Хідэкі Тадзё
Хідэкі Тадзё | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
яп.: 東條 英機 | |||||||
![]() | |||||||
| |||||||
|
|||||||
Манарх | Хірахіта | ||||||
Папярэднік | Фумімара Каноэ | ||||||
Пераемнік | Куніякі Каіса | ||||||
|
|||||||
Папярэднік | Сюнроку Хата | ||||||
Пераемнік | Хадзімэ Сугіяма | ||||||
|
|||||||
Нараджэнне |
30 снежня 1884[2][3] |
||||||
Смерць |
23 снежня 1948[4][2][…] (63 гады) |
||||||
Месца пахавання | |||||||
Бацька | Tōjō Hidenori[d] | ||||||
Маці | Tōjō Chitose[d] | ||||||
Жонка | Кацука Іта[d] | ||||||
Дзеці |
сыны: Хідэтака, Тэруа і Тасіа дочкі: Міцуэ, Макіэ, Кіміэ і Юкіэ[1] |
||||||
Веравызнанне | Jōdo Shinshū[d] і сінтаізм | ||||||
Партыя | |||||||
Адукацыя | |||||||
Аўтограф |
![]() |
||||||
Прыналежнасць | Японская імперыя і генерал | ||||||
Род войскаў | Imperial Japanese Army[d] і Квантунская армія | ||||||
Званне | генерал арміі | ||||||
Бітвы | |||||||
Узнагароды | |||||||
![]() |
Хідэкі Тадзё (яп.: 東條 英機 ⓘ; кюдзітай: яп.: 東條 英機; сіндзітай: яп.: 東条 英機) — японскі палітык і военачальнік. Міністр арміі (1940—1944), прэм'ер-міністр Японіі (1941—1944).
Пасля паражэння Японіі ў Другой сусветнай вайне быў прызнаны Такійскім трыбуналам ваенным злачынцам, асуджаны за развязванне агрэсіўных войнаў і жорсткае абыходжанне з палоннымі, прызнаны вінаватым і прысуджаны да пакарання смерцю праз павешанне.
Біяграфія
[правіць | правіць зыходнік]Хідэкі Тадзё нарадзіўся ў маленькім горадзе Кадзіматы 30 снежня 1884 года. Ён быў трэцім сынам у сям’і Хідэноры Тодзё, генерал-лейтэнанта Імператарскай арміі Японіі. Абодва старэйшыя браты Хідэкі памерлі да яго нараджэння. У 1909 годзе ён ажаніўся з Кацука Іта, якая яму нарадзіла трох сыноў і чатырох дочак.
Пачатак кар’еры
[правіць | правіць зыходнік]У 1905 годзе Тадзё скончыў Ваенную акадэмію Імператарскай арміі ў складзе 17 выпуску. У класе з 50-ці чалавек ён быў 42-м па паспяховасці. Пасля заканчэння акадэміі Тадзё атрымаў званне малодшага лейтэнанта пяхотных войскаў.
Пазней Тадзё навучаўся ў Вышэйшай ваеннай акадэміі, якую скончыў у 1915 годзе ў складзе 27 выпуску. Пасля гэтага ён атрымаў званне капітана і пасаду начальніка Трэцяга палка імператарскай варты. У 1919 годзе быў ваенным аташэ ў Швейцарыі. Пасля вяртання ў Японію ў 1920 годзе атрымаў званне маёра. У 1921 годзе пабываў у Германіі.
У 1922 годзе Тадзё вярнуўся ў Японію і стаў інструктарам у Ваенным каледжы. У 1929 годзе яму было прысвоена званне падпалкоўніка.
На працягу 1920-х гадоў Тадзё ўсё больш уцягваўся ў палітыку. Ён быў адным з найвыдатнейшых членаў армейскай групоўкі Тасэй-ха, куды, апроч яго, уваходзілі Кадзусігэ Угакі, Хадзімэ Сугіяма, Куніякі Каіса, Ёсідзіра Умэдзу і Тэцудзан Нагата. Яны прадстаўлялі кансерватыўна настроеныя сілы ў арміі — у процівагу па-экстрэмісцку настроенай групоўцы Кода-ха, якую ўзначальваў Садаа Аракі.
Генерал арміі
[правіць | правіць зыходнік]У 1933 годзе Тадзё атрымаў званне генерал-маёра і быў прызначаны начальнікам аддзела кадраў ваеннага міністэрства Японіі.
