Obwód moskiewski
obwód | |||||
![]() | |||||
| |||||
Państwo | |||||
---|---|---|---|---|---|
Siedziba |
Moskwa, Krasnogorsk (część organów rządowych) | ||||
Kod ISO 3166-2 |
RU-MOS | ||||
Gubernator |
Andriej Worobiow | ||||
Powierzchnia |
44 329 km² | ||||
Populacja (2021) • liczba ludności |
| ||||
• gęstość |
173,49 os./km² | ||||
Tablice rejestracyjne |
50; 90; 150; 190; 750 | ||||
Położenie na mapie Rosji![]() | |||||
Strona internetowa |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e3/%D0%9B%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%81%D0%BD%D1%8F_%28%D0%A7%D0%B5%D1%85%D0%BE%D0%B2%29.jpg/220px-%D0%9B%D0%BE%D0%BF%D0%B0%D1%81%D0%BD%D1%8F_%28%D0%A7%D0%B5%D1%85%D0%BE%D0%B2%29.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/90/Khimki_01.jpg/220px-Khimki_01.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Tomilino_pehorka_river.png/220px-Tomilino_pehorka_river.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Ucha_river_01.jpg/220px-Ucha_river_01.jpg)
Obwód moskiewski (ros. Московская область, potocznie Подмосковье – czyt. Podmoskowje) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej, położona w zachodniej części kraju, dookoła stolicy państwa – Moskwy, która jednak w skład obwodu nie wchodzi i stanowi odrębny podmiot Federacji.
Geografia
[edytuj | edytuj kod]Położenie i powierzchnia
[edytuj | edytuj kod]Obwód moskiewski zajmuje obszar 45 800 km². Region leży we wschodniej Europie, w centralnej części Niziny Wschodnioeuropejskiej w międzyrzeczu Oki i Wołgi. Rozciąga się między 54° i 57° szerokości geograficznej północnej, 35° i 40° długości geograficznej wschodniej.
Granice:
- na północnym zachodzie i północy – z obwodem twerskim
- na północy – z obwodem jarosławskim
- na północnym wschodzie i wschodzie – z obwodem włodzimierskim
- na południowym wschodzie – z obwodem riazańskim
- na południu – z obwodem tulskim
- na południowym zachodzie – z obwodem kałuskim
- na zachodzie – z obwodem smoleńskim
- W centrum obwodu znajduje się miasto Moskwa, nie wchodzące w skład obwodu i stanowiące odrębny podmiot Federacji Rosyjskiej.
Przynależność administracyjna
[edytuj | edytuj kod]Pod względem administracyjnym obwód moskiewski wchodzi w skład utworzonego w 2000 Centralnego Okręgu Federalnego.
Strefa czasowa
[edytuj | edytuj kod]Obwód moskiewski należy do moskiewskiej strefy czasowej (MSK): do 25 października 2014 UTC+04:00 przez cały rok, od 26 października 2014 UTC+03:00 przez cały rok.
Jeszcze wcześniej, przed 27 marca 2011 roku, obowiązywał czas standardowy (zimowy) strefy UTC+03:00, a czas letni – UTC+04:00.
Rzeźba terenu
[edytuj | edytuj kod]Powierzchnia obwodu ma w przeważającej mierze charakter równinny, jedynie w części zachodniej teren jest bardziej pagórkowaty, a wysokości dochodzą do 160 m n.p.m.
Z południowego zachodu na północny wschód obwodu przebiega linia, będąca niegdyś granicą ostatniego zlodowacenia. Na północ od niej występują liczne formy terenu powstałe w wyniku działalności lodowca (m.in. morenowe grzędy); na południu, gdzie także kiedyś sięgał lodowiec, jednak było to w znacznie odleglejszej przeszłości, ślady po zlodowaceniach zostały w dużej mierze zlikwidowane przez erozję.
Prawie cały zachód i północ regionu zajmuje Wyżyna Moskiewska, będąca częścią Wyżyny Smoleńsko-Moskiewskiej, w rzeźbie której wyraźnie wycięte są szerokie doliny rzeczne. Najwyżej, bo do ok. 300 m n.p.m. teren wznosi się w okolicy Dmitrowa (tzw. grzęda klińsko-dmitrowska), zaś najwyższy punkt obwodu – 310 m n.p.m. znajduje się nieopodal wsi Szapkino, w rejonie możajskim. Północne stoki Wyżyny Moskiewskiej są znacznie bardziej strome, niż stoki południowe. Na wyżynie znajdują się liczne, zwykle niezbyt wielkie jeziora pochodzenia lodowcowego.
Bardziej na południe rozciąga się płaska i silnie zabagniona Nizina Górnowołżańska, której wysokość nie przekracza 150 m.
Na południu regionu znajduje się pagórkowaty teren niziny Moskworzecko-Ockiej, której najwyższy punkt ma wysokość 255 m. Tutaj także doliny rzeczne są ostro wycięte, zwłaszcza na południu.
Na południowych skrajach obwodu, za Oką rozciągają się dość wysokie (powyżej 200 m; maksymalnie 238 m) tereny będące północnymi rubieżami Wyżyny Środkoworosyjskiej.
Duże tereny na wschodzie obwodu zajmuje też Nizina Mieszczorska, która jest dość silnie zabagniona, zwłaszcza w części wschodniej. Tereny te leżą na wysokości ok. 120–150 m n.p.m., zaś najwyższy punkt tejże wyżyny ma wysokość 172 m n.p.m. Na nizinie tej sieć dolin rzecznych jest słabiej odznaczona; występują tutaj także dość liczne jeziora, niemal wszystkie pochodzenia lodowcowego. Właśnie na Nizinie Mieszczorskiej położony jest najniższy punkt obwodu (97 m n.p.m.).
