رومانیہ وچ اسلام
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Islam_in_Europe-2010.svg/300px-Islam_in_Europe-2010.svg.png)
رومانیہ وچ اسلام دی پیروی صرف ۰٫۳ فیصد آبادی کردی اے، لیکن شمالی ڈوبروجا وچ ۷۰۰ سال دی روایت اے، جو بحیرہ اسود دے ساحل اُتے واقع اک خطہ اے جو تقریباً پنج صدیاں (۱۴۲۰-۱۸۷۸) تک سلطنت عثمانیہ دا حصہ سی۔ موجودہ رومانیہ وچ ، اسلام دے زیادہ تر پیروکار تاتار تے ترک نسلی برادریاں نال تعلق رکھدے نيں تے سنی نظریے دی پیروی کردے نيں۔ اسلامی مذہب انہاں ۱۸ عبادات وچوں اک اے جنہاں نوں ریاستی طور اُتے تسلیم کيتا گیا اے ۔
روایت دے مطابق، اسلام سب توں پہلے بازنطینی عہد دے دوران صوفی رہنما ساری سالٹک دے ارد گرد مقامی طور اُتے قائم ہويا سی۔ شمالی ڈوبروجا وچ اسلامی موجودگی نوں عثمانیاں دی نگرانی تے پے در پے ہجرت دے ذریعے وسعت ملی، لیکن ۱۹واں صدی دے آخر توں مسلسل زوال پذیر اے۔ والاچیا تے مولداویہ وچ ، دو دانوبیائی سلطنتاں ، عثمانی تسلط دا دور مسلماناں دی تعداد وچ وادھا دے نال نئيں سی، جنہاں دی موجودگی ہمیشہ معمولی رہی۔ سلطنت عثمانیہ توں وی منسلک، موجودہ رومانیہ دے ہور حصےآں وچ اسلامی نوآبادیات دے گروہاں نوں ہیبسبرگ دی توسیع یا مختلف ہور سیاسی تبدیلیاں دے ذریعے منتقل کيتا گیا سی۔
۱۸۷۷-۱۸۷۸ دی روس-ترک جنگ دے بعد شمالی ڈوبروجا رومانیہ دا حصہ بننے دے بعد، کمیونٹی نے اپنی خود ساختہ حیثیت نوں برقرار رکھیا۔ ایہ کمیونسٹ حکومت دے دوران تبدیل ہويا، جدوں رومانیہ دے مسلماناں نوں ریاست دی طرف توں نگرانی دے اک اقدام دے تابع سن، لیکن ۱۹۸۹ دے رومانیہ دے انقلاب دے بعد اس گروپ نے دوبارہ خود نوں آزاد کر ليا۔ اس دے مفادات دی نمائندگی مفتیات ( Muftiatul Cultului Musulman din Romania ) کردے نيں، جو اس طرح دے دو وکھ وکھ ادارےآں دے دوبارہ اتحاد دے طور اُتے تشکیل دتی گئی سی۔
ڈیموگرافکس تے تنظیم
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6c/Musulmani_Romania_%282002%29.png/220px-Musulmani_Romania_%282002%29.png)
۲۰۱۱ دی مردم شماری دے مطابق، ۶۴٬۳۳۷ افراد، تقریباً۔ کل آبادی دے ۰٫۳٪ نے اشارہ کيتا کہ انہاں دا مذہب اسلام اے۔ [۱] رومانیہ دے اسلام دے مننے والےآں دی اکثریت سنیاں دی اے جو حنفی مکتبہ نوں مندے نيں۔ نسلی طور پر، اوہ زیادہ تر تاتاری نيں ( کریمیائی تاتار تے نوگائیاں دی اک وڈی تعداد)، اس دے بعد ترک، ہور مسلم روما (اک اندازے دے مطابق ۱۵٬۰۰۰ افراد)، البانی (زیادہ توں زیادہ ۳۰۰۰)، تے مشرق وسطی دے تارکین وطن دے گروہ۔ روما اقلیت دے اندر مسلم کمیونٹی دے ارکان نوں بول چال وچ "ترک رومانی" کہیا جاندا اے۔ [۲] روايتی طور پر، اوہ ہور اسلامی برادریاں نال تعلق رکھنے والے لوکاں دے مقابلے وچ کم مذہبی نيں، تے انہاں دی سبھیاچار اسلامی رسم و رواج نوں روما دے سماجی اصولاں دے نال ملاندی اے۔ [۲][۳]
رومانیہ دے ستانوے فیصد مسلمان شمالی ڈوبروجا بننے والی دو کاؤنٹیاں دے رہائشی نيں: پچاسی فیصد قسطنطنیہ کاؤنٹی وچ تے بارہ فیصد تلسیہ کاؤنٹی وچ رہندے نيں۔ باقی بنیادی طور اُتے شہری مراکز وچ رہندے نيں جداں کہ بخارسٹ ، بریلا ، کالاراشی ، گالاٹی ، جیورجیو، تے ڈروبیٹا -ٹرنو سیورین ۔ اک واحد میونسپلٹی، ڈوبرومیر وچ مسلم اکثریت اے۔ [۴]
