เจ้าเครือแก้ว ณ เชียงใหม่
เจ้าเครือแก้ว ณ เชียงใหม่ | |
---|---|
เกิด | 5 มกราคม พ.ศ. 2456 เจ้าเครือแก้ว ณ เชียงใหม่ |
เสียชีวิต | 21 ธันวาคม พ.ศ. 2546 (90 ปี) |
อาชีพ | ศิลปินพื้นบ้าน, อาจารย์ |
ศิลปินแห่งชาติ | พ.ศ. 2541 - สาขาศิลปะการแสดง (คีตศิลป์พื้นเมืองล้านนา) |
เจ้าเครือแก้ว ณ เชียงใหม่ (5 มกราคม พ.ศ. 2456 - 21 ธันวาคม พ.ศ. 2546) ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง (คีตศิลป์พื้นเมืองล้านนา) ประจำปีพุทธศักราช 2541
ประวัติ
[แก้]เจ้าเครือแก้ว ณ เชียงใหม่ เกิดเมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2456 ในสกุล ณ เชียงใหม่ เป็นธิดาของเจ้าน้อยมรกต ณ เชียงใหม่ และเจ้าเกี๋ยงคำ ณ เชียงใหม่ มีเจ้าพี่ เจ้าน้องรวม 8 คน อาทิ เจ้าพันธ์คำ สุขุม เจ้าใจทิพย์ นาคนิกร เจ้าดวงไทย ณ เชียงใหม่ และได้สมรสกับเจ้าพรหา ณ เชียงใหม่ ไม่มีบุตร – ธิดา ในวัยเด็กได้ถวายตัวเป็นข้าหลวงของเจ้าดารารัศมี พระราชชายา ทำให้ได้เรียนรู้ฝึกฝน และสืบสานเพลงพื้นเมือง และการฟ้อนรำพื้นเมืองของจังหวัดเชียงใหม่ที่กำลังจะสูญหายไว้เป็นจำนวนมาก เป็นผู้เชี่ยวชาญเพลงพื้นเมืองภาคเหนือที่ยังจดจำคำร้อง ทำนอง ไว้อย่างครบถ้วน เมื่อ พ.ศ. 2513 ก่อนที่จะมีการก่อตั้งวิทยาลัยนาฏศิลป เชียงใหม่ ได้มีการสัมมนาทางวิชาการเกี่ยวกับนาฏศิลป์ และการอนุรักษ์ฟื้นฟูนาฏศิลป์พื้นเมืองที่จังหวัดเชียงใหม่ เมื่อจัดตั้งวิทยาลัยนาฏศิลป์เชียงใหม่ขึ้นใน พ.ศ. 2514 ท่านได้รับเชิญให้มาเป็นผู้ชำนาญการสอนขับร้องเพลงไทยและเพลงพื้นเมือง ภาคเหนือ นับตั้งแต่นั้นมา ท่านได้ทำหน้าที่ เป็นครูถ่ายทอดศิลปะพื้นเมืองภาคเหนือให้สืบทอดต่อไป
เจ้าเครือแก้ว ณ เชียงใหม่ ได้รับการยกย่องเป็นศิลปินของกรมศิลปากร ตั้งแต่ครั้งที่นายธนิต อยู่โพธิ์ เป็นอธิการบดีกรมศิลปากร และได้รับการคัดเลือกให้เป็นบุคลากรผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรม จังหวัดเชียงใหม่ ประจำปี พ.ศ. 2533 ซึ่งกรมศิลปากรได้เชิญมาเป็นครูพิเศษขับร้องเพลงไทยและเพลงพื้นเมืองภาคเหนือที่วิทยาลัยนาฏศิลปเชียงใหม่ ให้แก่ครูและนักศึกษาได้ขับร้องประกอบการแสดงจำนวนมาก อาทิ ระบำซอ (ซอยิ้น ซอจ๊อยเจียงแสน ซอโยนก) ซอล่องน่าน ฟ้อนม่านมุ้ยเซียงตา ฟ้อนโยคีถวายไฟ ฯลฯ นอกจากนี้ยังถ่ายทอดเพลงพื้นเมือง ได้แก่ ซออื่อก่อมหละอ่อน ซอสิกจุ้งจา ซออื่อ (เฒ่าสอนหลาน) ซอจั๊กปุ (สิกเก๊าแก) นับเป็นศิลปินครูที่สืบสานศิลปะการขับร้องเพลงพื้นเมืองดั้งเดิมของเชียงใหม่ให้ดำรงอยู่ในยุคปัจจุบัน เป็นการผดุงรักษาศิลปะดั้งเดิมของล้านนาไทยมิให้สูญหายไปกับกระแสความเจริญในปัจจุบัน
เจ้าเครือแก้ว ณ เชียงใหม่ ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (คีตศิลป์พื้นเมืองล้านนา) ประจำปีพุทธศักราช 2541 ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2546 สิริรวมอายุได้ 90 ปี
ผลงาน
[แก้]- ได้รับการคัดเลือกให้เป็นบุคลากรผู้มีผลงานดีเด่นทางวัฒนธรรม จังหวัดเชียงใหม่ ประจำปี พ.ศ. 2533
- เป็นผู้เชี่ยวชาญเพลงพื้นเมืองภาคเหนือที่ยังจดจำคำร้อง ทำนอง ไว้อย่างครบถ้วน
- ได้รับการยกย่องเป็นศิลปินของกรมศิลปากร
- เป็นบุคคลที่ร่วมก่อตั้ง วิทยาลัยนาฏศิลป์เชียงใหม่ ขึ้นใน พ.ศ. 2514
- ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (คีตศิลป์พื้นเมืองล้านนา) ประจำปีพุทธศักราช 2541
เครื่องราชอิสริยาภรณ์
[แก้]- พ.ศ. ไม่ปรากฏ –
เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์ช้างเผือก (ป.ช.)
- พ.ศ. ไม่ปรากฏ –
เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นที่ 1 ประถมาภรณ์มงกุฎไทย (ป.ม.)
- พ.ศ. 2542 –
เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นที่ 4 จตุตถดิเรกคุณาภรณ์ (จ.ภ.)[1]
- พ.ศ. ไม่ปรากฏ –
เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 8 ชั้นที่ 2 (อ.ป.ร.2)
ราชตระกูล
[แก้]พงศาวลีของเจ้าเครือแก้ว ณ เชียงใหม่ | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
อ้างอิง
[แก้]- ↑ ราชกิจจานุเบกษา,ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ (ประจำปี ๒๕๔๒ ศิลปินแห่งชาติ) เล่ม ๑๑๖ ตอน ๒๑ ข ๒ ธันวาคม ๒๕๔๒ หน้า ๒๓.
- บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2456
- บุคคลที่เสียชีวิตในปี พ.ศ. 2546
- เจ้าหญิงเชียงใหม่
- สกุล ณ เชียงใหม่
- ศิลปินแห่งชาติสาขาศิลปะการแสดง
- ศิลปินพื้นบ้าน
- นักดนตรีจากจังหวัดเชียงใหม่
- ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
- ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
- ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
- ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ อ.ป.ร.2
- ครูชาวไทย
- บุคคลจากสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์