Wacław Szuniewicz
![]() | |
Kraj działania | |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
28 grudnia 1892 |
Data i miejsce śmierci |
16 października 1963 |
Misjonarz i lekarz w Chinach | |
Okres sprawowania |
1931–1949 |
Misjonarz i lekarz w Brazylii (proboszcz parafii São Miguel w Irati) | |
Okres sprawowania |
1952–1963 (1956–1963) |
Wyznanie | |
Kościół | |
Inkardynacja |
ksiądz ze Zgromadzenia Misji |
Śluby zakonne |
3 maja 1929 |
Diakonat |
7 września 1930 |
Prezbiterat |
8 września 1930 |
![]() | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() |
Nazwisko chińskie | |||||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||
Wacław Szuniewicz (ur. 28 grudnia 1892 w Głębokiem w ówczesnej guberni wileńskiej[1][2], zm. 16 października 1963 w Irati w Brazylii) – polski prezbiter katolicki, misjonarz św. Wincentego a Paulo, lekarz okulista i pediatra.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wywodził się ze szlacheckiej rodziny Szuniewiczów, od XVI wieku licznie osiadłej na terenach między Wilnem a Połockiem. Był najmłodszym dzieckiem w rodzinie Romualda Szuniewicza i Pauliny z Cybulskich[a][3]. Wychowywał się w domu, w którym żywe były wspomnienia powstania styczniowego. Wielu jego krewnych utraciło majątki i zostało zesłanych na Syberię. Jednym z nich był stryj Alojzy Szuniewicz[b]. W 1898 roku rodzina Romualda opuściła powiat dziśnieński i zamieszkała w Smoleńsku. Tam Wacław ukończył gimnazjum. Na wyższe studia udał się do Moskwy, gdzie w roku 1917 otrzymał dyplom lekarza. Niedługo potem został wcielony do armii carskiej. Służył na froncie mińskim. Po ataku gazowym uległ częściowemu podtruciu. W 1920 roku został przeniesiony do Smoleńska, gdzie opiekując się chorymi zaraził się tyfusem. Cudem ocalony ze stanu zagrożenia życia, jeszcze w czasie pobytu w szpitalu nabawił się ropnego zapalenia uda. Wielokrotne oczyszczanie rany pozwoliło ocalić nogę, lecz wkrótce wywiązało się zapalenie wyrostka robaczkowego. Operacje przeprowadzono w szpitalu Czerwonego Krzyża w Smoleńsku. Tam wyzdrowiał, by już w pełni sił zostać ordynatorem tegoż szpitala. Ze Smoleńska trafił do Woroneża, gdzie pracował jako lekarz okulista w Szpitalu Kasy Chorych[4]. W 1922 roku wrócił do odrodzonej Polski. Do 1926 roku pracował w Klinice Pediatrii Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie[5]. Początkowo jako młodszy asystent (1922-24), a od 1924/25 jako asystent starszy i nadetatowy[c][6][7].
Już w 1922 roku dr Szuniewicz zorganizował w Wilnie żłobek dla biednych dzieci o nazwie „Kropla Mleka”. Stworzył też „Kuchnię Mleczną”, która przygotowywała mieszanki do karmienia niemowląt sporządzane według zaleceń lekarskich. Dzięki niespożytej energii dra Szuniewicza w 1926 roku powstały cztery wileńskie Stacje Opieki nad Niemowlętami. Obsługiwał je sam, nie pobierając przy tym żadnej zapłaty[8].
Kariera uniwersytecka dr Szuniewicza nie trwała długo. 23 kwietnia 1927 wstąpił w Krakowie do Zgromadzenia Księży Misjonarzy św. Wincentego á Paulo. Święcenia kapłańskie przyjął 8 września 1930 roku i jeszcze w tym samym roku wyjechał do Chin. Pracę rozpoczął od stworzenia małego 19-łóżkowego szpitala w Xingtai. Po paru latach powiększył ten szpital do 100 miejsc i otworzył kolejnych 18 przychodni położonych 30-70 kilometrów od Xingtai. Systematycznie kontrolował podległe mu jednostki, jeżdżąc na rowerze od jednej przychodni do drugiej. Cała ta organizacja pozwalała doktorowi przeprowadzać 35 operacji okulistycznych dziennie. Wśród nich było 800 operacji zaćmy rocznie. W 1934 roku we wszystkich podległych mu placówkach udzielono ponad 154 tys. porad i zabiegów okulistycznych[9]. Lekarstwa dla szpitala dosyłano w dużej mierze z Poznania, gdzie Centrala Misyjna współpracowała z prof. Adamem Wrzoskiem z Uniwersytetu Poznańskiego. W dowód uznania ks. Szuniewicz został mianowany dyrektorem generalnym wszystkich szpitali katolickich w północnych Chinach. Sława polskiego lekarza-misjonarza rozeszła się po całych Chinach. Szpital w Xingtai stał się celem pielgrzymek osób chorych z najodleglejszych miejscowości. Przybywali tu także chińscy lekarze okuliści, aby pod kierunkiem Szuniewicza dokształcić się i nabrać doświadczenia[10][11]. Nazywano go Xuan Weiren (宣尉仁) – „człowiek ze srebrną brodą”[12][3].
