Fazodiagramo
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Phase_diagram_of_water.svg/401px-Phase_diagram_of_water.svg.png)
Fazodiagramo priskribas la ecojn de iu specifa kemia substanco montrante la interrilaton inter termodinamikaj variabloj kaj la (solida, likva, gasa) fazo. Fazodiagramoj estas utiligataj de fizika kemio, mineralogio kaj materioscienco.
En matematiko kaj fiziko fazodiagramo havas alian signifon, estante sinonimo por faza spaco.
La plej simplaj fazodiagramoj estas tiuj pri premo kaj temperaturo.
Premo-temperaturo-fazodiagramo de puraj substancoj
[redakti | redakti fonton]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/05/Phasendiagramme.png)
aksoj: Druck - premo, in bar - en baroj, kritischer Druck - sojla premo. Temperatur in °C - temperaturo en °C, kritische Temperatur - sojla temperaturo
fest - solida, flüssig - likva, gasförmig - gasa; Tripelpunkt - Trifaza punkto, Kritischer Punkt - Sojla punkto.
Eis - glacio, Wasser - akvo, Wasserdampf - gasa akvo.
La diagramo montras la fandopunkton kaj la bolpunkton de pura kemia substanco depende de la temperaturo (x-akso) kaj premo (y-akso). La linioj en la diagramo estas la
- bolpunkta kurbo inter Trifaza punkto kaj Sojla punkto - ekvilibro inter likva kaj gasa fazo
- sublimpunkta kurbo inter nulpunkto kaj trifaza punkto - ekvilibro inter solida kaj gasa fazo
- fandopunkta kurbo - ekvilibro inter solida kaj likva fazo
En la supra diagramo ĉio estas montrata por "normala" substanco. Akvo estas aparta substanco, kiu havas "densanomalion", tio signifas ke kun altiĝanta temperaturo ĝia denseco ne daŭre malaltiĝas: akvo havas sian plej altan densecon je temperaturo de 4 °C (pli precize ĉe 3,98 °C, do en likva fazo.
Du praktikaj sekvoj:
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0d/Blue_iceberg_south_polar_circle.jpg/150px-Blue_iceberg_south_polar_circle.jpg)
- glacimontoj flosas sur la surfaco de akvo, kontraŭe ĉe aliaj substancoj la solidaĵo restas sur (aŭ malleviĝas al) la grundo.
- glaĉero moviĝas: kvankam glaĉeroj esence konsistas el solida glacio, sed tio ĉe la fundo pro alta premo likviĝas kaj la tuta glaĉero sur tiu tavolo glitas en la valon kun rapideco de pluraj metroj tage.
Plursubstancaj sistemoj
[redakti | redakti fonton]En reala mondo puraj substancoj estas raraj. Aparte geologio kaj materioscienco okupiĝas pri plursubstancaj sistemoj kaj ilia analizo: pri alojoj kaj solvaĵoj. Ĉe ili oni trovas ne nur la tri klasikajn agregostaton solida, likva, gasa sed ankaŭ aliajn fazojn superfluida, plasmo. La fazodiagramoj povas montri pli komplikajn formojn.
Vidu ankaŭ eŭtekto, eŭtekta punkto, disociiĝo
Eksteraj ligiloj
[redakti | redakti fonton]Bonaj pliaj klarigoj - germanlingve:
- koncize sed klare
- Mineralienatlas:Phasendiagramm
- pri du-substancaj sistemoj kun geologiaj ekzemploj[rompita ligilo]
- pliaj fazodiagramoj[rompita ligilo]
Pli kompleksaj diagramoj kaj rilatoj al termodinamiko (pli fakeca):
- detala protokolo de prelego universitatnivela[rompita ligilo]