Кулун тутар 20
Тас көрүҥэ
Кулун тутар 20 диэн Григориан халандаарыгар сыл 79-с күнэ (ордук хонуктаах сылга 80-c күнэ). Сыл бүтүө 286 күн баар.
Бэлиэ күннэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]ХНТ — ХНТ-га француз тылын күнэ
ХНТ — Аан дойдуга дьол күнэ[1]
АХШ — Америка төрүт олохтоохторугар ВИЧ/СПИД туһунан кэпсиир күн
Тунис — Тутулуга суох буолуу күнэ (1956, Францияттан)
- Аан дойдуга барабыай күнэ
Түбэлтэлэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- 321 — Рим импэрээтэрэ Константин I Улуу баскыһыанньаны бэлиэтиир туһунан ыйаахтаабыт.
- 1535 — Москубаҕа ыраахтааҕы Василий III огдообото Елена Глинская (Уордаах Уйбаан ийэтэ) харчыны уларытар туһунан ыйаах таһаарбыт. Урут гривнаттан (204,756 г) 520 манньыаты кутар буоллахтарына, бу ыйааҕынан 600 кутар буолбуттар.
- 1792 — Франция Национальнай ассамблеята гильотинаны туттары бигэргэппит.
- 1815 — Наполеон Бонапарт Эльба хаайыытыттан күрээн Парижка төннөн кэлбит. «Сүүс хонук» баһылктыыра саҕаламмыт.
- 1833 — Александр Пушкин «Евгений Онегин» хоһоонунан арамаана толору тахсыбыт.
- 1888
- Москубаҕа сыгаан тылынан аан дойдуга бастакы оперетта премьерата буолбут. Опереттаны Н. Шишкин салайааччылаах бастакы идэтийбит сыгаан тыйаатырын турууппата туруорбут.
- Бөтөрбүүргэ «Балалаайкаҕа оонньууру сөбүлээччилэр куруһуоктарын» бастакы кэнсиэрэ буолбут (билигин ол куруһуок — Андреев аатынан Академическай нуучча народнай оркестра).
- 1919 — Арассыыйа Үлэһит-бааһынай бырабыыталыстыбата Башкирия бырабыыталыстыбатын кытта Сэбиэскэй Автономиялаах Башкирия туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттаспыттар (Арассыыйа өттүттэн В.И. Ленин, И.В. Сталин уо.д.а. баттаабыттар).
- 1948 — ВКП (б) Киин кэмитиэтэ Югославия салалтатын маркстыы идьэлиэгийэттан туорааһыҥҥа аһаҕастык буруйдаабыт.
- 1956 — Тунис Францияттан тутулуга суох буолбут.
- 1988 — Нагорнай Карабах обкуома уобалас Арменияҕа холбоһорун туһунан уураах ылыммыт.
- 2003 — Холбоһуктаах сэриилэр Ираакка саба түспүттэр.
- 2008 — Саха Өрөспүүбүлүкэтин төрдүс ыҥырыылаах Ил Түмэнин бэрэстээтэлинэн Виталий Басыгысов талыллыбыт. Бу дуоһунаска 2013 сыл күһүнүгэр диэри үлэлээбитэ.
- 2010 — Эйафьадлайокудль вулкан эстиитэ саҕаламмыт. Муус устар 14 күнүгэр эстии күүһүрбүтэ.
Төрөөбүттэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- Б.э.и. 43 сыл — Овидий, Рим бэйиэтэ (17 сыллаахха өлбүтэ)
- 1828 — Генрик Ибсен (1906 өлб.) — Норвегия суруйааччыта.
- 1851 — уруккуннан кулун тутар 8 күнүгэр Исмаил Гаспринскай (1914 сыл балаҕан ыйын 11 [24] өлб.) — Кырыым татаардарыттан төрүттээх сырдатааччы, бэлиитик уонна сурунаалы таһаарааччы, Арассыыйа импиэрийэтин мусулумааннарын басхаана (бас-көс киһитэ), дьадид хамсааһынын төрүттээччи.
- 1917 — Сэмэн Данилов — саха норуодунай бэйиэтэ. 50-с сылларга «саха былыргытыгар, олоҥхоҕо, болкулуорга аһара хасыһар» диэн омугумсуйууга буруйданан үлэтиттэн ууратыллыбыта. Онтон 1961 с. саҕалаан 1978 с. өлүөр дылы Саха Сирин суруйааччыларын Сойууһун бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ.
- 1947 — Бронтой Бедюров, алтаай бэйиэтэ, востоковед-тюрколог.
Өлбүттэр
[уларыт | биики-тиэкиһи уларытыы]- 1943 — Константин Попов — Дьокуускайдааҕы биэнньэр дыбарыаһын дириэктэрэ, архыбыыс, абыйаассыйаҕа сулууспалыы сылдьан Аҕа дойду Улуу сэриитигэр өлбүтэ.
- 1976 — Константин Дьячковскай — Туйаарыскай (03.06.1915 төр.) — оҕолорго анаан 40-ча сыл суруйбут бэйиэт, суруналыыс, тылбаасчыт.
|
- ↑ Международные дни(нууч.). www.un.org (6 Тохсунньу 2015). Тургутулунна 13 Тохсунньу 2020.