Puchar Gordona Bennetta (balonowy)
![]() Puchar Gordona Bennetta wręczony po raz pierwszy w 1906 | |
Dyscyplina | |
---|---|
Organizator rozgrywek | |
Zwycięzcy | |
Pierwszy zwycięzca |
|
Obecny zwycięzca |
|
Najwięcej zwycięstw |
|
Strona internetowa |
Puchar Gordona Bennetta (ang. Gordon Bennett Cup, fr. Coupe Aéronautique Gordon Bennett) – Międzynarodowe Zawody Balonów Wolnych.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Po raz pierwszy zostały zorganizowane przez Amerykanina, wydawcę, milionera i entuzjastę sportów ekstremalnych Jamesa Gordona Bennetta w 1906 w Paryżu. Z przekazanej przez niego kwoty 50 000 franków szwajcarskich, za 1/4 zakupiono puchar, a 3/4 zostało rozdzielone dla zwycięskich załóg. Aby wystartować w zawodach należało spełniać warunki regulaminu w tym[1]:
- balony o pojemności 2200m³
- używanie jednego gazu nośnego
- zwycięstwo po uzyskaniu najdalszej odległości od miejsca startu do lądowania
- jeżeli dojdzie do wodowania, balon musi być odholowany przez pilotów do brzegu
- w przypadku uzyskania równej odległości liczona będzie prędkość
- zawody są coroczne i minimalna liczba uczestników to trzy
- z jednego państwa można wystawić maksymalnie trzy załogi
- puchar po trzykrotnym zdobyciu przechodzi na własność zwycięzców
- kolejne zawody są organizowane w kraju zwycięzcy
W pierwszych zawodach wzięło udział 16 załóg i 250 000 widzów. Zwycięzcą pierwszych zawodów zorganizowanych w 1906 w Paryżu był Amerykanin Frank Purdy Lahm, który wraz z Henrym Jerseyem przeleciał 641,1 km w czasie 22h i 15 minut, do północno-wschodniego wybrzeża Anglii. W drugich zawodach zwycięstwo odniosła załoga niemiecka. W trzecich zawodach wystartowały już 23 balony w Berlinie. Doszło również do pierwszego niebezpiecznego incydentu jakim było pęknięcie czaszy balonu amerykańskiej załogi „Conqueror”. Dzięki utworzeniu się z rozdartej powłoki spadochronu, kosz opadł na ziemię na tyle powoli, że załoga nie doznała kontuzji. Dodatkowo hiszpański balon „Herera” uległ wypadkowi przez uszkodzenie rozrywacza, a trzy balony musiano wyławiać z Morza Północnego. Zwyciężyła załoga Szwajcarska[2].
W latach 1909–1910 dwukrotnie zwyciężali Amerykanie, w 1911 roku – Niemcy. W 1912 roku w Stuttgarcie ustanowiono rekord zasięgu lotu balonem (pobity w 2005 roku) - francuska załoga przeleciała 2191 km w ciągu 45 godzin i 42 minut docierając w okolice Riazania w Rosji. Po przerwie spowodowanej I wojną światową, zawody były prowadzone corocznie do wybuchu II wojny światowej. Wyjątek stanowił 1931 rok, kiedy zawody w USA się nie odbyły z powodu zbyt małej ilości zawodników. (wysokie koszty podróży). W 1920 roku Belg Demuyter zwyciężył zawody, a w 1921 roku podczas startu jeden z żołnierzy trzymający balon nie puścił liny i został porwany. Pilot balonu zdołał wciągnąć żołnierza na pokład balonu, ale przez dodatkowe obciążenie nie zdołano obronić tytułu. W 1923 roku w Brukseli tragicznie zginęło pięciu pilotów i zniszczone zostały trzy balony: amerykański, hiszpański i szwajcarski. W okresie międzywojennym Puchar Gordona Bennetta zdobywały na własność ekipy trzech państw: pierwszy w roku 1924 – Belgia dzięki sukcesom Ernesta Demuytera, następne dwukrotnie Stany Zjednoczone, a w roku 1935 Polska[2].
W 1939 roku organizatorem kolejnych zawodów miała być Polska, a zaplanowano je na 3 września we Lwowie (protektorat nad nimi objął i ufundował pierwszą nagrodę prezydent RP Ignacy Mościcki)[3][4], lecz wybuch wojny uniemożliwił ich przeprowadzenie. Po wojnie zawody zostały wznowione dopiero w 1983 r. w Paryżu, a zdobywcami pucharu zostali wtedy Polacy: Stefan Makné oraz Ireneusz Cieślak[5].
W roku 2005, podczas zawodów w Albuquerque, belgijska załoga Robert Berben i Benoît Siméons pobiła dotychczasowy rekord, przelatując balonem 3400,39 km do St. Michel de Squatec koło Quebec w Kanadzie.
