Thomas Gainsborough
![]() Autoportret, 1787 | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Narodowość | |
Dziedzina sztuki |
malarstwo |
Thomas Gainsborough (ochrz. 14 maja 1727 w Sudbury, zm. 2 sierpnia 1788 w Londynie) – angielski malarz, znany portrecista i pejzażysta.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Suffolk
[edytuj | edytuj kod]Thomas Gainsborough urodził się jako najmłodszy syn tkacza, Johna Gainsborough, w Sudbury (hrabstwo Suffolk) w Anglii. W wieku trzynastu lat namówił ojca, aby ten pozwolił mu kształcić się w Londynie. W stolicy Gainsborough początkowo trenował pod okiem francuskiego rytownika i malarza, Huberta Gravelota, tworzącego w stylu francuskiego rokoka. Miało to niebagatelny wpływ na rozwinięcie się twórczości przyszłego artysty[1]. Ostatecznie jednak Gainsborough dołączył do Williama Hogartha i jego szkoły. Jednym z jego mentorów był Francis Hayman. W latach 40. Gainsborough poślubił Margaret Burr, nieślubną córkę księcia Beaufort. Prace artysty, wtedy głównie pejzaże, nie sprzedawały się zbyt dobrze. W 1748 Gainsborough powrócił do rodzinnego miasta i skupił się na malowaniu portretów. W 1752 małżeństwo z dwiema córkami przeprowadziło się do Ipswich. Liczba zleceń na portrety zwiększyła się, ale klientela składała się głównie z lokalnych kupców i dziedziców. Gainsborough był zmuszony do pożyczania z renty dożywotniej żony.
Bath
[edytuj | edytuj kod]W 1759 Gainsborough z rodziną przeprowadził się do Bath. Tam badał portrety van Dycka i zaczął przyciągać dobrze płacącą klientelę z wyższych klas. W 1761 zaczął wysyłać swoje prace na wystawę Towarzystwa Sztuki w Londynie (obecnie Królewskie Towarzystwo Sztuki, którego był jednym z pierwszych członków), zaś od 1765 na doroczną wystawę Royal Accademy. Wybierał portrety dobrze znanych i sławetnych klientów, by przyciągnąć uwagę. Te wystawy pomogły mu w zdobyciu reputacji na skalę narodową, dzięki czemu zaproszono go do stania się jednym z założycielskich członków Royal Academy w 1769. Jego stosunki z akademią nie były jednak proste i w 1773 przestał wystawiać tam swoje obrazy.
Londyn
[edytuj | edytuj kod]W 1774 Gainsborough z rodziną przeniósł się do Londynu, by mieszkać w Schomberg House przy ulicy Pall Mall. W 1777 ponownie zaczął wystawiać prace w Royal Academy, w tym portrety współczesnych sław, jak książę i księżna Cumberland. Wystawa jego prac trwała przez następne 6 lat. W 1780 namalował portrety Jerzego III Hanowerskiego oraz królowej. Krótko po tym otrzymał wiele innych królewskich zleceń. Dało mu to możliwość wpływania na Akademię i pozwoliło wybierać sposób, w jaki życzył sobie wystawiać swoje prace. Jednakże w 1783 usunął je z nadchodzącej wystawy i przeniósł do Schomberg House. W 1784 malarz królewski Allan Ramsay zmarł i król był zmuszony do zatrudnienia rywala Gainsborougha, prezesa Akademii – Joshuę Reynoldsa. Gainsborough pozostał jednak ulubionym malarzem dworu. Zmarł na raka 2 sierpnia 1788 w wieku 61 lat. Według swojej woli został pochowany przy kościele pw. św. Anny w Kew, gdzie regularnie brała udział w nabożeństwach rodzina królewska. W ostatnich latach swojego życia Gainsborough często malował stosunkowo proste, zwyczajne pejzaże.
Twórczość
[edytuj | edytuj kod]Gainsborough, wraz z Richardem Wilsonem, był jednym z inicjatorów osiemnastowiecznej brytyjskiej szkoły pejzażystów, choć jednocześnie, jak Joshua Reynolds, był dominującym portrecistą brytyjskim drugiej połowy XVIII wieku. Tworzył bardziej z własnych obserwacji natury niż według założeń formalnych zasad akademickich. Poetycka wrażliwość jego obrazów skłoniła Constable’a do wypowiedzenia się: Patrząc na nie, zauważamy łzy w naszych oczach i nie wiemy, skąd się wzięły[2]. Jedynym znanym asystentem artysty był jego krewny, Gainsborough Dupont. Gainsborough uchodził również za świetnego malarza zwierząt, które często towarzyszyły portretowanym kobietom. Jednymi z bardziej znanych płócien artysty są dzieła: Robert Andrews z żoną Frances Mary (1748), Błękitny chłopiec (ok. 1770), Poranny spacer (1785).
