Samantha Cristoforetti
![]() Samantha Cristoforetti (2013) | |
Data i miejsce urodzenia |
26 kwietnia 1977 |
---|---|
Narodowość | |
Status |
aktywna |
Funkcja |
Dowódca MSK[1], specjalista misji |
Łączny czas misji kosmicznych |
370 dni, 5 godzin, 45 minut |
Liczba spacerów kosmicznych |
1 |
Czas spacerów kosmicznych |
7 g. 5 m. |
Misje | |
Strona internetowa |
Samantha Cristoforetti (ur. 26 kwietnia 1977 w Mediolanie) – włoska astronautka, emerytowana pilot, żołnierz Włoskich Sił Powietrznych, kapitan, inżynier. Ustanowiła kobiecy rekord najdłuższego pojedynczego pobytu w kosmosie (199 dni i 16 godzin) oraz rekord najdłuższego pojedynczego pobytu w kosmosie astronauty z Europejskiej Agencji Kosmicznej[2][3][4]. Pierwsza Włoszka, która poleciała w kosmos. Pierwsza osoba, która zaparzyła kawę w kosmosie[5].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodzona w Mediolanie Cristoforetti dzieciństwo spędziła w Malè, w Val di Sole, w prowincji Trydent. W wieku 18 lat wzięła udział w amerykańskim programie wymiany zagranicznej z organizacją AFS, uczestnicząc w U.S. Space Camp[6]. Studiowała w Bolzano i Trydencie, ukończyła studia na Uniwersytecie Technicznym w Monachium z dyplomem z inżynierii mechanicznej. Studiowała także na École Supérieure d’Aéronautique w Tuluzie oraz na Rosyjskim Chemiczno-Technologicznym Uniwersytecie im. D.I. Mendelejewa w Moskwie. Ukończyła także Uniwersytet w Neapolu na kierunku lotniczym[7], studiowała na Accademia Aeronautica w Pozzuoli, stając się jedną z pierwszych kobiet – pilotów myśliwskich i poruczników Włoskich Sił Powietrznych. Jest drugim absolwentem Space Camp, który poleciał w przestrzeń kosmiczną[6].
W ramach treningu ukończyła także wspólne szkolenie europejskie NATO dla pilotów myśliwskich. Ma nalot ponad 500 godzin na sześciu typach samolotów wojskowych: SF-260, T-37, T-38, MB-339A, MB-339CD i AMX. Ma stopień wojskowy kapitana lotnictwa[8].
Włoszka jest poliglotką, mówi po włosku, angielsku, niemiecku, francusku, rosyjsku i chińsku[8][9].
Po 19 latach odeszła ze służby wojskowej nabywając emeryturę[10].
Misja Futura
[edytuj | edytuj kod]3 lipca 2012 roku Europejska Agencja Kosmiczna ogłosiła, że Cristoforetti weźmie udział w długotrwałej misji na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej w 2014 roku[11]. 23 listopada 2014 roku Sojuz TMA-15M wystartował z kosmodromu Bajkonur, dokując do MSK w sześć godzin później[12]. Cristoforetti i jej towarzysze wrócili na Ziemię 11 czerwca 2015.
Misja Cristoforetti nosiła nazwę Futura. W czasie pobytu na stacji przeprowadziła liczne eksperymenty naukowe, w tym pięć projektów związanych z fizjologią człowieka w warunkach nieważkości. Była operatorem w trakcie odcumowywania statku ATV-5. W lutym 2015 roku rozpoczęła program „Mission X: Train Like an Astronaut”, który polegał na zapoznaniu tysięcy dzieci w wieku od 8 do 12 lat z wielu krajów z pracą kosmonauty oraz zdrowym trybem życia i odżywiania[13]. Badała także przydatność alg z rodzaju Spirulina przy pozyskiwaniu żywności w drodze fotosyntezy w środowisku o sztucznie odnawianej atmosferze[14].
Powrót na Ziemię
[edytuj | edytuj kod]Miesięczne opóźnienie lotów związane z awarią dwóch rosyjskich rakiet nośnych spowodowało przedłużenie jej pobytu, a z tym ustalenie rekordu długości pobytu kobiety jak i astronauty z ESA w przestrzeni kosmicznej[15].
S.Cristoforetti została przydzielona do lotu na Międzynarodową Stację Kosmiczną po raz drugi wiosną 2022 r.[16] Leci na czwartej misji NASA Commercial Crew Program, SpaceX Crew-4 na statku kosmicznym SpaceX Crew Dragon.[17] Misja wystartowała 27 kwietnia 2022 roku, przed zadokowaniem tego samego dnia[18]. Druga misja Włoszki na MSK nazywa się Minerva. Była pierwszą osobą, która nakręciła wideo TikTok na pokładzie Międzynarodowej Stacji Kosmicznej, a niektóre z jej pokładowych filmów obejrzano miliony razy[19].