W 1908 r. szwajcarska załoga Theodor Schaeck i Emil Messner ustanowiła rekord czasu lotu balonem 73 h 1 min. Rekord ten został pobity dopiero w 1995 r. przez załogę niemiecką Wilhelm Eimers i Bernd Landsmann, która uzyskała czas 92:11 h.
Po wojnie dwukrotnie zdobyła puchar na własność ekipa Austrii (w latach 1987 i 1990) oraz Francji (w latach 2003 i 2013). Utarł się zwyczaj, że zdobywca Pucharu fundował następny i zawody były kontynuowane.
Zawodnikiem, który najwięcej razy zdobył Puchar Gordona Bennetta jest Francuz Vincent Leÿs. Udało mu się tego dokonać dziewięć razy. Pierwszy swój Puchar zdobył w 1997 r., a ostatni w roku 2017.
Podczas Międzynarodowych Zawodów Balonów Wolnych ekipa polska sześciokrotnie (w latach: 1933, 1934, 1935, 1938, 1983, 2018) zdobyła Puchar Gordona Bennetta.
Zwycięzcy
[edytuj | edytuj kod]- Z tym tematem związana jest kategoria:
Poniższa tabela przedstawia zwycięzców poszczególnych zawodów wraz z osiągniętymi wynikami[6].
UWAGA: Oznaczenie rekordu długości lotu oraz czasu przelotu zaznaczone jest następująco:
REKORD |
1906-1939
[edytuj | edytuj kod]1983-2000
[edytuj | edytuj kod]Edycja | Data | Miejsce zawodów | Załoga | Kraj | Balon | Czas lotu [h] | Odległość [km] |
---|---|---|---|---|---|---|---|
27 | 1.07.1983 | Paryż (Francja) | Stefan Makné, Ireneusz Cieślak | ![]() |
SP-BZO Polonez | 36:00 | 690,00 |
28 | 13.10.1984 | Zurych (Szwajcaria) | Karl Spenger, Martin Messner | ![]() |
HB-BFC Jura | 43:08 | 793,00 |
29 | 28.09.1985 | Genewa (Szwajcaria) | Josef Starkbaum, Gert Scholz | ![]() |
HB-BBL Volksbank | 21:09 | 342,00 |
30 | 18.10.1986 | Salzburg (Austria) | Josef Starkbaum, Gert Scholz | ![]() |
HB-BBL Volksbank | 19:11 | 272,43 |
31 | 3.10.1987 | Seefeld in Tirol (Austria) | Josef Starkbaum, Gert Scholz | ![]() |
HB-BBL Volksbank | 32:16 | 852,00 |
32 | 23.10.1988 | Bregenz (Austria) | Josef Starkbaum, Gert Scholz | ![]() |
OE-PZS Polarstern | 41:09 | 1110,90 |
33 | 16.09.1989 | Lech (Austria) | Josef Starkbaum, Gert Scholz | ![]() |
OE-PZS Polarstern | 37:33 | 911,20 |
34 | 2.09.1990 | Lech (Austria) | Josef Starkbaum, Gert Scholz | ![]() |
OE-PZS Polarstern | 33:20 | 692,50 |
35 | 21.09.1991 | Lech (Austria) | Volker Kuinke, Jürgen Schubert | ![]() |
D-EUREGIO | 44:18 | 1039,40 |
36 | 19.09.1992 | Stuttgart (Niemcy) | David Levin, James Herschend | ![]() |
D-ASPEN | 45:36 | 964,19 |
37 | 4.10.1993 | Albuquerque (Stany Zjednoczone) | Josef Starkbaum, Rainer Röhsler | ![]() |
OE-PZS Polarstern | 59:29 | 1832,00 |
38 | 18.09.1994 | Lech (Austria) | Karl Spenger, Christian Stoll | ![]() |
HB-BZH Stadt Wil | 31:01 | 825,14 |
39 | 9.09.1995 | Wil (Szwajcaria) | Wilhelm Eimers, Bernd Landsmann | ![]() |
D-OCOL Columbus II | 92:11 | 1628,10 |
40 | 28.09.1996 | Warstein (Niemcy) | Wilhelm Eimers, Bernd Landsmann | ![]() |
D-OCOL Columbus II | 72:01 | 1286,90 |
41 | 7.09.1997 | Warstein (Niemcy) | Vincent Leÿs, Jean François Leÿs | ![]() |
F-PPSE Le Petit Prince | 45:30 | 1732,50 |
42 | 12.09.1998 | Paryż (Francja) | Zawody nie odbyły się z powodu złych warunków meteorologicznych | ||||
43 | 1.10.1999 | Albuquerque (Stany Zjednoczone) | Phillipe De Cock, Ronny Van Havare | ![]() |
D-OCOX Belgica II | 40:15 | 1666,54 |
44 | 9.09.2000 | Saint-Hubert (Belgia) | Wilhelm Eimers, Bernd Landsmann | ![]() |
D-OOWE Columbus IV | 70:49 | 795,70 |
od 2001
[edytuj | edytuj kod]Państwa biorące udział w pucharze
[edytuj | edytuj kod]Poniższa tabela przedstawia państwa, które brały udział w pucharze Gordona Bennetta[6][8][9].
