Вінніцкая вобласць
Вінніцкая вобласць | |||||
---|---|---|---|---|---|
Вінницька вобласць | |||||
|
|||||
Краіна |
![]() |
||||
Уваходзіць у |
|
||||
Уключае | 6 раёнаў | ||||
Адміністрацыйны цэнтр | Вінніца | ||||
Найбуйнейшыя гарады | Жмерынка, Магілёў-Падольскі | ||||
Дата ўтварэння | 27 лютага 1932 | ||||
Кіраўнік | Сяргей Барзоў[d][1] | ||||
Афіцыйная мова | украінская | ||||
Насельніцтва (2006) |
1,701 млн. (10-е месца) | ||||
Шчыльнасць | 64 чал./км² | ||||
Плошча | 26,513 тыс. | ||||
![]() |
|||||
![]() |
|||||
Часавы пояс | UTC+2 і UTC+03:00 | ||||
Код ISO 3166-2 | UA-05 | ||||
Тэлефонны код | +38 043 | ||||
Паштовыя індэксы | 21000–21999, 22000–22999, 23000–23999 і 24000–24999 | ||||
Інтэрнэт-дамен | .vinnica.ua, .vn.ua | ||||
Код аўтам. нумароў | AB | ||||
Афіцыйны сайт | |||||
![]() |
Вінніцкая вобласць (укр.: Вінницька вобласць) — вобласць у цэнтры Украіны.
Агульныя звесткі
[правіць | правіць зыходнік]Адміністрацыйны цэнтр Вінніцкай вобласці — горад Вінніца.
Колькасць адміністрацыйных адзінак, саветаў і населеных пунктаў вобласці:
- раёнаў — 6;
- раёнаў у гарадах — 3;
- населеных пунктаў — 1513, у тым ліку:
- сельскіх — 1466;
- гарадскіх — 47, у тым ліку:
- пасёлкаў гарадскога тыпу — 29;
- гарадоў — 18, у тым ліку:
- гарадоў абласнога значэння — 6;
- гарадоў раённага значэння — 12;
- тэрытарыяльных грамад — 63[2], у тым ліку:
- вясковых грамад — 24;
- пасялковых грамад — 22;
- гарадскіх грамад — 17.
Мясцовае самакіраванне ў вобласці ажыццяўляе Вінніцкі абласны савет, выканаўчую ўладу — абласная дзяржаўная адміністрацыя. Кіраўніком вобласці (губернатарам) з’яўляецца старшыня аблдзяржадміністрацыі, назначаны Прэзідэнтам Украіны.
Кіраўнікі вобласці
[правіць | правіць зыходнік]- 1945—1951 — Міхаіл Міхайлавіч Стахурскі
Геаграфічныя звесткі
[правіць | правіць зыходнік]Месцазнаходжанне
[правіць | правіць зыходнік]Размешчаная ў цэнтры Украіны.
На захадзе мяжуе з Чарнавіцкай і Хмяльніцкай, на поўначы з Жытомірскай, на ўсходзе з Кіеўскай, Кіраваградскай і Чаркаскай, на поўдні з Адэскай абласцямі Украіны і з Малдовай.
Клімат
[правіць | правіць зыходнік]Вобласць ляжыць у межах зоны лесастэпу. Клімат умерана кантынентальны. Сярэдняя тэмпература ліпеня +19 °C, студзеня −6 °C. Ападкі бываюць пераважна ўлетку. Сярэднегадавая колькасць ападкаў — 520—590 мм.
Рэльеф
[правіць | правіць зыходнік]Большая частка тэрыторыі вобласці размешчаная ў межах Падольскага і Прыдняпроўскага ўзвышшаў. Паверхня — хвалістая раўніна, якая ўздымаецца на паўночны захад і паніжаецца на поўдзень і паўднёвы ўсход. Асабліва сільна падзеленая яе паўднёва-заходняя частка вузкімі далінамі мерыдыянальных левых прытокаў Днястра.
Глебы ў паўночна-ўсходняй частцы вобласці — чарназёмныя, у цэнтральнай — шэрыя і светла-шэрыя, на паўднёвым усходзе і ў прыднястроўскіх раёнах — чаргаванне моцных чарназёмаў з ападзоленымі глебамі.
Карысныя выкапні
[правіць | правіць зыходнік]Вобласць багатая няруднымі карыснымі выкапнямі. Гаспадарчае значэнне маюць радовішчы каалінаў і будаўнічага каменьня. На тэрыторыі вобласці выяўлена каля 50 радовішчаў гранітаў, гнейсаў, пяскавікоў. Таксама ёсць радовішча фасфарытаў, крэйды, гіпсу, глінаў, пяску. Паліўныя рэсурсы вобласці абмежаваныя і прадстаўленыя торфам і бурым вуглём. Гэтыя рэсурсы маюць мясцовае значэнне.