مجموعی طور پر، رومانیہ وچ اسّی مسیتاں نيں، یا، رومانیہ دی وزارت سبھیاچار تے مذہبی امور دے ریکارڈ دے مطابق، ستر۔ قسطنطنیہ شہر، اس دی عظیم الشان مسجد قسطنطنیہ تے مفتیات دے مقام دے نال، رومانیہ دے اسلام دا مرکز اے۔ منگالیا ، قسطنطنیہ دے قریب، اک یادگار مسجد دا مقام اے، جو ۱۵۲۵ وچ تعمیر کيتی گئی سی ( دیکھو اسماہان سلطان مسجد )۔ [۵][۶] دو مسیتاں ریاستی طور اُتے تسلیم شدہ تاریخی یادگاراں نيں، جداں کہ ہرسووا، امزاسیہ ، باباداگ تے تلسیہ وچ نيں، تے دو مشہور صوفی شیخاں دے بابادگ مقبرے دے نال نيں - درویش ساری سالتک تے غازی علی پاسا دا مقبرہ۔ [۷] رومانیہ وچ ۱۰۸ اسلامی قبرستان وی نيں۔ [۷]
ملک گیر اسلامی کمیونٹی داخلی طور اُتے مسلماناں دے ۵۰ مقامی گروپاں وچ تقسیم اے، جنہاں وچوں ہر اک اپنی قیادت کمیٹی دا انتخاب کردا اے۔ اراکین مذہبی ادارے دے لئی مالی امداد فراہم کردے نيں، جس دی تکمیل ریاستی عطیات تے سبسڈی دے نال نال بین الاقوامی اسلامی تنظیماں دی مدد نال ہُندی اے۔ [۷][۸]
رومانیہ وچ مسلم پادریاں وچ ائمہ ، امام حطیپس تے مؤذن شامل نيں۔ ۲۰۰۸ تک، سبھیاچار تے مذہبی امور دی وزارت ۳۵ اماماں نوں تسلیم کردی اے۔ [۷] قسطنطنیہ مفتی، جو کمیونٹی دا مرکزی نمائندہ اے، اماماں وچوں خفیہ رائے شماری دے ذریعے منتخب کيتا جاندا اے۔ [۷] اس دی مدد اک سنوڈل باڈی سورہ اسلام کردی اے جو کہ ۲۳ ارکان اُتے مشتمل اے تے انتظامیہ تے نظم و ضبط دے معاملات اُتے مشورے دیندی اے۔ [۷] موجودہ مفتی مرات یوسف نيں۔ [۷]
تریخ
[سودھو]ابتدائی موجودگی
[سودھو]مسلماناں دی پہلی قابل ذکر تعداد پیچنیگز تے کمان دے نال رومانیہ پہنچی۔ ۱۰۶۱ دے آس پاس، جدوں پیچنیگاں نے والاچیا تے مولداویا وچ حکومت کیتی، تاں انہاں وچ وی اک مسلم اقلیت سی، جداں کہ کماناں وچ سی۔ Cumans نے ۱۱۷۱ وچ Pechenegs دی پیروی کی، [۹] جدوں کہ ہنگری دے بادشاہاں نے Pechenegs نوں Transylvania تے اپنی سلطنت دے ہور حصےآں وچ آباد کيتا۔
ڈوبروجا وچ مسلماناں دی موجودگی روايتی اے، تے ایہ جزوی طور اُتے عثمانی حکمرانی تے پڑوسی دانوبیائی ریاستاں دی تخلیق توں پہلے دی اے۔ Pechenegs تے Cumans دونے اس علاقے وچ موجود سن، جتھے انہاں نے شاید بہت ساریاں چھوٹی برادریاں قائم کيتیاں۔ ۱۲۶۰ دے آس پاس، روم سلجوق کمیونٹی دے دو رہنماؤں، معزول سلطان کیکاؤس II تے صوفیانہ ساری سالٹک، نوں بازنطینی سلطنت دے حکمران مائیکل VIII Palaiologos دے دور وچ اس علاقے نوں آباد کرنے دی اجازت دتی گئی۔ کیکاؤس، جو اپنے بھائی تے شریک حکمران کلیج ارسلان چہارم دے نال ڈوبروجا پہنچیا، [۱۰] مبینہ طور اُتے اس دی ۱۲٬۰۰۰ رعایا نے اس دی پیروی کيتی۔ [۹][۱۰] فرانز بابنگر تے گیورگھے I. Brătianu جداں محققاں اس نظریے دی تائید کردے نيں کہ سالٹوک تے اس دے پیروکار درحقیقت کرپٹو- شیعہ الیویس سن جنہاں نوں وسطی اناطولیہ دے غالب سنی گروہ نے مرتد سمجھیا، تے جنہاں نے ظلم و ستم توں پناہ منگی۔ [۱۰]