Jego działalność nie ograniczała się tylko do okolic Xingtai. W 1938 wyjechał do Pekinu, gdzie w trzy miesiące uruchomił oddział okulistyczny w Szpitalu Głównym na Uniwersytecie Katolickim. Od grudnia 1946 do lutego 1949 pracował we Francuskim Prowincjonalnym Szpitalu Sióstr Miłosierdzia w Tiencinie. Później przeniósł się do Francuskiego Szpitala w Pekinie. Następnie pracował jednocześnie w dwóch szpitalach w Szanghaju. Po dojściu komunistów do władzy misja ks. Szuniewicza została zamknięta. Zdecydował się wyjechać do Ameryki. W Stanach Zjednoczonych początkowo mieszkał u polskich kapłanów w Derby, potem przeniósł się do New Haven w stanie Connecticut, gdzie mieści się Uniwersytet Yale. Tu prowadził doświadczenia, a także wykłady na temat swojej pracy w Chinach. Cały czas powtarzał, że praca naukowa jest tylko dodatkiem do pracy duszpasterskiej. W listopadzie 1951 roku otrzymał wizę brazylijską, by już pod koniec stycznia 1952 dotrzeć do Mafra. Tu w 1955 obchodził srebrny jubileusz kapłaństwa. W czerwcu 1956 opuścił Mafra i przeniósł się do Irati. W tamtejszym kościele św. Michała służył wiernym przez ostatnie 7 lat życia. Wciąż był aktywny jako okulista. Przewodniczył wielu organizacjom społecznym. Z myślą o miejscowej Polonii tworzył biblioteki działające zarówno w samym mieście, jak i w okolicy. Z wielkim entuzjazmem działał wśród dzieci i młodzieży. Zaskarbił tym ich wielką sympatię i wdzięczność rodziców. Znał biegle siedem języków. Oprócz polskiego także rosyjski, łacinę, chiński, angielski, francuski i portugalski. Nigdy nie zapomniał o swoich polskich korzeniach. W jednym ze swoich listów pisał: „moja ojczyzna Polska pozostanie opiekunką mojej duszy, poglądów i języka”[3].
Został pochowany w Irati[4].
Ks. dr W. Szuniewicz był prekursorem chirurgicznego leczenia astygmatyzmu rogówkowego. Badania nad tą metodą rozpoczął w Chinach, zintensyfikował je na Uniwersytecie Yale, a część z nich kontynuował także w Mafra. Rękopisy zawierające wyniki jego badań zostały przekazane do publikacji w styczniu 1952 i we wrześniu 1954. Żaden z nich nie został wydany. Badania ks. Szuniewicza zostały utrwalone dzięki doktorowi Rocko M. Fasanelli z New Haven. Pracę autorstwa dra Szuniewicza i dra Fasanelli wydano w 1981 roku[d][13]. Pół roku później, nakładem Uniwersytetu Yale, ukazała się inna praca na temat chirurgii refrakcyjnej autorstwa dra Fasanelli. Zawiera ona podsumowanie pracy naukowej dra Szuniewicza. Jego badania zostały niezależnie powtórzone i potwierdzone w Europie w 1976 roku[e][3][14]. Wspomnienia dra Fasanelli zostały opublikowane w książce ks. Stawarskiego[4].
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]- Złoty Krzyż Zasługi (1937) – w uznaniu zasług na polu pracy społecznej[15].
- Krzyż Oficerski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (pośmiertnie, 2019) – za wybitne zasługi w niesieniu pomocy medycznej osobom potrzebującym, za osiągnięcia w pracy naukowej i badawczej, za działalność misyjną i charytatywną[16]
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Szuniewicz_pomnik.jpg/220px-Szuniewicz_pomnik.jpg)
W dniu pogrzebu zebrani w Kurytybie brazylijscy posłowie uczcili pamięć ks. dra Wacława Szuniewicza wspomnieniem zapisanym w aktach zgromadzenia plenarnego. W uznaniu zasług w 1968 roku Rada Miejska Irati nazwała jego imieniem jedną z ulic i szkołę w Villa Rio Bonito (Grupo de Padro Venceslau Szuniewicz)[17]. W istniejącym do dziś i znacznie rozbudowanym szpitalu w Xingtai, otwarto muzeum poświęcone ks. dr Wacławowi Szuniewiczowi, a przed szpitalem postawiono jego pomnik.
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Troje najstarszych dzieci Romualda i Pauliny zmarło w dzieciństwie. Wacław miał trzy starsze od siebie zamężne siostry: Wacławę po mężu Strzemeską, Jadwigę Obrąpalską i Konstancję. Konstancja Arcimowiczowa wspomina swojego brata jako wesołego i przyjaznego. Był cichym człowiekiem, kochał muzykę, poezję i „wszystko, co piękne”. Sam grał na fortepianie i pisał wiersze.
- ↑ Alojzy Szuniewicz (1842-1884), zmarł w Irkucku na Syberii 5 lutego 1884 r.