21 lipca 2022 r. S.Cristoforetti wykonała swój pierwszy spacer kosmiczny, który trwał 7 godzin i 5 minut[20]. Wraz z Olegiem Artiemjewem wspólny spacer kosmiczny ESA - Roskosmos był trzecim spacerem kosmicznym, w którym instalowano ERA. S.Cristoforetti była pierwszym nie-Rosjaninem, który użył skafander Orłan (Orłan MKS) od czasu Michaela Barratta w czerwcu 2009 roku i pierwszym europejskim astronautą, który to zrobił od czasu Jean-Pierre'a Haigneré 16 kwietnia 1999 roku.[21]
Z dniem 28 września 2022 roku, jako pierwsza Europejka objęła dowodzenie MSK[22][23]. 19 maja 2021 roku podjęto decyzję w tej sprawie[24].
Science fiction
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/ISS-43_Samantha_Cristoforetti_in_the_Cupola_indicates_SpaceX_CRS-6.jpg/220px-ISS-43_Samantha_Cristoforetti_in_the_Cupola_indicates_SpaceX_CRS-6.jpg)
Cristoforetti pozowała do zdjęcia w koszuli nawiązującej do książki Autostopem przez Galaktykę, jej towarzysz Anton Szkaplerow miał koszulę z odniesieniami do Wielkiego pytania o życie, wszechświat i całą resztę. Na blogu Ekspedycji 42 była specjalna sekcja „Don’t panic”[25]. W kwietniu 2015 roku, gdy kapsuła Dragon przywiozła na pokład MSK maszynę do espresso, w serwisie Twitter opublikowała swoją fotografię w stroju Gwiezdnej Floty z komentarzem „«There’s coffee in that nebula»… ehm, I mean… in that #Dragon” (odnoszącym się do kapitan Janeway z serialu Star Trek: Voyager i jej miłości do kawy). Była to pierwsza kawa zaparzona na pokładzie MSK[5][25][26].
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]Komandor Orderu Zasługi Republiki Włoskiej z dniem 6 marca 2013 r.[27]
16 lipca 2015 roku Prezydent Włoch S.Mattarella uczynił ją Kawalerem Wielkiego Krzyża Orderu Zasługi Republiki Włoskiej. 20 lipca 2015 roku polityk wręczając jej order powiedział m.in.: Jej poczynania śledzili z zachwytem i miłością wszyscy Włosi[28][29].
Wyrazy uznania
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Laurea_honoris_causa_a_Samantha_Cristoforetti_%2826532078029%29.jpg/220px-Laurea_honoris_causa_a_Samantha_Cristoforetti_%2826532078029%29.jpg)
- Kapitan lotnictwa S.Cristoforetti jest magistrem honorowym Uniwersytetu w Pawii i Politechniki w Turynie[30][31][32][33]. Doktorem honorowym Wolnego Uniwersytetu w Amsterdamie[34]
- Asteroida 15006 Samcristoforetti
- Mieszaniec dwulistnika nazwany po łacińsku jej nazwiskiem[35]
- Uhonorowana tytułem Barbie Shero, ma swoją lalkę[36].
Życie rodzinne
[edytuj | edytuj kod]Ma dwoje dzieci z inżynierem, Francuzem Lionelem Ferrą, z listopada 2016 r. córkę Kelsey Amal, z 2021 r. syna imieniem Dorian Lev[37][38] i mieszkają blisko Europäisches Astronautenzentrum w Kolonii.
Film
[edytuj | edytuj kod]Jest bohaterką filmu dokumentalnego Astrosamantha - La donna dei record nello spazio[39].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ ESA - ESA astronaut Samantha Cristoforetti becomes first European female ISS commander [online], esa.int [dostęp 2024-04-25] (ang.).
- ↑ Janene Pieters: Dutch astronaut Kuipers loses space record to Italy’s Cristoforetti. nltimes.nl, 2015-06-05. [dostęp 2016-03-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (7 stycznia 2016)]. (ang.).
- ↑ 3 Space Station Astronauts Safely Return to Earth. 11 czerwca 2015. [dostęp 2016-03-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (17 czerwca 2015)]. (ang.).
- ↑ Samantha beats ESA astronaut single-duration record – Outpost 42. Outpost 42. [dostęp 2016-03-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (5 marca 2016)]. (ang.). Cytat: ESA astronaut Samantha Cristoforetti will break the record for the longest uninterrupted spaceflight of an ESA astronaut
- ↑ a b To boldly brew: Italian astronaut makes first espresso in space. [w:] the Guardian [on-line]. [dostęp 2016-03-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (22 października 2015)]. (ang.).
- ↑ a b Space Camp Alumni Newsletter. Space and Rocket Center. [dostęp 2016-03-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (11 marca 2016)]. (ang.).
- ↑ Samantha Cristoforetti. A.S.I. – Agenzia Spaziale Italiana. [dostęp 2016-03-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (17 czerwca 2015)]. (wł.).
- ↑ a b Samantha Cristoforetti. ESA. [dostęp 2016-03-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (11 marca 2016)]. (ang.).
