղագիտական ընկերության ոսկե մեդալ[23],
- 2015՝ Կիոտոյի մրցանակ,
- 2017՝ Ֆիզիկայի Վոլֆի մրցանակ,
- 2019՝ Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ 1,0 1,1 Բրոքհաուզի հանրագիտարան (գերմ.)
- ↑ 2,0 2,1 Munzinger Personen (գերմ.)
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 www.accademiadellescienze.it (իտալ.)
- ↑ www.academie-sciences.fr (ֆր.)
- ↑ Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
- ↑ https://astronomische-gesellschaft.de/en/activities/awards/schwarzschild
- ↑ http://www.wolffund.org.il/index.php?dir=site&page=winners&name=&prize=3016&year=2017&field=3008
- ↑ https://www.rts.ch/info/sciences-tech/10768254-le-prix-nobel-de-physique-attribue-aux-romands-michel-mayor-et-didier-queloz.html
- ↑ https://www.unige.ch/actualites/archives/2005/10062005-michel-mayor-laureat-de-la-fondation-shaw/
- ↑ Թվիթթեր(բազմ․) // X — (untranslated), 2006.
- ↑ The Nobel Prize in Physics 2019 // nobelprize.org — Royal Swedish Academy of Sciences, 2019.
- ↑ https://ch.ambafrance.org/Michel-Mayor-decouvreur-d-exo-planetes
- ↑ Viktor Ambartsumian International Prize 2010 goes to Professor Michel Mayor and two team members — European Southern Observatory, 2010.
- ↑ Viktor Ambartsumian International Prize 2010 goes to famous Swiss astrophysicist Prof. Michel Mayor and two of his team members — Armenpress, 2010.
- ↑ 365 days: Nature's 10 // Nature / M. Skipper — NPG, Springer Science+Business Media, 2013. — Vol. 504, Iss. 7480. — P. 357—365. — ISSN 1476-4687; 0028-0836 — doi:10.1038/504357A — PMID:24352276
- ↑ https://clarivate.com/citation-laureates
- ↑ https://www.uliege.be/cms/c_17780573/fr/docteurs-honoris-causa-facultaires-2018
- ↑ https://eas.unige.ch/tycho_brahe_medal.jsp
- ↑ https://web.archive.org/web/20160305012502/https://www.ujf-grenoble.fr/universite/presentation/docteurs-honoris-causa/
- ↑ «Viktor Ambartsumian International Prize». Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ սեպտեմբերի 14-ին. Վերցված է 2012 թ․ սեպտեմբերի 29-ին.
- ↑ Michel Mayor | IAU
- ↑ Michel Mayor and Didier Queloz A Jupiter-mass companion to a solar-type star(անգլ.) // Nature. — 1995. — Т. 378. — № 6555. — С. 355—359. — —
- ↑ The Royal Astronomical Society
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]![]() | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Միշել Մայոր» հոդվածին։ |
|
- Հունվարի 12 ծնունդներ
- 1942 ծնունդներ
- Ապրող անձինք
- Լոզան քաղաքում ծնվածներ
- Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
- Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամներ
- ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի անդամներ
- Ժնևի համալսարանի շրջանավարտներ
- Լոզանի համալսարանի շրջանավարտներ
- Պատվո լեգեոնի շքանշանի սպաներ
- Պատվո լեգեոնի շքանշանի ասպետներ
- Բալցանի մրցանակի դափնեկիրներ
- Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
- Գիտնականներ այբբենական կարգով
- Անձինք այբբենական կարգով
- Նոբելյան մրցանակի դափնեկիրներ
- 20-րդ դարի աստղագետներ
- Շվեյցարացի ֆիզիկոսներ
- Աստղաֆիզիկոսներ
- ԱՄՆ-ի գիտությունների ազգային ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ
- Շվեյցարացի գիտնականներ