Peter Greenaway
![]() Greenaway w sierpniu 2007 | |
Data i miejsce urodzenia |
5 kwietnia 1942 |
---|---|
Zawód |
reżyser, scenarzysta, montażysta, malarz |
Współmałżonek |
Carol Greenaway |
Lata aktywności |
od 1962 |
Peter Greenaway (ur. 5 kwietnia 1942 w Newport, w Walii) – brytyjski reżyser i scenarzysta[1], artysta malarz, jeden z najbardziej cenionych i kontrowersyjnych twórców filmowych[2], pozostający pod wyraźnym wpływem malarstwa renesansu i baroku, zwłaszcza malarstwa flamandzkiego. Jego filmy wyróżniają się przepychem wizualnym, odrealnieniem i swoistą teatralnością obrazu, oraz licznymi cytatami kulturowymi i eksperymentalnym łączeniem stylów, co pozwala zaliczać je do czołowych osiągnięć postmodernizmu[3].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Wczesne lata
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w Newport[4] w Walii[5] jako syn nauczycielki i handlowca budowlanego[6]. Kiedy miał trzy lata, jego rodzina, by uniknąć Blitz, przeniosła się do Chingford, dzielnicy London Borough of Waltham Forest w Esseksie. Uczęszczał do Szkoły Leśnej (Forest School) w Walthamstow, północno-wschodniej części Londynu.
W wieku dwunastu lat zdecydował się zostać artystą malarzem. Zainteresował się kinem europejskim, koncentrując się przede wszystkim na filmach Ingmara Bergmana, a następnie na francuskiej Nowej Fali i kinie takich twórców jak Alain Resnais czy Jean-Luc Godard.
Kariera
[edytuj | edytuj kod]W 1962 studiował malarstwo w Walthamstow College of Art, gdzie wśród jego kolegów był przyszły muzyk Ian Dury. Od 1965 roku przez jedenaście lat pracował jako montażysta w brytyjskim Central Office of Information (COI). W tym czasie zaczął tworzyć filmy krótkometrażowe i dokumentalne, m.in.: Train (1966), Revolution (1967), Intervals (1969), Erosion (1971), które można uznać za awangardowe[7]. Przy jego udziale powstały takie filmy jak Window (1975), Cut Above the Rest (1978), Eddie Kid (1978), Vertical Features Remake (1978), A Walk Through H (1978), Women Artists (1979) i Zandra Rhodes (1979)[8].
W 1980 Greenaway zrealizował pierwszy film pełnometrażowy pt. Kronika wypadków (The Falls)[9], dramat sci-fi będący zbiorem krótkometrażówek, przedstawiających 92 osoby, które przeżyły V.U.E. (Violent Unknown Event – Gwałtowne Nieznane Wydarzenie). Do najbardziej znanych filmów Greenawaya zaliczyć można Kontrakt rysownika (The Draughtsman′s Contract, 1982), Zet i dwa zera (A Zed & Two Noughts, 1985), Brzuch architekta (The Belly of an Architect, 1987), Kucharz, złodziej, jego żona i jej kochanek (The Cook, the Thief, His Wife & Her Lover, 1989), Pillow Book (1996) i 8 i pół kobiety (8½ Women, 1999)[10][11].
Z powodu dosyć śmiałych i odważnych scen wiele filmów otrzymało początkowo status „X-rated” czyli nie dopuszczonych do publicznych emisji[12][13].
6 października 2010 Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku przyznała mu tytuł doktora honoris causa[14][15][16].
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]W latach 1969–1999 był żonaty z garncarką Carol, z którą ma dwie córki: Hannah i Jessicę[17]. Zamieszkał w Amsterdamie.