Wybrane dzieła
[edytuj | edytuj kod]nr | tytuł | czas powstania | technika i wymiary | miejsce przechowywania | ilustracja |
1. | Rozmowa w parku | 1745 | olej na płótnie, 73 × 68 cm | Luwr, Paryż[3] | ![]() |
2. | Pejzaż w Suffolk | ok. 1748 | olej na płótnie | Kunsthistorisches Museum, Wiedeń[4] | ![]() |
3. | Państwo Andrews | ok. 1750 | olej na płótnie, 69,8 × 119,4 cm | National Gallery, Londyn[5] | ![]() |
4. | Córki artysty z kotem | ok. 1760–1761 | olej na płótnie, 75,6 × 62,9 cm | National Gallery, Londyn[6] | ![]() |
5. | Mery, hrabianka Howe | ok. 1760 | olej na płótnie | Iveagh Bequest, Kenwood House, Londyn | ![]() |
6. | Błękitny chłopiec | ok. 1770 | olej na płótnie | Hunington Art Gallery, San Marino, Kalifornia[7] | ![]() |
7. | Johann Christian Fischer | ok. 1774 | olej na płótnie, 229 × 150,8 cm | Royal Collection, Windsor[8] | ![]() |
8. | Portret J. Wilkinsona | 1775 | olej na płótnie, 234 × 145 cm | Gemäldegalerie Berlin | |
9. | Johann Christian Bach | 1776 | olej na płótnie | Bibliografico Musicale, Museo Civico, Bolonia[9] | ![]() |
10. | Dama w błękicie | późne lata 70. – wczesne lata 80. XVIII w. | olej na płótnie, 76 × 64 cm | Ermitaż, Petersburg[10] | ![]() |
11. | Portret Grace Dalrymple Elliott | 1778 | olej na płótnie, 234,3 × 153,7 cm | Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork[11] | ![]() |
12. | Portret Mary Robinson (Perdita) | ok. 1781 | olej na płótnie, 234 × 153 cm | Wallace Collection, Londyn[12] | ![]() |
13. | Poranny spacer (William Hallett z żoną Elizabeth) | 1785 | olej na płótnie, 236,2 × 179,1 cm. | National Gallery, Londyn[13] | ![]() |
14. | Portret Jerzego III Hanowerskiego w szatach parlamentarnych | 1785 | olej na płótnie, 151,5 × 117,5 cm. | Zamek Królewski w Warszawie[14] | ![]() |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Web Gallery of Art: Thomas Gainsborough Biography. (ang.) [dostęp 2009-03-01].
- ↑ The home of Gainsborough Sudbury, Suffolk | Travel | The Guardian [online], www.theguardian.com [dostęp 2017-11-27] (ang.).
- ↑ (ang. • fr.) Luwr: Conversation in a Park, 1745. [dostęp 2009-02-28].
- ↑ (ang. • niem.) Kunsthistorisches Museum: Landschaft in Suffolk, ok. 1748. [dostęp 2009-02-28].
- ↑ National Gallery: Mr and Mrs Andrews, ok. 1750.. nationalgallery.org.uk. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-05-28)]. (ang.) [dostęp 2009-02-28].
- ↑ National Gallery: The Painter’s Daughters with a Cat, ok. 1760–61.. nationalgallery.org.uk. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-05-07)]. (ang.) [dostęp 2009-02-28].
- ↑ Huntington Art Gallery: Blue Boy, ok. 1770. (ang.) [dostęp 2009-02-28].
- ↑ Royal Collection: Johann Christian Fischer, ok. 1774. (ang.) [dostęp 2009-02-28].
- ↑ Museo internazionale e biblioteca della musica di Bologna: Johann Christian Bach, 1776. (wł.) [dostęp 2009-02-28].
- ↑ (ang. • ros.) Ermitaż: Woman in Blue. [dostęp 2009-02-28].
- ↑ Metropolitan Museum of Art: Mrs. Grace Dalrymple Elliott, 1778. (ang.) [dostęp 2009-02-28].
- ↑ Wallace Collection: Mrs Mary Robinson (‘Perdita’), ok. 1781.. wallacecollection.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-02-20)]. (ang.) [dostęp 2009-02-28].
- ↑ National Gallery: The Morning Walk, 1778.. nationalgallery.org.uk. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-05-07)]. (ang.) [dostęp 2009-02-28].
- ↑ Kolekcja Zamku Królewskiego w Warszawie – Gainsborough, Thomas (1727-1788) [online], kolekcja.zamek-krolewski.pl [dostęp 2018-12-29] (pol.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- ISNI: 0000000108830621
- VIAF: 29542582
- ULAN: 500115200
- LCCN: n79055449
- GND: 118689185
- NDL: 00718697
- LIBRIS: fcrttwnz56vfm57
- BnF: 11943538g
- SUDOC: 027381293
- NLA: 35109328
- NKC: jn20000700579
- BNE: XX969221
- NTA: 069047111
- BIBSYS: 90072536
- CiNii: DA04249601
- Open Library: OL303393A
- PLWABN: 9810703173805606
- NUKAT: n00039999
- OBIN: 10282
- J9U: 987007279156705171
- PTBNP: 34543
- LNB: 000044059
- ΕΒΕ: 197369