Lp. | Państwo | Liczba zwycięstw | Liczba zawodów, do których zostali zgłoszeni reprezentanci |
---|---|---|---|
1 | ![]() |
12 | 63 |
2 | ![]() |
11 | 57 |
3 | ![]() |
10 | 39 |
4 | ![]() |
9 | 60 |
5 | ![]() |
8 | 57 |
6 | ![]() |
7 | 42 |
7 | ![]() |
6 | 34 |
8 | ![]() |
1 | 39 |
9 | ![]() |
– | 18 |
10 | ![]() |
– | 15 |
11 | ![]() |
– | 12 |
12 | ![]() |
– | 9 |
13 | ![]() |
– | 8 |
14 | ![]() |
– | 7 |
15 | ![]() |
– | 6 |
16 | ![]() |
– | 6 |
17 | ![]() |
– | 5 |
18 | ![]() |
– | 3 |
19 | ![]() |
– | 3 |
20 | ![]() |
– | 4 |
21 | ![]() |
– | 2 |
22 | ![]() |
– | 2 |
23 | ![]() |
– | 1 |
24 | ![]() |
– | 1 |
Wyniki Polaków
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Polska jest reprezentowana w Pucharze Gordona Bennetta od 1932 roku. W tym okresie sześciokrotnie zdobyła puchar.
Galeria trofeów
[edytuj | edytuj kod]-
Puchar Gordona Bennetta z 1906 roku zdobyty na własność przez Belgię w 1924 roku
-
Puchar Gordona Bennetta z 1925 roku zdobyty na własność przez USA w 1928 roku[10]
-
Franciszek Hynek z Pucharem Gordona Bennetta z 1933 roku zdobyty na własność przez Polskę w 1935 roku.
-
Aktualne trofeum Pucharu Gordona Bennetta
-
Cztery pierwsze puchary zawodów Gordon Bennetta. Czwarty zdobyty przez Polskę w posiadaniu Aeroklubu Polskiego. Na dole medale wydane z okazji organizacji przez Polskę zawodów w 1934 roku.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Ekipa Belgii zdobyła puchar na własność.
- ↑ Ekipa Stanów Zjednoczonych zdobyła puchar na własność.
- ↑ Ekipa Stanów Zjednoczonych zdobyła po raz drugi puchar na własność.
- ↑ Ekipa Polski zdobyła puchar na własność.
- ↑ Ekipa Austrii zdobyła puchar na własność.
- ↑ Ekipa Austrii zdobyła po raz drugi puchar na własność.
- ↑ Ekipa Francji zdobyła puchar na własność.
- ↑ Ekipa Francji zdobyła po raz drugi puchar na własność.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Jerzy Liwiński, Gordon Bennett okresu międzywojennego, s. 82,, „Lotnictwo”, sierpień 2014, ISSN 1732-5323.
- ↑ a b Jerzy Liwiński, Gordon Bennett okresu międzywojennego, s. 83,, „Lotnictwo”, sierpień 2014, ISSN 1732-5323.
- ↑ Gordon-Bennet 1939. „Gazeta Lwowska”, s. 2, 1939, 24 sierpnia, nr 190.
- ↑ Zawody o Puhar Gordon Bennetta. „Gazeta Lwowska”, s. 4, 1939, 27 sierpnia, nr 193.
- ↑ Balony górą. bialo-czerwona.org. [dostęp 2014-09-01]. (pol.).
- ↑ a b Coupe Gordon Bennett – Results. www.fai.org. [dostęp 2014-08-28]. (ang.).
- ↑ 63rd Coupe Aéronautique Gordon Bennett 2019. legends.gordonbennett.aero. [dostęp 2019-09-24].
- ↑ Resultat final. www.gordonbennett2014.org. [dostęp 2015-09-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].
- ↑ results-provisional. www.gordonbennett.aero. [dostęp 2015-09-06].
- ↑ GORDON BENNETT BALLOON TROPHY. www.nationalmuseum.af.mil. [dostęp 2014-08-28]. (ang.).
- ↑ Sport. Puchar Gordon-Benneta. „W Służbie Penitencjarnej”. Nr 12, s. 14, 15 października 1936.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Gordon Bennett 2011. gordonbennett2011.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-24)].
- Gordon Bennett 2012
- Gordon Bennett 2013
- Gordon Bennett 2014
- Gordon Bennett 2019
- Międzynarodowa Federacja Lotnicza