Wybrana filmografia (jako reżyser)
[edytuj | edytuj kod]- 1962: Death of Sentiment
- 1966: Tree
- 1966: Pociąg (Train)
- 1967: Rewolucja (Revolution)
- 1967: 5 Postcards From Capital Cities
- 1969: Interwały (Intervals)
- 1971: Erosion
- 1973: D jak dom (H Is for House)
- 1975: Okna (Windows)
- 1975: Z dziejów wodnych Bryzgów (Water Wrackets)
- 1975: Water
- 1976: Rekonstrukcja pionowych obiektów (Vertical Features Remake)
- 1976: Goole by Numbers
- 1977: Drogi telefonie (Dear Phone)
- 1978: Spacer przez H: Reinkarnacja ornitologa (A Walk Through H: The Reincarnation of an Ornithologist)
- 1978: Eddie Kid
- 1978: Cut Above the Rest
- 1978: 1-100
- 1979: Zandra Rhodes
- 1979: Women Artists
- 1979: Leeds Castle
- 1980: Lacock Village
- 1980: Kronika wypadków (The Falls)
- 1980: Country Diary
- 1980: Act of God (TV)
- 1981: Terence Conran
- 1982: Kontrakt rysownika (The Draughtsman's Contract)
- 1983: Four American Composers
- 1983: The Coastline
- 1984: Making a Splash
- 1985: Zet i dwa zera (A Zed & Two Noughts)
- 1985: Inside Rooms: 26 Bathrooms, London & Oxfordshire, 1985
- 1987: Brzuch architekta (The Belly of an Architect)
- 1988: Wyliczanka (Drowning by Numbers)
- 1988: Strach przed utonięciem (Fear of Drowning)
- 1988: Death in the Seine (TV)
- 1989: Kucharz, złodziej, jego żona i jej kochanek (The Cook the Thief His Wife & Her Lover)
- 1989: A TV Dante (miniserial TV)
- 1989: Lusitania
- 1989: Hubert Bals Handshake
- 1991: Księgi Prospera (Prospero's Books)
- 1991: M Is for Man, Music, Mozart (TV)
- 1992: A Walk Through Prospero's Library (TV)
- 1992: Rosa
- 1993: Dzieciątko z Mâcon (The Baby of Mâcon)
- 1993: Darwin (TV)
- 1995: Stairs 1 Geneva
- 1995: Lumiere i spółka (Lumiere et compagnie)
- 1996: Pillow Book (The Pillow Book)
- 1997: The Bridge
- 1999: 8 i pół kobiety (8½ Women)
- 1999: The Death of a Composer: Rosa, a Horse Drama
- 2001: The Man in the Bath
- 2003: Cinema16
- 2003: The Tulse Luper Suitcases, Part 1: The Moab Story
- 2003: The Tulse Luper Suitcases, Episode 3: Antwerp
- 2004: The Tulse Luper Suitcases, Part 2: Vaux to the Sea
- 2004: Wizje Europy (Visions of Europe fragment "European Showerbath")
- 2005: A Life in Suitcases
- 2007: Straż nocna (Nightwatching)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Peter Greenaway. Listal. [dostęp 2016-11-16]. (ang.).
- ↑ Peter Greenaway. AllMovie. [dostęp 2016-11-16]. (ang.).
- ↑ Peter Greenaway. MYmovies. [dostęp 2016-11-16]. (wł.).
- ↑ Peter Greenaway - Regizor. CineMagia.ro. [dostęp 2016-11-16]. (rum.).
- ↑ Abbott, Spencer H. (1997-06-06): Interview with Peter Greenaway. S.H.Abbot. [dostęp 2016-11-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-02-26)]. (ang.).
- ↑ Peter Greenaway Biography (1942–). Filmreference.com. [dostęp 2016-11-16]. (ang.).
- ↑ Overview for Peter Greenaway. TCM.com. [dostęp 2016-11-16]. (ang.).
- ↑ Peter Greenaway. Rotten Tomatoes. [dostęp 2016-11-16]. (ang.).
- ↑ Peter Greenaway: Sa biographie. AlloCiné. [dostęp 2016-11-16]. (fr.).
- ↑ Mark Brown (2016-04-14): Film director Peter Greenaway calls for 'image-based cinema'. The Guardian. [dostęp 2016-11-16]. (ang.).
- ↑ Jordan Hoffman (2016-02-04): Eisenstein in Guanajuato review – torrential meditation on sex and film. The Guardian. [dostęp 2016-11-16]. (ang.).
- ↑ Peter Greenaway facts, information, pictures. Encyclopedia.com. [dostęp 2016-11-16]. (ang.).
- ↑ Caryn James (1990-04-06): Review/Film; Peter Greenaway's Elegant and Brutal 'Cook'. The New York Times. [dostęp 2016-11-16]. (ang.).
- ↑ J. Zalesiński (2010-10-06): Peter Greenaway odebrał tytuł doktora honoris causa. Dąbrowa Górnicza - NaszeMiasto.pl. [dostęp 2011-07-13]. (pol.).
- ↑ Peter Greenaway doktorem honoris causa ASP w Gdańsku. Onet.pl. [dostęp 2011-07-13]. (pol.).
- ↑ Calligraphy Diploma honoris causa for Peter Greenaway. Behance. [dostęp 2016-11-16]. (ang.).
- ↑ Family for Peter Greenaway. TCM.com. [dostęp 2016-11-16]. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Peter Greenaway w bazie IMDb (ang.)
- Peter Greenaway w bazie Filmweb
- Peter Greenaway w bazie Notable Names Database (ang.)
- ISNI: 0000000121303471
- VIAF: 44330446
- ULAN: 500123770
- LCCN: n85375106
- GND: 118961551
- NDL: 00541540
- LIBRIS: vs68bj9d28hz9fb
- BnF: 12118658q
- SUDOC: 028890019
- SBN: VEAV024646
- NLA: 42512953
- NKC: jn20000809006
- DBNL: gree034
- BNE: XX1169290
- NTA: 073195162
- BIBSYS: 90247931
- CiNii: DA05241456
- Open Library: OL32469A
- PLWABN: 9810680880205606
- NUKAT: n2008139476
- J9U: 987007602454505171
- LNB: 000226871
- NSK: 000020326
- CONOR: 5820003
- BLBNB: 000222794
- KRNLK: KAC201105453
- LIH: LNB:9SI;=BB