ان دی آباد کاری دے ابتدائی علاقے دے صحیح مقام اُتے اختلاف اے: مورخین دے اک گروپ نے تجویز پیش کيتی اے کہ اس گروہ نوں غالباً شمال وچ بازنطینی سرحد دی حفاظت دا کم سونپیا گیا سی، تے اس دے آس پاس تے اس دے آس پاس آباد ہوئے جو بعد وچ بابادگ دے ناں توں مشہور ہويا، جدوں کہ اک ہور اس دی موجودگی دا مرکز جنوبی ڈوبروجنہاں دی زمین دی پٹی اُتے اے جسنوں کالیاکرا (موجودہ بلغاریہ وچ ) کہیا جاندا اے۔ [۱۰] اس دے علاوہ، مختلف مورخین دا استدلال اے کہ سلجوق دی ایہ ہجرت گاگاز دے لوکاں دی نسل پرستی وچ فیصلہ کن معاون سی، جس وچ ، انہاں وچوں کچھ دا خیال اے کہ، کمان، پیچنیگز ، اوغوز تے ہور ترک باشندے وی شامل ہو سکدے نيں۔ [۱۰] گاگوز، جنہاں وچوں چند ڈوبروجا وچ برداشت کيتے گئے نيں، اکثریت مشرقی آرتھوڈوکس نيں، اک حقیقت جس دی وجہ اسلام توں مذہبی تبدیلی دے عمل توں منسوب سی۔ [۱۰]
تاتاریاں دی موجودگی دی تصدیق خاص طور اُتے بربر سیاح ابن بطوطہ دے کماں نال ہوئی جو ۱۳۳۴ وچ اس علاقے توں گزرے ۔ ابن بطوطہ دے زمانے وچ ، اس علاقے نوں تاتار گولڈن ہورڈ کا سب توں مغربی قبضہ سمجھیا جاندا سی، جو کہ یوریشین سٹیپ اُتے مرکز سی۔ آثار قدیمہ نے انکشاف کيتا اے کہ گولڈن ہارڈ نال تعلق رکھنے والا اک ہور تاتاری گروہ نوگئی خان دے دور حکومت وچ ڈوبروجا آیا سی، تے غالباً موجودہ نوگئیس توں قریبی تعلق رکھدا سی۔ [۵] تیمور دے حملےآں دے بعد، اکتائی خان دی فوجاں نے ۱۴واں صدی دے وسط وچ اس علاقے دا دورہ کيتا تے تقریباً ۱۰۰٬۰۰۰ تاتاری اوتھے آباد ہوئے۔
گولڈن ہارڈ دے گرنے توں پہلے تے بعد وچ ، ڈوبروجان مسلمان، کریمین تاتاراں دی طرح، اس دے ثقافتی اثرات دے وصول کنندہ سن، تے استعمال ہونے والی بولی کیپچک سی۔ عثمانی حکمرانی کيتی توسیع، جو سلطان بایزید اول تے محمد اول دے تحت ہوئی، نے قرون وسطی دے ترکی دا اثر و رسوخ لایا، [۹] کیونجے ڈوبروجا نوں رومیلیا دے بیلربیلیک وچ شامل کيتا گیا سی۔ [۵]
ساری سالٹک دی قبر، مبینہ طور اُتے سب توں پہلے سلطان بایزید دی یادگار وچ بنائی گئی سی، اس دے بعد توں رومانیہ دے اسلام وچ اک وڈے مزار دے طور اُتے برقرار اے۔ مزار، جسنوں اک سینوٹاف دے طور اُتے بیان کيتا گیا اے، انہاں بہت ساریاں جگہاں وچوں اک اے جتھے شیخ نوں دفن کيتا جانا اے: بلقان وچ مختلف مقامی برادریاں دے ذریعہ وی ايسے طرح دی روایت اے، جو دلیل دیندے نيں کہ انہاں دا مقبرہ کالیاکرا ، بابایسدی ميں واقع اے۔ بلاگاج، ایڈیرنے ، ہیس ڈسٹرکٹ ، کروجی ، یا سویٹی نوم ۔ [۱۱] دوسرے اکاؤنٹس دا خیال اے کہ سالٹوک نوں اناطولیہ دے شہر ایزنک وچ دفن کيتا گیا سی، بوزاؤ ، والاچیا وچ ، یا ایتھے تک کہ جنوب وچ بحیرہ روم دے جزیرے کورفو تک یا شمال وچ پولش شہر گڈانسک تک۔ [۱۱] اُتے دا ناں Babadağ (ترکی وچ "اولڈ مینز ماؤنٹین" دے لئی، بعد وچ رومانیہ وچ بابادگ دے طور اُتے ڈھل گیا) ساری سالٹک دا اک ممکنہ حوالہ اے، تے ۱۵واں صدی دے آخر وچ تریخ نگار Evliya Çelebi دے ذریعہ درج کردہ ڈوبروجن مسلم اکاؤنٹ وچ ایہ اے کہ ایہ ناں جلد ہی سامنے آیا۔ اک عیسائی حملے نے قبر نوں جزوی طور اُتے تباہ کر دتا۔ [۱۰]
ڈوبروجا تے رومانیہ وچ مجموعی طور اُتے قدیم ترین مدرسہ بابادگ وچ بایزید ثانی (۱۴۸۴) دے حکم اُتے قائم کيتا گیا سی۔ اسنوں ۱۹۰۳ وچ میدجیدتا وچ منتقل کيتا گیا سی۔ ايسے دور دے بعد توں، اناطولیہ دے مسلمان تاتاراں تے اوغز ترکاں دے گروہ مختلف وقفاں توں ڈوبروجا وچ آباد ہوئے۔ [۵] ۱۵۲۵ وچ ، انہاں دا اک وڈا گروپ، سامسون تے سینوپ دی بندرگاہاں توں نکل کے بابادگ منتقل ہويا۔ بایزید نے وولگا تاتاراں نوں شمالی ڈوبروجا وچ دوبارہ آباد ہونے نوں وی کہیا۔ [۵]