У жніўні 1934 года ён быў прызначаны камандуючым 24-й пяхотнай брыгады арміі Японіі. У верасні 1935 года Тадзё быў прызначаны начальнікам ваеннай паліцыі Квантунскай арміі ў Манчжурыі. Тады Тадзё атрымаў мянушку «Брытва» (яп.: 剃刀 камісоры) — за свой востры розум і здольнасць да хуткага прыняцця рашэнняў.[5]
У 1936 годзе падчас «путчу маладых афіцэраў» Тадзё выступіў супраць спробы перавароту. Імператар Хірахіта быў абураны спробай нападу на сваіх блізкіх саветнікаў і неўзабаве мяцежнікі былі вымушаны здацца.
Тадзё ўзначаліў штаб Квантунскай арміі і, у якасці такога, стаў адказваць за японскія наступальныя аперацыі ў Манголіі. У ліпені 1937 года падчас Чахарскай аперацыі (яп.: チャハル作戦, кіт.: 长城抗战) ён асабіста вёў у бой сілы 1-й незалежнай змяшанай брыгады. Падчас гэтай кампаніі Тадзё ў першы і апошні раз у жыцці прыняў удзел у баявых дзеяннях.[6]
Пасля інцыдэнту каля моста Марка Пола, які адзначыў пачатак другой япона-кітайскай вайны, войскі, якім камандаваў Тадзё, пачалі наступ на Хэбэй.
У маі 1938 года Тадзё быў адкліканы ў Японію, дзе ён быў прызначаны намеснікам ваеннага міністра Сэйсіра Ітагакі. Са снежня 1938 па 1940 год Тадзё быў галоўным інспектарам ваеннай авіяцыі.
Міністр арміі
[правіць | правіць зыходнік]У ліпені 1940 года Тадзё стаў міністрам арміі ў другім кабінеце Фумімара Каноэ і захаваў гэту пасаду ў трэцім кабінеце Каноэ. Хідэкі Тадзё быў перакананым прыхільнікам заключэння саюза з нацысцкай Германіяй і фашысцкай Італіяй.
Каб ізаляваць Кітай ад іншых краін, Японія напала на французскі Індакітай у ліпені 1941 года. Пасля гэтага ЗША увялі эмбарга на пастаўку ў Японію нафты і бензіну.
18 кастрычніка 1941 года страціўшы папулярнасць і давер імператара Фумімара Каноэ сышоў у адстаўку. Новым прэм’ер-міністрам стаў Хідэкі Тадзё.
Прэм’ер-міністр Японіі
[правіць | правіць зыходнік]У лістападзе 1941 года Тадзё і начальнік генеральнага штаба Японіі Восамі Нагана распрацавалі план нападу на Пёрл-Харбар. 7 снежня 1941 года Японская імперыя напала на Злучаныя Штаты Амерыкі.
Пасля паражэння ў бітве каля атола Мідуэй папулярнасць Тадзё пайшла на спад і ён сутыкнуўся з апазіцыяй ва ўрадзе і арміі. Пасля паражэння японскай арміі ў бітве за востраў Сайпан Тадзё быў вымушаны 18 ліпеня 1944 гады сысці ў адстаўку.
Суд
[правіць | правіць зыходнік]Пасля капітуляцыі Японскай імперыі 2 верасня 1945 года камандуючы арміямі саюзнікаў аддаў загад арыштаваць японскіх ваенных злачынцаў. Адным з іх быў генерал Тадзё. Пры арышце ён здзейсніў няўдалую спробу застрэліцца: рана апынулася не смяротнай. Пасля таго як Хідэкі вылечылі, яго пераправілі ў турму Сугамо. Тадзё вінаваціўся па наступных пунктах:
- Развязванне агрэсіўных войнаў і парушэнне міжнароднага права
- Развязванне несправакаванай вайны супраць Кітайскай Рэспублікі
- Развязванне агрэсіўнай вайны супраць ЗША
- Развязванне агрэсіўнай вайны супраць Садружнасці нацый
- Развязванне агрэсіўнай вайны супраць Нідэрландаў
- Развязванне агрэсіўнай вайны супраць Францыі
- Аддача загадаў пра нялюдскі абарот з ваеннапалоннымі.
Тадзё цалкам прызнаў сваю віну. 12 лістапада 1948 года ён быў прысуджаны да смяротнага пакарання. Прысуд быў прыведзены ў выкананне 23 снежня 1948 года.
У 1978 годзе імя Тадзё разам з іншымі 13 пакаранымі смерцю было высечана на плітах у храме Ясукуні, нацыянальным мемарыяле загінулым у вайне. Праз два гады на месцы прывядзення прысуду ў выкананне быў пастаўлены помнік[7].
