Transkrypcja fonetyczna
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/80/IPA_Kiel_2019_full_pol_Polish_j._polski.png/300px-IPA_Kiel_2019_full_pol_Polish_j._polski.png)
Transkrypcja fonetyczna (zwana również transkrypcją wąską lub alofoniczną) – system pisowni lub system konwersji pisma oparty na zasadzie ścisłej odpowiedniości głosek i liter - jednej głosce odpowiada tu zawsze jeden znak (czasem z diakrytyką), a jednemu znakowi jedna głoska. W węższym rozumieniu jest to sposób zapisu wymowy danego języka za pomocą ustalonego wzorca zrozumiałego także dla osób nieznających obowiązujących w piśmie tego języka zasad ortografii[1]. Najczęściej spotykanym zapisem tego rodzaju jest zapis za pomocą znaków międzynarodowego alfabetu fonetycznego, na przykład:
Transkrypcja fonetyczna dzieli się na dwie zasadnicze odmiany: transkrypcję fonetyczną szeroką, zwaną też transkrypcją fonologiczną lub fonemiczną, różnicującą jedynie fonemy, jak też transkrypcję wąską, zwaną również alofoniczną, która odzwierciedla wszystkie lub niektóre zjawiska fonetycznie w obrębie danego dźwięku, np. częściowe ubezdźwięcznienie, nietypową artykulację (np. zębowe /d/). Transkrypcję fonemiczną zapisuje się w pochyłych nawiasach / /, a fonetyczną w kwadratowych [ ][2]. Przykładowo dla angielskiego słowa wheel transkrypcja fonemiczna to /wiːl/, a fonetyczna – [wiːɫ] (zaznaczenie tzw. ciemnego l)
Transkrypcja fonetyczna jest zwykle realizowana w oparciu o nagranie mowy. Jednakże w systemach rozpoznawania mowy stosuje się także programy generujące transkrypcje fonetyczne w oparciu o zapis ortograficzny. Przykładem takiego programu dla języka polskiego jest OrtFon powstały w Zespole Przetwarzania Sygnałów AGH kierowanym przez profesora Mariusza Ziółko[3].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Polański 1999 ↓, s. 611.
- ↑ International Phonetic Association 1999 ↓, s. 27-30.
- ↑ OrtFon. [dostęp 2013-06-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-11-22)].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Kazimierz Polański (red.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, wyd. 2, Wrocław: Ossolineum, 1999, ISBN 83-04-04445-5, OCLC 835934897 .
- Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne: Handbook of the International Phonetic Association. Wielka Brytania: Cambridge University Press, 1999. ISBN 0-521-63751-1.