قرون وسطی دے آخر والاچیا تے مولداویا وچ
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9e/Mangalia_Mosque1020578.jpg/270px-Mangalia_Mosque1020578.jpg)
دو دانوبیائی سلطنتاں وچ ، عثمانی تسلط دا مقامی آبادی اُتے مجموعی طور اُتے کم اثر پيا، تے اسلام دا اثر خود بوہت گھٹ ہو گیا۔ والاچیا تے مولداویا نے وڈے پیمانے اُتے خودمختاری دا لطف اٹھایا، تے انہاں دی تریخ بغاوت تے لمحاندی آزادی دی اقساط توں منقطع سی۔ ۱۴۱۷ دے بعد، جدوں والاچیا اُتے عثمانی تسلط پہلی بار موثر ہويا، تورنو تے گیورگیو دے قصبےآں نوں قازس دے طور اُتے ضم کر دتا گیا، ایہ قاعدہ ۱۸۲۹ وچ ایڈریانوپل دے معاہدے تک نافذ سی (اس حیثیت نوں مختصر طور اُتے ۱۵۴۲ وچ بریلا تک ودھیا دتا گیا سی)۔
تھلے لکھے صدیاں دے دوران، اداکاری یا سابق مقامی ہاسپوڈار دی صفاں وچ تن تبدیلیاں نوں دستاویزی شکل دتی گئی اے: والاچیان پرنسز راڈو سیل فروموس (۱۴۶۲–۱۴۷۵) تے میہنیا ٹورسیٹول (۱۵۷۷–۱۵۹۱)، تے مالڈویائی شہزادہ ایلی II Rareș (۱۵۴۶–۱۵۵۱)۔ سماجی میدان دے دوسرے سرے پر، مولداویا وچ تاتاری غلاماں دی اک وڈی آبادی سی، جنہاں نے اس حیثیت نوں تمام مقامی روما لوکاں دے نال ونڈ دتا ( دیکھو رومانیہ وچ غلامی )۔ جدوں کہ روما دی غلامی والاچیا وچ وی موجود سی، اوتھے تاتار غلاماں دی موجودگی نوں دستاویزی شکل نئيں دتی گئی اے، تے ایہ صرف نظری اے۔ ہو سکدا اے کہ آبادی وچ سب توں پہلے Budjak نال تعلق رکھنے والے مسلم نوگائی شامل ہاں جو جھڑپاں وچ پکڑے گئے سن، حالانکہ اک نظریہ دے مطابق، انہاں وچوں پہلے کومانس پہلے عثمانی تے تاتاری حملے توں بہت پہلے پکڑے گئے ہون گے۔ [۱۲]
دونے ملکاں دی سرزمین اُتے مسلماناں دی موجودگی دے معاملے نوں اکثر عثمانی سلطاناں تے مقامی شہزادےآں دے درمیان تعلقات دے حوالے توں دیکھیا جاندا اے۔ رومانیہ دی تریخ نگاری نے عام طور اُتے دعویٰ کيتا اے کہ مؤخر الذکر دو پورٹ دے نال دو طرفہ معاہدےآں دے پابند سن ۔ اہم مسائل وچوں اک Capitulations (عثمانی ترکی: ahdnâme ) دا سی، جو قرون وسطی دے کسی موقع اُتے دو ریاستاں تے سلطنت عثمانیہ دے درمیان قیاس کيتا گیا سی۔ اس طرح دے دستاویزات نوں محفوظ نئيں کيتا گیا اے: جدید رومانیہ دے مورخین نے انکشاف کيتا اے کہ Capitulations ، جداں کہ ۱۸ واں تے ۱۹ واں صدی وچ عثمانیاں دے مقابلے وچ رومانیہ دے حقوق دی درخواست کيتی گئی سی، تے جداں کہ ۲۰ واں صدی وچ قوم پرستانہ گفتگو دے ذریعہ دوبارہ دعوی کيتا گیا سی، جعلسازی سی۔ [۱۳] روايتی طور پر، والیاچیا تے مولداویہ دا حوالہ دینے والی عثمانی دستاویزات سلطان دے جاری کردہ یکطرفہ فرمان سن ۔ [۱۳] ۱۹۹۳ وچ شائع ہونے والے اک سمجھوتہ ورژن وچ ، رومانیہ دے مورخ میہائی میکسم نے دلیل دتی اے کہ، بھانويں ایہ یکطرفہ کارروائیاں سی، لیکن انہاں نوں والاچیان تے مولڈاویائی حکمراناں نے معاہدےآں دے طور اُتے دیکھیا۔ [۱۴]