Завяшчанне
[правіць | правіць зыходнік]«…Японскія мужчыны, у наш час, Імператарскі эдыкт аб заканчэнні вайны ўсяго толькі плод цвярозых разважанняў, якія б яны ні былі. Аднак саюзнікі справакавалі Вялікую Усходнеазіяцкую вайну і я ваяваў у ёй, не маючы выбару, для выжывання нацыі і ў мэтах нацыянальнай самаабароны. Хоць наша краіна, нажаль, пацярпела паражэнне ад гэтых краін, прычыну таго, што мы жывём у гэтай краіне, немагчыма адмаўляць. Японія — боская краіна. Я жадаю, каб вы былі ўпэўнены ў лёсе Імперыі і чакалі часу, калі гэта цяжкасць будзе пераадолена агульнымі адданымі высілкамі. Я жадаю, каб сонца ўзышло зноў…».
Ацэнкі
[правіць | правіць зыходнік]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d2/Tojo_family_1941.jpg/220px-Tojo_family_1941.jpg)
Многія людзі, у тым ліку японцы, ускладаюць на Тадзё адказнасць за ўступленне краіны ў Другую сусветную вайну на баку нацысцкага блока, і, як следства — за паражэнне Японіі, разбурэнне яе гарадоў, крах эканомікі, страту многіх тэрыторый і гібель мільёнаў людзей.
У той жа час, некаторыя сучасныя японцы лічаць Тадзё бескарыслівым чалавекам і сапраўдным героем, які стаў ахвярай неспрыяльных акалічнасцей. Сам Тадзё неаднаразова спасылаецца ў сваіх мемуарах на лёс, які вымусіў яго ўзначаліць ваенны ўрад Японіі ў перыяд, калі Японія ўступіла ў вайну з магутнымі праціўнікамі. Сама вайна, зыходзячы з логікі Тадзё, была адзінай магчымасцю спыніць энергетычную блакаду і прадухіліць эканамічнае задушванне краіны магутнымі сусветнымі дзяржавамі таго перыяду — Англіяй і Злучанымі Штатамі.
Унучка Хідэкі Тадзё — Юка Тадзё — выступае з пазіцыі безумоўнага апраўдання палітыкі Японскай імперыі ў Другой сусветнай вайне ў цэлым і свайго дзеда ў прыватнасці. Яна мяркуе, што Японія не вяла агрэсіўную вайну, не здзяйсняла ваенных злачынстваў, што ўсе людзі, ушанаваныя ў храме Ясукуні — героі і што адзінай памылкай яе дзеда было тое, што ён дапусціў паражэнне Японіі ў вайне.
Гл. таксама
[правіць | правіць зыходнік]Зноскі
- ↑ 東條 英機 (яп.)(недаступная спасылка). Архівавана з першакрыніцы 13 лютага 2008. Праверана 18 верасня 2008.
- ↑ а б Hideki Tōjō // Gran Enciclopèdia Catalana — Grup Enciclopèdia, 1968.
- ↑ Brozović D., Ladan T. Tojo Hideki // Hrvatska enciklopedija — LZMK, 1999. — 9272 с.
- ↑ Тодзио Хидэки // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
- ↑ Toland, The Rising Sun
- ↑ Гордиенко А. Н. Часть II: Япония // Командиры второй мировой войны. — Мн.: Литература, 1998. — С. 169. — ISBN 985-437-268-5, УДК 940.5, ББК 63.3(0)62.
- ↑ Гордиенко А. Н. Часть II: Япония // Командиры второй мировой войны. — Мн.: Литература, 1998. — С. 178. — ISBN 985-437-268-5, УДК 940.5, ББК 63.3(0)62.
- Старонкі, якія ўжываюць пашырэнне Phonos
- Нарадзіліся 30 снежня
- Нарадзіліся ў 1884 годзе
- Нарадзіліся ў Японскай імперыі
- Памерлі 23 снежня
- Памерлі ў 1948 годзе
- Памерлі ў Токіа
- Пахаваныя ў Токіа
- Кавалеры ордэна Узыходзячага сонца 1 класа
- Кавалеры ордэна Узыходзячага сонца
- Кавалеры ордэна Свяшчэннага скарбу
- Кавалеры ордэна Белай ружы Фінляндыі
- Кавалеры ордэна Чула Чом Клаа
- Кавалеры Вялікага крыжа ордэна Святых Маўрыкія і Лазара
- Кавалеры Вялікага крыжа ордэна Кароны Італіі
- Узнагароджаныя ордэнам германскага арла
- Кавалеры ордэна Залатога каршуна
- Асобы
- Генералы Японіі
- Міністры замежных спраў Японіі
- Міністры арміі Японіі
- Міністры адукацыі Японіі
- Лідары краін-удзельніц Другой сусветнай вайны
- Асуджаныя Такійскім працэсам
- Пакараныя смерцю ваенныя злачынцы
- Пакараныя смерцю палітыкі
- Павешаныя ў Японіі
- Ваенныя аташэ Японіі
- Пакараныя смерцю ў 1948 годзе
- Прэм’ер-міністры Японіі