Wirtschaftswunder
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/23/Bundesarchiv_B_145_Bild-F004204-0003%2C_Ludwig_Erhard_mit_seinem_Buch.jpg/220px-Bundesarchiv_B_145_Bild-F004204-0003%2C_Ludwig_Erhard_mit_seinem_Buch.jpg)
Wirtschaftswunder (pol. Cud gospodarczy), także Cud nad Renem[1] – określenie operacji, przeprowadzonej w zachodnioniemieckiej gospodarce w ciągu kilku tygodni roku 1948, pod kierunkiem szefa rady gospodarczej trzech zachodnich stref okupacyjnych Ludwiga Erharda oraz Amerykanów (m.in. Edwarda Tenenbauma z Sił Zbrojnych Stanów Zjednoczonych, odpowiedzialnego za reformę walutową)[2][3][4]. Operacji tej przypisuje się drastyczną i udaną reformę gospodarki Republiki Federalnej Niemiec, znacznie polepszającą sytuację gospodarczą kraju. Określenia cud gospodarczy użył po raz pierwszy londyński The Times w 1950 r.
Głównymi elementami operacji były:
- Reforma pieniężna – nastąpiła 20 czerwca 1948, a polegała na wymianie reichsmarek na nową markę niemiecką po kursie 100:6,5 (za 100 reichsmarek otrzymywano 6,5 nowych marek). Miała na celu zlikwidowanie inflacji poprzez redukcję podaży pieniądza o 93% i przywrócenie wartości nowej marce niemieckiej;
- Likwidacja systemu kartkowego;
- Uwolnienie cen – miało na celu uelastycznienie cen i wyprowadzenie gospodarki z recesji;
- Reforma podatkowa.
Autorzy operacji łączyli wiarę w naturalną, regulacyjną rolę wolnego rynku z przekonaniem, że tylko popieranie przez państwo pozycji i siły rodziny oraz tradycyjnych więzi społecznych zredukuje efekty nazistowskiej demoralizacji i kolektywizmu III Rzeszy. Jeszcze przed rozpoczęciem alianckich nalotów w czasie II wojny światowej planiści Alberta Speera zdołali przerzucić dużą część przemysłowej produkcji wojennej do mniejszych miast, które wyszły z bombardowań bez większego szwanku, a oddanie przez Hitlera machinie wojennej wszelkich możliwych środków wykreowało ogromną armię inżynierów i naukowców chronionych przed wysyłką na front. Po wojnie, ludzie ci zamiast pracy w przemyśle zbrojeniowym rozpoczęli działania na rzecz rozwoju technologii codziennego użytku. Machina zbrojeniowa nazizmu wykształciła również setki tysięcy majstrów i wysoko wykwalifikowanych robotników, swoista „tresura społeczna” III Rzeszy nauczyła całą generację pilności, dyscypliny i pracowitości, a pamięć o powojennej nędzy pozwalała szanować stabilizację epoki Adenauera i nie strajkować bez powodu[1].
Wymianę waluty, połączoną z likwidacją systemu kartkowego, przygotowano w tajemnicy – zwłaszcza przed Sowietami z Niemiec Wschodnich[4], jednak po części również przed Amerykanami, Brytyjczykami i Francuzami stacjonującymi w RFN[1]. Wydrukowanie 6 mld nowych marek odbyło się w USA, a drogę z Nowego Jorku do Bremy ważące 500 ton pieniądze pokonały na statku w 23 tysiącach drewnianych skrzynek (akcja ta nosiła nazwę „Bird dog”). Efekt operacji był taki, że nastrój w kraju gwałtownie się zmieniał, likwidowano powoli ubóstwo (zniknęły tłumy źle ubranych czy głodnych ludzi, malało bezrobocie), zaczęła rosnąć produkcja przemysłowa (w ciągu sześciu miesięcy o 50%), import i eksport. Niemcy korzystały również z pomocy finansowej w ramach planu Marshalla, ale wartość środków dzięki niemu dostępnych nie przekroczyła 5% ówczesnego produktu krajowego brutto Niemiec, było to 1448 milionów USD. Niemiecki cud gospodarczy zapewnił Niemcom pozycję lokomotywy gospodarczej Europy, a obywatelom dobrobyt. Istotnym czynnikiem był fakt (w związku z doświadczeniami po I wojnie światowej) bardzo niskich reparacji wojennych, jakimi było obciążone państwo.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Piotr Semka , Cud nad Renem [online], rp.pl, 5 lipca 2008 [dostęp 2021-11-11] (pol.).
- ↑ Eine Fuldataler Kaserne: Historische Erinnerungsstätte für die Währungsreform 1948 » Ludwig Erhard Stiftung [online], Ludwig Erhard Stiftung, 20 lipca 2017 [dostęp 2023-04-10] (niem.).
- ↑ Dr. Thies Clausen , Ludwig Erhard – Wegbereiter unseres Wohlstands gestern und heute [online], s. 65 (niem.).
- ↑ a b Maciej Miłosz , Niemiecki cud gospodarczy: fakty i mity [online], forsal.pl, 3 kwietnia 2013 [dostęp 2022-11-11] (pol.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Wielka historia świata. Tom XI, 2004, ISBN 83-89265-61-3.