مسلم-عیسائی تعلقات دے حوالے توں شرائط دا روايتی طور اُتے بعد دی پالیسیاں نوں مدنظر رکھدے ہوئے جائزہ لیا گیا اے۔ اک نمایاں تشریح دے مطابق، اس دا مطلب ایہ ہوئے گا کہ سلطنت عثمانیہ دے ذریعہ دار الاحد ("عہد دا گھر") نال تعلق رکھدی سی، ایہ حیثیت انہاں نوں مادی فائدے دے بدلے وچ دتی گئی سی۔ لہذا، سلطنت عثمانیہ نے فوجاں یا چھاؤنیاں نوں برقرار نئيں رکھیا تے نہ ہی فوجی تنصیبات دی تعمیر کيتی۔ [۱۵] اس دے بجائے، جداں کہ کئی واقعات وچ ہويا، عثمانی سلطاناں نے اپنے تاتاری رعایا نوں مولداویہ یا والاچیا اُتے حملہ کرنے دی اجازت دتی تاکہ مقامی شہزادےآں دے اختلاف نوں سزا دتی جا سکے۔ [۱۶] ادبی مورخ Ioana Feodorov نے نوٹ کيتا کہ دو چھوٹی ریاستاں تے عثمانی حکومت دے درمیان تعلقات اصولاں تے قواعد دے اک سیٹ اُتے مبنی سن جنہاں اُتے سلطنت عثمانیہ قائم سی، تے اشارہ کردی اے کہ، ۱۷واں صدی دے اوائل وچ ، اس نظام نے عربی زبان توں تعریف حاصل کيتی۔ - حلب دے عیسائی سیاح پال ۔ [۱۷]
۱۷-۱۹ واں صدی
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/88/Timisoara1656.jpg/300px-Timisoara1656.jpg)
۱۷واں صدی تک، مسافر Evliya Çelebi دے نوٹ دے مطابق، Dobruja وی مخلوط ترک تے والاچیائی ورثے دے لوکاں دی اک وکھ کمیونٹی دا گھر سی۔ ہور برآں، ڈوبروجن روما کمیونٹی دا اک حصہ روايتی طور اُتے اسلام اُتے عمل پیرا اے۔ [۹] ایہ خیال کيتا جاندا اے کہ اس دی ابتدا ۱۶واں صدی دے دوران عثمانی فوج وچ خدمات انجام دینے والے رومانی لوکاں دے گروہاں نال ہوئی، [۲] تے اس وچ غالباً مختلف نسلی ترکاں نوں شامل کيتا گیا اے جو شہراں یا دیہاتاں وچ آباد نئيں ہوئے سن ۔ ڈوبروجا دے نال نال، ۱۵۵۱-۱۷۱۸ وچ براہ راست عثمانی حکومت دے تحت موجودہ رومانیہ دا اک حصہ تیمیشور (مغربی رومانیہ دا بنات علاقہ) دا اک حصہ سی، جو اراد (۱۵۵۱–۱۶۹۹) تے اورڈیا (۱۶۶۱–۱۶۹۹) تک پھیلا ہويا سی۔ .[۹] اُتے اوتھے آباد چند ہزار مسلمان ہیبسبرگ دی فتح دے بعد اوتھے توں کڈے گئے تے اڈا کلیہ وچ آباد ہو گئے۔
ڈینوبیا دی دو ریاستاں وچ مسلماناں دی موجودگی دی تصدیق وی کيتی گئی سی، جس دا مرکز ترک تاجراں [۱۸][۱۹] تے مسلمان روما دی چھوٹی برادریاں اُتے سی۔ [۱۹] ایہ وی تصدیق شدہ اے کہ، بعد وچ فانیریوٹ دے قوانین تے اکثر روس-ترک جنگاں دے دوران، عثمانی فوجاں والاچیا دے علاقے اُتے تعینات سی۔ [۲۰]
روسی سلطنت (۱۷۸۳) دے ذریعے کریمیا خانات دی فتح دے بعد، اوتھے دے بوہت سارے تاتاریاں نے خاص طور اُتے میدگیدتا دے آس پاس، ڈوبروجا وچ پناہ لئی۔ اس وقت، کریمین تاتار خطے دی سب توں وڈی برادری بن چکے سن ۔ [۹] ۱۸۰۶-۱۸۱۲ دی روس-ترک جنگ دے اختتام اُتے بڈجاک وچ نوگیس دی آمد شروع ہوئی، جدوں بڈجک تے بیساربیا نوں روس دے حوالے کے دتا گیا [۹] (وہ شمالی تلسیہ کاؤنٹی - اساکیہ تے باباداگ وچ آباد ہوئے)۔ خوتین، جو کدی مالداویہ دا حصہ سی، علمدار مصطفیٰ پاشا کيتی جائے پیدائش سی، جو ۱۸۰۸ تک عثمانی عظیم وزیر سن ۔ ۱۸۲۱ تے ۱۸۲۸ دے درمیان دو تے گرینڈ وزیئر اک زمانے دے مالڈوین شہر بینڈر توں آئے سن : بینڈرلی علی پاشا تے مہمد سیلم پاشا (عرفی ناں بینڈرلی ، جس دا مطلب اے "بینڈر توں")۔
اسی عرصے دے دوران، سرکیسیائی باشندےآں دے وڈے گروہ (۲۰۰٬۰۰۰ دے قریب)، کاکیشین جنگ توں آنے والے پناہ گزیناں نوں بلقان وچ ، بشمول شمالی ڈوبروجا، عثمانیاں دے ذریعے دوبارہ آباد کيتا گیا (شمالی ڈوبروجا وچ وڈی سرکیسیائی آبادی والے علاقےآں وچ Isaccea, Slava Cercheză ، Slava Cercheză) کروسیا ، ہوریا ، تے نکولائی بالسیسکو )۔ ۱۸۶۰ دی دہائی دے دوران، نوگائیاں دی اک قابل ذکر تعداد، جو روسی فتح توں وی فرار ہو رہے سن، نے قفقاز وچ اپنے گھر بار چھڈے تے ڈوبروجا دی طرف ہجرت وچ شامل ہو گئے۔ نوآبادیات وچ شامل ہونے والی ہور مسلم کمیونٹیز دے ارکان وچ عرب شامل سن ( صوبہ شام نال تعلق رکھنے والے ۱۵۰ خانداناں دا اک گروپ، جو ۱۸۳۱-۱۸۳۳ وچ لیایا گیا سی)، کرد تے فارسی — ایہ تِناں کمیونٹیز تیزی توں تاتار-ترکی وچ ضم ہو گئياں۔ مرکزی دھارے [۵]