На тэрыторыі вобласці адкрытыя крыніцы мінеральных вод.
Водныя аб’екты
[правіць | правіць зыходнік]Па тэрыторыі вобласці цякуць 204 ракі. Рэкі вобласці належаць да басейна Паўднёвага Буга: правыя прытокі — Згар, Роў, Сельніца, Дохна, левыя — Снівода, Дзясна, Соб, Удыч. Па паўднёва-заходняй мяжы цячэ Днестр.
Гісторыя
[правіць | правіць зыходнік]На тэрыторыі, якую займае сучасная вобласць, чалавек сяліўся яшчэ са страдаўніх часоў. Археолагі знайшлі тут прылады працы эпохі неаліту, пахаванні бронзавага веку, раннеславянскія паселішчы, якія адносяцца да чарняхоўскай культуры; пазней тут жылі плямёны, якія ўваходзілі у склад Кіеўскай Русі, Галіцка-Валынскага княства.
У 1240 годзе пад ударамі орд Батыя капітуляваў Кіеў, татарскія заваёўнікі рухаліся на захад і хутка ўварваліся ў Падолле — так з тых часоў стала называцца Паніззе.
У 1362 годзе вялікі князь літоўскі Альгерд, сабраў значнае войска, разбіў у бітве на рацэ Сінюха орды братоў Кутлубуга, Хачыбея і Дмітра. Як зазначана ў летапісе, «з таго часу з Падолля выгнаная ўлада татарская». Атрыманыя землі Альгерд раздаў сваім пляменнікам Фёдару, Юрыю, Аляксандру і Канстанціну Карыятавічам, якія працягвалі ў сваёй дзейнасці дзяржаўныя традыцыі Русі. Уздоўж межаў Дзікага поля браты збудавалі замкі для абароны ад набегаў непакойлівых паўднёвых суседзяў. Гэтыя замкі і з’явіліся асновай для такіх гарадоў, як Вінніца (1363), Чарлёны град, Брацлаў і іншыя.
Паводле Люблінскай уніі 1569 года Брацлаўшчына перайшла пад уладу Рэчы Паспалітай і была ператвораная ў Брацлаўскае ваяводства.
Паводле другога падзелу Рэчы Паспалітай у 1793 годзе Падолле і Брацлаўшчына адыйшлі да Расіі і ўтварылі Падольскую губерню. Пасля гэтага Вінніца стала губернскім горадам.
Вінніцкая вобласць была ўтвораная 27 лютага 1932 года ў ліку першых пяці абласцей УССР. 22 верасня 1937 года з тэрыторыі вобласці была вылучаная Камянец-Падольская вобласць.
Адміністрацыйна-тэрытарыяльны падзел
[правіць | правіць зыходнік]У складзе вобласці 6 адміністрацыйных раёнаў, 18 гарадоў, з якіх 6 — абласнога значэння, 29 пасёлкаў гарадскога тыпу, 1330 сёлаў.
Гарады
[правіць | правіць зыходнік]Абласнога значэння
[правіць | правіць зыходнік]Раённага значэння
[правіць | правіць зыходнік]Раёны вобласці
[правіць | правіць зыходнік]Нацыянальны склад
[правіць | правіць зыходнік]Па дадзеных усеўкраінскага перапісу 2001 г. нацыянальны склад Вінніцкай вобласці наступны (у табліцу ўключаныя дадзеныя па нацыянальнасцях, дзель якіх у агульнай колькасці сталага насельніцтва вобласці складае не менш 0,2 %):
- Украінцы: 1674.1 тыс. чал. (94.91 %)
- Рускія: 67.5 тыс. чал. (3.83 %)
- Палякі: 3.7 тыс. чал. (0.21 %)
- Беларусы: 3.1 тыс. чал. (0.18 %)
- Малдаване: 2.9 тыс. чал. (0.16 %)
- Яўрэі: 0.7 тыс. чал. (0.04 %)
Сельская гаспадарка
[правіць | правіць зыходнік]Валавы збор збожжа ў вобласці, млн. пудоў:
- 1953 г. — 65;
- 1956 г. — 67,8;
- 1957 г. — 98.
Вытворчасць цукру, тыс. тон:
- 1955 г. — 492;
- 1961 г. — 910.
Зноскі
Спасылкі
[правіць | правіць зыходнік]- Даведнік паштовых азначнікаў Вінніцкай вобласці Архівавана 28 чэрвеня 2008.