Wiktor Leja
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Zawód, zajęcie | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Wiktor Leja (ur. 27 kwietnia 1910 w Kuźnicy Skakawskiej, zm. 5 marca 1981 w Nałęczowie) – polski lotnik i rzeczoznawca lotniczy, inżynier.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w Kuźnicy Skakawskiej koło Kępna[1]. Jego ojciec Franciszek był nauczycielem szkoły powszechnej i średniej, matka – Pelagia z domu Długaszewska – była pochodzenia chłopskiego. Od młodości interesował się lotnictwem. Uczęszczając w latach 1924–1929 do Gimnazjum Męskiego klasycznego w Ostrowie Wielkopolskim, należał do koła Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej i zajmował się modelarstwem lotniczym[2]. Po maturze w 1929 r. odbył dziewięciomiesięczną praktykę warsztatową. W 1930 r. rozpoczął studia na wydziale lotniczo-okrętowym Politechniki Gdańskiej (w Wolnym Mieście Gdańsku), działając tam w polskim ruchu studenckim. Był współzałożycielem Akademickiego Aeroklubu Gdańskiego, pełniąc funkcję członka zarządu i komisji rewizyjnej. Odbywał praktyki w fabrykach lotniczych i w PLL LOT. Jednocześnie przeszedł szkolenie szybowcowe w Fordonie w 1934 r.[3] i Bezmiechowej w 1935 r. W 1936 roku ukończył studia, otrzymując dyplom inżyniera lotniczego. W tym roku też uzyskał licencję pilota samolotowego.
Całe życie zawodowe związał z rzeczoznawstwem lotniczym. Po ukończeniu kursu rzeczoznawców lotniczych podjął pracę w Okręgu I Kontroli Cywilnych Statków Powietrznych (KCSP) Warszawa-Okęcie przy PLL LOT i zakładach RWD, a następnie od 1938 r. do wybuchu wojny w oddziale w Poznaniu. Podczas II wojny światowej przebywał w kraju, był poszukiwany przez Niemców za działalność propolską w Gdańsku.
Po zakończeniu działań wojennych w Jarosławiu, gdzie ostatnio pracował w warsztacie, zgłosił się 1 sierpnia 1944 r. w referacie lotnictwa cywilnego resortu komunikacji PKWN, po czym wszedł w skład grup zabezpieczających mienie lotnicze oraz organizujących placówki lotnictwa cywilnego. Organizował placówkę lotniczą m.in. w Bydgoszczy, gdzie zamieszkał w marcu 1945 r.[3] Zorganizował tam centralę Kontroli Cywilnych Statków Powietrznych Ministerstwa Komunikacji oraz jej okręgi w kraju, które podjęły rejestrację pozostałych po okupacji i odbudowywanych samolotów i szybowców. Współpracował również w budowie i odbiorze pierwszego polskiego samolotu powojennego LWD Szpak-2 w LWD w Łodzi[4]. Współdziałał w reaktywowaniu szkół szybowcowych i aeroklubów oraz był współzałożycielem Ligi Lotniczej i pierwszym prezesem jej Zarządu Głównego od września 1946[1] r.
W 1949 r. został przeniesiony do Warszawy, obejmując stanowisko kierownika Kontroli Cywilnych Statków Powietrznych w Ministerstwie Komunikacji. 1 stycznia 1953 r. został Naczelnym Inżynierem – Dyrektorem Technicznym PLL LOT. Funkcję tę piastował do 1959 r., kiedy to objął stanowisko naczelnika wydziału technicznego Departamentu Lotnictwa Cywilnego Ministerstwa Komunikacji.
W swojej długoletniej karierze otrzymał wiele odznaczeń i orderów za zasługi wobec państwa: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, dwukrotnie Złoty Krzyż Zasługi, Medal X-lecia PRL, Srebrny i Brązowy Medal Za Zasługi dla Obronności Kraju, Medal Komisji Edukacji Narodowej, Medal Pamiątkowym 50 lat Polskiego Lotnictwa Sportowego 1919-1969, Odznaka Zasłużonego Działacza Lotnictwa Sportowego, plakietka i odznaka Za Zasługi dla Aeroklubu PRL. Międzynarodowa Federacja Lotnicza (FAI) wyróżniła go w 1960 r. Dyplomem im. Paula Tissandiera. Był laureatem honorowego wyróżnienia redakcji Skrzydlatej Polski pn. Błękitne Skrzydła.
Wieloletni prezes Zarządu Głównego Ligi Lotniczej, oraz członek Zarządu Głównego Aeroklubu PRL. Zmarł w wieku 70 lat.
Publikacje
[edytuj | edytuj kod]- Samolot bohater: historia i opis samolotu Po-2 (CSS-13) MON 1966[5]
- Lotnictwo Związku Radzieckiego artykuł Wiktora Lei w kwartalniku „Technika Lotnicza” grudzień 1951 r.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Leja Wiktor [online], samolotypolskie.pl [dostęp 2019-01-02] .
- ↑ Historia pierwszego Gimnazjum męskiego w Ostrowie – Infostrow.pl – Największy portal informacyjno – rozrywkowy w regionie [online], DlaWas.info [dostęp 2019-01-02] (pol.).
- ↑ a b 85 rocznica powstania Szkoły Szybowcowej w Fordonie [online], dlapilota.pl [dostęp 2019-01-02] (pol.).
- ↑ Polot – Lotnicze Warsztaty Doświadczalne LWD Szpak [online], polot.net [dostęp 2019-01-02] .
- ↑ Wiktor Leja , Samolot bohater: historia i opis samolotu Po-2 (CSS-13), Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1966 [dostęp 2019-01-02] (pol.).
- Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
- Odznaczeni dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (1944–1989)
- Odznaczeni Srebrnym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju”
- Odznaczeni Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju”
- Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej
- Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej
- Członkowie Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej
- Członkowie PKWN
- Polscy lotnicy cywilni
- Polscy szybownicy
- Polscy inżynierowie
- Ludzie związani z Gdańskiem
- Ludzie związani z Ostrowem Wielkopolskim
- Urodzeni w 1910
- Zmarli w 1981