رومانیہ دی سلطنت
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Dobethn1903.png/250px-Dobethn1903.png)
۱۸۷۷-۱۸۷۸ دی روس-ترک جنگ دے دوران Tulcea کاؤنٹی وچ تاتاراں نوں روسی فوجیاں نے بھگا دتا سی ( دیکھو مہاجر بلقان )۔ [۲۱] ہور برآں، سان سٹیفانو دے معاہدے اُتے دستخط کرنے دے بعد، ڈوبروجا دے سرکاسیاں تے عثمانی حکمرانی توں آزاد ہونے والے دوسرے خطےآں نوں کڈ دتا گیا، ڈوبروجن سرکیسیئنز تے رومانیہ دے حکام دے درمیان کسی قسم دے رابطے توں گریز کيتا۔ تنازعہ تے برلن کانگریس دے بعد، Ion Brătianu دی رومانیہ دی حکومت نے غیر عیسائیاں نوں شہری حقوق دینے اُتے اتفاق کيتا۔ [۲۱] ۱۹۲۳ وچ بخارسٹ دے کیرول پارک وچ اک چھوٹی سی مسجد دی شکل وچ اک یادگار تعمیر کيتی گئی سی، جو پہلی جنگ عظیم دے بعد مفاہمت دی علامت سی۔ عثمانی انکلیو تے بعد وچ آسٹریا ہنگری دا حصہ، جسنوں ۱۹۲۳ وچ رومانیہ منتقل کر دتا گیا سی۔
۱۹۱۳ وچ دوسری بلقان جنگ دے اختتام پر، سلطنت رومانیہ وچ جنوبی ڈوبروجا شامل ہو گیا، جس دی آبادی ۵۰٪ توں زیادہ ترک سی (یہ خطہ ۱۹۴۰ وچ بلغاریہ نوں دے دتا گیا سی)۔ [۲۱] جداں کہ پہلی جنگ عظیم دے بعد ریکارڈ کيتا گیا اے، رومانیہ وچ کل ۷ ملین وچوں ۲۰۰٬۰۰۰ مسلماناں دی آبادی سی، جنہاں وچ اکثریت ترکاں دی سی جو ڈوبروجا دے دو علاقےآں وچ رہندے سن (زیادہ توں زیادہ ۱۷۸٬۰۰۰)۔ [۲۱] ۱۸۷۷ توں، کمیونٹی دی قیادت چار وکھ وکھ مفتیاں نے کيتی۔ جنگ دے دوران انہاں دی تعداد کم ہو گئی [[بین جنگ دور|سی] ، جدوں قسطنطنیہ تے تلسیہ دے شہراں وچوں ہر اک وچ مفتیات سن ۔ ۱۹۴۳ وچ ، دونے ادارےآں نوں قسطنطنیہ وچ مفتی دے ارد گرد دوبارہ متحد کر دتا گیا۔ [۷] ڈوبروجا دے باہر، البانیائی مسلماناں دی نسبتاً کم موجودگی نے وی ثقافتی نقوش چھڈے: ۱۹۲۱ وچ ، البانی بولی وچ قرآن دا پہلا ترجمہ Ilo Mitke Qafëzezi نے والچیان شہر Ploiești وچ مکمل کيتا۔
دوسری جنگ عظیم دے بعد تک، مجموعی طور اُتے مذہبی طور اُتے قدامت پسند تے غیر سیاسی مسلم آبادی نے مبینہ طور اُتے قابل ذکر حد تک مذہبی رواداری دا لطف اٹھایا۔ [۲۲] اس دے باوجود، ۱۹۱۰ دے بعد، کمیونٹی مسلسل زوال دا شکار رہی، تے بوہت سارے مسلم دیہات نوں چھڈ دتا گیا۔
کمیونزم تے انقلاب دے بعد دا دور
[سودھو]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/Minaret_roof_in_constanta.jpg/200px-Minaret_roof_in_constanta.jpg)