- ↑ Szuniewicz Wacław (pediatra), ul Objazdowa 6 m. 2. Zob: Pomoc lekarska: dokładny spis lekarzy, lekarzy dentystów, felczerów, akuszerek m. Wilna z oznaczeniem miejsca zamieszkania, specjalności i godzin przyjęć, Wilno: 1925; s. 6.
- ↑ Chirurgia w próbie leczenia zaburzeń sferyczności rogówki.
- ↑ Ksiądz doktor Wacław Szuniewicz, okulista niezwykłej odwagi i poświęcenia. Autorami są: lekarz z Kliniki Okulistycznej AM w Poznaniu, lekarz z Katedry Okulistyki na Uniwersytecie Stanu Ohio i lekarz ze Szpitala Wojewódzkiego w Toruniu.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Vincentian Online Encyclopedia. [dostęp 2012-12-19]. (pol.).
- ↑ Sekretariat Misyjny; Zgromadzenie Księży Misjonarzy. [dostęp 2012-12-19]. (pol.).
- ↑ a b c d W.J. Orlowski, A.W. Fryczkowski, L. Bieganowski, W. Szuniewicz. Father Waclaw Szuniewicz, M.D., an ophthalmologist of unusual courage and devotion. „Doc Ophthalmol”. 74 (1–2), s. 49–56, Feb 1990. PMID: 2209367. (ang.).
- ↑ a b c Ks. Franciszek Stawarski, Sylwetka duchowa księdza Wacława Szuniewicza ze Zgromadzenia Księży Misjonarzy św. Wincentego á Paulo, Curitiba, 1977.
- ↑ Wydział Lekarski Uniwersytetu Stefana Batorego w latach 1919–1929. [dostęp 2011-02-10].
- ↑ Spis Wykładów na 3 trymestr i Skład Uniwersytetu w roku akademickim 1922–1923. Wilno: 1922. [dostęp 2012-12-19].
- ↑ Skład Uniwersytetu w roku akademickim 1923–1924. Wilno: 1923. [dostęp 2012-12-19].
- ↑ S. Bagiński, Pięć lat opieki otwartej nad Matką i dzieckiem w Wilnie: Opieka nad Dzieckiem. [dostęp 2014-07-23]. 1928, R 6, nr 5, s. 367.
- ↑ Tadeusz Bilikiewicz, Adam Wrzosek (red): Sprawozdanie z VII Zjazdu Polskich Historyków I Filozofów Medycyny we Lwowie 4–7 lipca 1931. T. 17. Poznań: 1938, s. 291, seria: Archiwum Historii i Filozofii Medycyny. [dostęp 2010-09-11].
- ↑ Kurier Bydgoski 1937.11.26 R.16 nr 272. Kujawsko-Pomorska Biblioteka Cyfrowa. [dostęp 2011-09-25].
- ↑ Medycyna 1936 R.10 nr 18, s. 573. Podlaska Biblioteka Cyfrowa. [dostęp 2010-11-25].
- ↑ J. Van Den Brandt: Les Lazaristes en Chine 1697–1935: Notes Biographiques. Imprimerie des Lazaristes: 1936; s. 257. [dostęp 2010-09-11]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-14)]. (fr.).
- ↑ W. Szuniewicz, R.M. Fasanella. Surgery in an attempt to change corneal curvature. „Ophthalmic Surg”. 12 (10), s. 719–726, Oct 1981. PMID: 7027111. (ang.).
- ↑ Witold J. Orłowski, Andrzej W. Fryczkowski, Lech Bieganowski. Father Waclaw Szuniewicz, M.D., an ophthalmologist of unusual courage and devotion (s. 49–56). „History of Ophthalmology”. 3, s. 49–56, 1990. Springer, Dordrecht. DOI: 10.1007/978-94-009-0641-9_6. (ang.).
- ↑ M.P. z 1937 r. nr 260, poz. 411.
- ↑ Prezydent.pl. [dostęp 2019-12-19]. (pol.).
- ↑ Tadeusz Dworecki, Zmagania polonijne w Brazylii: Owocująca przeszłość, Akademia Teologii Katolickiej, 1987; s. 152/153.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Marian Kałuski, Polacy w Chinach, Instytut Wydawniczy „Pax”, 2001
- Wacław Jęczmionka: Misja polskiej prowincji Zgromadzenia Misji w Chinach (1929-1949) we wspomnieniach misjonarzy. [dostęp 2012-09-19]. (pol.).
- Bolesław Wierzbiański, Polacy w świecie, Wyd. Światowego Związku Polaków z Zagranicy, 1946; s. 161
- Bibliography of the History of Medicine, U.S. Department of Health, Education, and Welfare, National Library of Medicine, 1990
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Absolwenci Pierwszego Moskiewskiego Państwowego Uniwersytetu Medycznego im. I.M. Sieczenowa
- Polscy misjonarze katoliccy
- Wykładowcy Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie
- Wykładowcy uczelni w Stanach Zjednoczonych
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej
- Kościół katolicki w Chinach
- Polacy w Chinach
- Polscy okuliści
- Ludzie urodzeni w Głębokiem
- Urodzeni w 1892
- Zmarli w 1963