- ↑ Why Europe’s astronauts are learning Chinese [online], bbc.com [dostęp 2024-04-25] .
- ↑ Samantha Cristoforetti lascia l'Aeronautica [online], agi.it [dostęp 2024-04-25] (wł.).
- ↑ ESA astronaut Samantha Cristoforetti set for Space Station in 2014. esa.int, 3 lipca 2012. [dostęp 2016-03-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (5 listopada 2012)]. (ang.).
- ↑ Crew docks at International Space Station. USA Today, 23 listopada 2014. [dostęp 2016-03-04]. (ang.).
- ↑ Mission X – Training like an Astronaut. European Space Agency (ESA). [dostęp 2016-03-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (8 marca 2016)]. (ang.).
- ↑ Futura Mission. esa.int, 7 października 2015. [dostęp 2016-03-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (9 września 2015)]. (ang.).
- ↑ Samantha overtakes Sunita as holder of longest spaceflight for women. ESA. [dostęp 2016-03-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (23 lipca 2015)]. (ang.).
- ↑ ESA - Samantha Cristoforetti will fly to the International Space Station in 2022 [online], esa.int [dostęp 2024-04-25] (ang.).
- ↑ Second spaceflight for Samantha Cristoforetti | Media Event | Ghostarchive [online] [dostęp 2024-04-28] .
- ↑ SpaceX launches another historic astronaut mission | CNN Business [online], cnn.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
- ↑ Samantha Cristoforetti: The astronaut taking TikTok to new heights [online], bbc.com [dostęp 2024-04-25] .
- ↑ Выход в открытый космос Олега Артемьева и Саманты Кристофоретти 21 июля - YouTube [online], youtube.com [dostęp 2024-04-25] (pol.).
- ↑ Russian cosmonaut, European astronaut complete joint spacewalk – Spaceflight Now [online], spaceflightnow.com [dostęp 2024-04-25] (ang.).
- ↑ Telegram: Contact @roscosmos_gk [online], t.me [dostęp 2024-04-25] .
- ↑ Włoszka dowódcą MSK - Altair Agencja Lotnicza [online], altair.com.pl [dostęp 2024-04-25] (ang.).
- ↑ x.com [online], twitter.com [dostęp 2024-05-18] .
- ↑ a b Don’t panic | Outpost 42. outpost42.esa.int. [dostęp 2016-03-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (11 marca 2016)]. (ang.).
- ↑ Sam Cristoforetti on Twitter. twitter.com. [dostęp 2016-03-04]. (ang.).
- ↑ https://www.quirinale.it/onorificenze/insigniti/328391
- ↑ Samantha Cristoforetti becomes Cavaliere di Gran Croce. [dostęp 2016-03-04]. [zarchiwizowane z tego adresu (10 sierpnia 2015)]. (ang.).
- ↑ https://www.quirinale.it/onorificenze/insigniti/328391
- ↑ 9 novembre – Conferimento laurea magistrale honoris causa in Bioingegneria a Samantha Cristoforetti – news.unipv [online], unipv.it [dostęp 2024-04-25] (wł.).
- ↑ Laurea ad honorem in Ingegneria Aerospaziale a Samantha Cristoforetti [online], festivaltecnologia.it [dostęp 2024-04-25] (wł.).
- ↑ https://2019.festivaltecnologia.it/sites/default/files/2019-11/_SGP4616_2019110943738447.JPG
- ↑ Il Politecnico celebra i 160 con il Festival della Tecnologia - La Stampa [online], lastampa.it [dostęp 2024-04-25] (wł.).
- ↑ Astronaut Samantha Cristoforetti wordt eredoctor aan de VU - Vrije Tijd Amsterdam [online], vrijetijdamsterdam.nl [dostęp 2024-04-25] (ang.).
- ↑ https://www.researchgate.net/publication/321756946_Ophrys_montalciniae_nothosubsp_cristoforettiae_O_incubacea_subsp_brutia_O_sphegodes_subsp_classica_nuovo_ibrido_naturale_del_Salento_Puglia
- ↑ Barbie Role Models Samantha Cristoforetti | Mattel [online], Mattel Shop [dostęp 2022-02-12] (ang.).
- ↑ Samantha Cristoforetti gives birth to Kelsey Amal - English - ANSA.it [online], ansa.it [dostęp 2024-04-25] [zarchiwizowane z adresu 2017-01-04] (ang.).
- ↑ https://www.ilgiorno.it/mondo/samantha-cristoforetti-marito-figli-1.7610414
- ↑ ASTROSAMANTHA - La donna dei record nello spazio - Officine Ubu [online], officineubu.com [dostęp 2024-04-25] (wł.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Biografia na stronach ESA (ang.)
- Biografia na stronach Spacefacts (ang.)
- Wywiad po wylądowaniu 5 czerwca 2015 (ang.)
- Strona Samanthy Cristoforetti na portalu ESA (ang.)
- https://www.flickr .com/photos/astrosamantha/15642181943