ڈوبروجان مسلم کمیونٹی نوں کمیونسٹ رومانیہ دے دوران ثقافتی جبر دا سامنا کرنا پيا۔ ۱۹۴۸ دے بعد اسلامی ادارےآں دی تمام جائیداداں سرکاری ملکیت بن گئياں۔ [۲۱] اگلے سال، ریاست دے زیر انتظام تے سیکولر لازمی تعلیمی نظام نے تاتار تے ترک بچےآں دے لئی خصوصی کلاساں مختص کیتیاں۔ [۲۱] ارون دے مطابق، ایہ اک علیحدہ تاتاری ادبی بولی بنانے دی کوشش دا حصہ سی، جس دا مقصد تاتاری برادری نوں ضم کرنے دا اک ذریعہ سی۔ [۲۳] معیارات وچ کمی دی وجہ توں ۱۹۵۷ وچ علیحدہ تعلیم [۲۱] ایجنڈا بند ہو گیا۔ نتیجے دے طور پر، تاتاری بولیاں تے ترکی وچ تعلیم نوں ۱۹۵۹ دے بعد مرحلہ وار ختم کر دتا گیا، ایہ اختیاری ہو گیا، جدوں کہ میدجیدیہ وچ مدرسہ ۱۹۶۰ دی دہائی وچ بند کر دتا گیا۔ [۵] اڈا کالیح دی آبادی ۱۹۶۸ وچ یوگوسلاو -رومانیہ دے مشترکہ منصوبے دے ذریعے آئرن گیٹس ڈیم دی تعمیر توں کچھ دیر پہلے اناطولیہ منتقل ہو گئی، جس دے نتیجے وچ جزیرے وچ سیلاب آ گیا۔ ايسے وقت، کمیونسٹ حکام دی طرف توں صوفی روایت نوں ٹھکرا دتا گیا- انہاں دی پالیسیاں دے نتیجے وچ ، صوفی گروہ تقریباً مکمل طور اُتے غیر فعال ہو گئے۔
پر، مورخ زچری ٹی ارون دے مطابق، جس حد تک مسلم کمیونٹی نوں دبایا گیا تے منتشر کيتا گیا اوہ مشرقی یورپ دے ہور ملکاں دے مقابلے رومانیہ وچ کم سی، تے مثال دے طور پر، رومانیہ دے رومن کیتھولک دے خلاف اٹھائے گئے اقدامات توں کم سخت سن ۔ تے پروٹسٹنٹ [۲۴] ریاست نے قرآن دے اک ایڈیشن دی سرپرستی کی، تے اعلیٰ علما جداں مفتی Iacub Mehmet تے بخارسٹ امام ریجیپ سالی ، نے نیکولائی سیوسکو دے برساں دے دفتر وچ عظیم قومی اسمبلی وچ کمیونٹی دی نمائندگی کيتی۔ [۲۵] ۱۹۸۰ دی دہائی وچ رومانیہ دے مسلماناں دے اک وفد نے اس ملک وچ اسلامی انقلاب دی کامیابی دے بعد ایران دا دورہ کيتا۔ [۲۵] انہاں نے لیبیا تے سعودی عرب دے زیر اہتمام بین الاقوامی ادارےآں دی وی پابندی کيتی۔ [۲۵] ایہ اشارے، ارون دے مطابق، حکومت کیتی طرف توں صرف چند اعتراضات لائے۔ [۲۵]
۱۹۸۹ دے رومانیہ دے انقلاب دے بعد، تاتار تے ترکی نوں دوبارہ متعلقہ کمیونٹیز دے لئی نصاب وچ شامل کيتا گیا، اور، ۱۹۹۳ وچ ، میدگیدیہ مدرسہ نوں ترک صدر مصطفیٰ کمال اتاترک دے ناں توں منسوب اک تھیولوجیکل تے پیڈاگوجک ہائی اسکول دے طور اُتے دوبارہ کھول دتا گیا۔ بعد وچ اسکول نوں نیشنل کالج دا درجہ دے دتا گیا، تے رومانیہ وچ Colegiul Național Kemal Atatürk دے ناں توں جانیا جاندا اے۔ ۱۹۹۰ دی دہائی توں، مسلم کمیونٹی دے سرکاری نمائندے مسلم ورلڈ لیگ ورگی بین الاقوامی غیر سرکاری تنظیماں دے نال قریبی تعلقات برقرار رکھے ہوئے نيں۔ [۷] کمیونزم دے زوال دے بعد، نسلی رومانیہ نے اسلام قبول کرنا شروع کيتا۔ مرات یوسف دے مطابق، انہاں دی تعداد ہزاراں وچ اے، تے اکثر ایسی سوانیاں نيں جو مسلمان مرداں نال شادی کردیاں نيں۔ ۲۰۱۴ وچ ، اس کمیونٹی دے اک رکن نے ماریہ مسجد قائم کيتی۔ ریڈیو وچ واقع اے، مولداویا دے علاقے وچ ، اس دی جماعت مذہب تبدیل کرنے والےآں اُتے مشتمل اے۔
شماریات
[سودھو]سال [۲۶] | آبادی | نوٹ |
---|---|---|
۱۹۳۰ | ۱۸۵٬۴۸۶ | ۱٫۰۳٪ |
۱۹۴۹ | ۲۸٬۷۸۲ | ۰٫۱۸٪ |
۱۹۵۶ | ۳۴٬۷۹۸ | ۰٫۲٪ |
۱۹۶۶ | ۴۰٬۱۹۱ | ۰٫۲۱٪ |
۱۹۷۷ | ۴۶٬۷۹۱ | ۰٫۲۲٪ |
۱۹۹۲ | ۵۵٬۹۲۸ | ۰٫۲۵٪ |
۲۰۰۲ | ۶۷٬۲۵۷ | ۰٫۳۱٪ |
۲۰۱۱ | ۶۴٬۳۳۷ | ۰٫۳۴٪ |
مورتاں
[سودھو]-
غازی علی پاشا مسجد، بابادگ (۱۶۰۹-۱۶۱۰)
-
عثمانی گھڑی دا ٹاور، Giurgiu (1771)
-
عبدالمجید مسجد، میدجیدیہ (۱۸۵۹-۱۸۶۵)
-
عزیزی مسجد، تلسیا ( 1863)
-
ہنچیار مسجد ، قسطنطنیہ (۱۸۶۹)
وی دیکھو
[سودھو]نوٹس
[سودھو]حوالے
[سودھو]- ↑ Irina Vainovski-Mihai, "Romania", in Jørgen Nielsen, Samim Akgönül, Ahmet Alibašić, Egdunas Racius (eds.
- ↑ ۲.۰ ۲.۱ ۲.۲ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےoprisangrigore
لئی۔ - ↑ Ana Oprișan, George Grigore, "The Muslim Gypsies in Romania" Archived 2007-04-12 at the وے بیک مشین, in International Institute for the Study of Islam in the Modern World (ISIM) Newsletter 8, ستمبر 2001, p.32.
- ↑ سانچہ:In lang Cristian Delcea, Mihai Voinea, "Satul islamic.
- ↑ ۵.۰ ۵.۱ ۵.۲ ۵.۳ ۵.۴ ۵.۵ ۵.۶ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےgrigoremuslimsinro
لئی۔ - ↑ Thede Kahl, "Die muslimische Gemeinschaft Rumäniens.
- ↑ ۷.۰ ۷.۱ ۷.۲ ۷.۳ ۷.۴ ۷.۵ ۷.۶ ۷.۷ ۷.۸ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےsscislamic
لئی۔ - ↑ سانچہ:In lang Cultul musulman Archived 2016-03-03 at the وے بیک مشین, at the Romanian Ministry of Culture and Religious Affairs' State Secretariat for Religious Affairs.
- ↑ ۹.۰ ۹.۱ ۹.۲ ۹.۳ ۹.۴ ۹.۵ ۹.۶ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےdulciu
لئی۔ - ↑ ۱۰.۰ ۱۰.۱ ۱۰.۲ ۱۰.۳ ۱۰.۴ ۱۰.۵ ۱۰.۶ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےcrgagauz
لئی۔ - ↑ ۱۱.۰ ۱۱.۱ Alexandre Popovic, "Morts de saints et tombeaux miraculeux", in Gilles Veinstein (ed.
- ↑ سائیٹ غلطی:نا منیا جان والا
<ref>
ٹیگ کوئی لکھت نئیں دتی گئی اتے پتےvaroma
لئی۔ - ↑ ۱۳.۰ ۱۳.۱ Boia, p.79
- ↑ Boia, p.245
- ↑ Ștefan Gorovei, "Moldova în Casa Păcii, pe marginea izvoarelor privind primul secol de relații moldo-otomane", in Anuarul Institutului de Istorie și Arheologie A. D. Xenopol, XVII, 1980
- ↑ Feodorov, p.304
- ↑ Feodorov, p.300-304
- ↑ Feodorov, p.301-302
- ↑ ۱۹.۰ ۱۹.۱ Constantin C. Giurescu, Istoria Bucureștilor.
- ↑ Neagu Djuvara, Între Orient și Occident. Țările române la începutul epocii moderne, Humanitas, Bucharest, 1995, p.283 (mention of an Ottoman garrison stationed near Bucharest in 1802, one which intervened in the city to restore order after widespread panic over a rumored attack by Osman Pazvantoğlu's troops)
- ↑ ۲۱.۰ ۲۱.۱ ۲۱.۲ ۲۱.۳ ۲۱.۴ ۲۱.۵ ۲۱.۶ Irwin, p.402
- ↑ Irwin, p.402, 404
- ↑ Irwin, p.407
- ↑ Irwin, p.402-403
- ↑ ۲۵.۰ ۲۵.۱ ۲۵.۲ ۲۵.۳ Irwin, p.403
- ↑ "What does the 2011 census tell us about religion?" (in ro). http://www.insse.ro/cms/files/publicatii/pliante%20statistice/11_Pliant%20religii%20eng.pdf. Retrieved on 23 اپریل 2014.
- لوسیئن بویا ، رومانیہ دے شعور وچ تریخ تے افسانہ ، سنٹرل یورپی یونیورسٹی پریس ، بوڈاپیسٹ، ۲۰۰۱۔سانچہ:آئی ایس بی اینآئی ایس بی این 963-9116-96-3
- Ioana Feodorov, B. Michalak-Pikulska, A. Pikulski (eds. اسلام وچ اتھارٹی، پرائیویسی تے پبلک آرڈر: L'Union Européenne des Arabisants et Islamisants دی ۲۲ واں کانگریس دی کارروائی ، Peeters Publishers, Leuven، ۲۰۰۶، p. 295-303۔سانچہ:آئی ایس بی اینآئی ایس بی این 90-429-1736-9
- Zachary T. Irwin، "بلقان وچ اسلام دی تقدیر: چار ریاستی پالیسیاں دا موازنہ"، پیڈرو رامیٹ وچ (ایڈ۔ )، سوویت تے مشرقی یورپی سیاست وچ مذہب تے قوم پرستی ، ڈیوک یونیورسٹی پریس ، ڈرہم تے لندن، ۱۹۸۹، صفحہ۔ 378-407۔سانچہ:آئی ایس بی اینآئی ایس بی این 0-8223-0891-6
باہرلے جوڑ
[سودھو]- سانچہ:In lang رومانیہ دا مفتی اعظم
- میدگیدتا وچ کمال اتاترک نیشنل کالج ، اسکول دا نقشہسانچہ:مردہ ربط اندراج؛ رومانیہ دی وزارت تعلیم، تحقیق تے نوجواناں دے زیر اہتمام
- سانچہ:In lang Liga Islamică și Culturală din Romania (The Islamic and Cultural League of Romania)، رومانیہ وچ مسلم طلباء دی اک غیر سرکاری تنظیم
- سانچہ:In lang Asociația Musulmanilor din Romania (The Muslim Association of Romania)، رومانیہ دے مسلماناں دی اک غیر سرکاری تنظیم