Geologia
[edytuj | edytuj kod]Na terenie obwodu moskiewskiego prawie nie istnieją utworzy trzeciorzędowe, są natomiast szeroko rozprzestrzenione osady z wcześniejszych okresów geologicznych.
W okresie kredowym na części dzisiejszego obwodu istniało morze, o czym świadczy obecność fosforytów i różnorakich piasków. Pokłady kredowe istnieją na północy obwodu. W okresie jurajskim morze to powiększyło swe rozmiary; jego pozostałością są m.in. czarne gliny. Pozostałości okresu karbońskiego widoczne są zwłaszcza na zachodzie i południu regionu; są nimi m.in. wapienie i margle.
Klimat
[edytuj | edytuj kod]W obwodzie moskiewskim panuje klimat umiarkowany chłodny kontynentalny, charakteryzujący się krótkim, upalnym latem i długą, mroźną zimą. Kontynentalne cechy lokalnego klimatu narastają w miarę posuwania się na południowy wschód obwodu.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Klimadiagramm-Moskau-Russland-metrisch-deutsch.png/240px-Klimadiagramm-Moskau-Russland-metrisch-deutsch.png)
Temperatura
[edytuj | edytuj kod]Okres ze średnią dobową temperaturą poniżej 0 °C trwa ok. 120–135 dni; zaczyna się on w połowie listopada i trwa zwykle do końca marca. Średnia temperatura w obwodzie waha się (zależnie od rejonu) od 2,7 do 3,8 °C. Najchłodniejszym miesiącem jest styczeń – średnia temperatura w tym okresie wynosi od –10 °C (na zachodzie regionu) do –11 °C (na wschodzie). Corocznie w regionie notuje się różnej długości okres silnych mrozów, gdy temperatura spada poniżej −20 °C (nocami nawet do –45 °C). Chłody te przynosi arktyczny wyż, zaś okresy o tak niskiej temperaturze trwają różną liczbę dni, w skrajnych przypadkach nawet 40. Najniższa zanotowana temperaturę w regionie zmierzono w Naro-Formińsku i było to −54 °C. Charakterystyczne dla lokalnego klimatu w zimie są częste ocieplenia, przynoszone przez atlantyckie (rzadziej śródziemnomorskie) niże; temperatury zbliżają się wtedy do 0 °C, a w ciągu dnia niekiedy je przekraczają. Okresy te trwają zwykle ok. 4 dni, występują zwykle w grudniu i lutym i zdarzają się (średnio) 15 razy w ciągu zimy.
Śnieg zwykle zaczyna padać w listopadzie, choć zdarzają się lata, iż następuje to dopiero w grudniu, lub przeciwnie – w końcu września. Stała pokrywa śnieżna pojawia się zazwyczaj w końcu listopada, a jej średnia grubość to 25–45 cm; topnieje ona na stałe dopiero w połowie kwietnia, choć czasem zdarza się to już w końcu marca.
Zimą gleba zamarza na głębokość 65–75 cm.
Najcieplejszym miesiącem w regionie jest lipiec; średnia temperatura powietrza w tym okresie wynosi od 17 °C na zachodzie do 18,5 °C na południowym wschodzie obwodu. Najwyższa zmierzona temperatura to 39 °C, zanotowana w Zarajsku.
Opady
[edytuj | edytuj kod]Średnioroczna wielkość opadów w regionie wynosi 450–650 mm. Najwięcej pada na północnym zachodzie obwodu, zaś najmniej na południowym wschodzie. Większość opadów przypada na ciepłą połowę roku; maksimum przypada na lipiec. W miesiącach letnich spada (średnio) 75 mm deszczu, choć dość regularnie co 25–30 lat zdarzają się silne susze, w czasie których średniomiesięczny opad wynosi poniżej 5 mm.
Hydrografia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/Moskvariver-zvenigorod.jpg/220px-Moskvariver-zvenigorod.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Pestovskoe_reservoir_01.jpg/220px-Pestovskoe_reservoir_01.jpg)
Na terenie obwodu znajduje się wiele rzek i – zwykle niewielkich – jezior; w sumie obszary wód stanowią 0,4% powierzchni regionu. Duża część wód jest uwięziona w postaci bagien.
Rzeki
[edytuj | edytuj kod]Przez obwód moskiewski przepływa duża liczba cieków wodnych. Samych tylko rzek o długości powyżej 10 km znajduje się tutaj ponad 400. Lokalne rzeki i strumienie należą do zlewisk 4 głównych rzek regionu: Moskwy, Oki, Wołgi i Klaźmy. Ostatecznie wszystkie one znajdują swe ujście w największej rzece Europy – Wołdze, która na krótkim odcinku przepływa przez obszar obwodu (stanowi granicę z obwodem twerskim). Rzeki regionu są typowymi rzekami równinnymi – są szerokie i posiadają dobrze rozbudowane doliny; charakteryzuje je spokojny, niezbyt szybki nurt (zwykle nie szybszy niż 0,5 m/s.). Swoje maksima osiągają wiosną – z topniejących śniegów pochodzi nawet do 60% całej przepływającej nimi wody; najwyższe poziomy wód osiąga Oka – nawet do 15 m. W okresie letnim poziom wody w rzekach jest niski i wzrasta jedynie w okresie silnych opadów.
Rzeki obwodu są przez ok. 5 miesięcy w roku skute lodem – zamarzają zwykle w połowie listopada, a rozmarzają w połowie kwietnia. Grubość pokrywy lodowej dochodzi do 80 cm.
W rzekach tych żyje ok. 30 gatunków ryb, a jako że zdecydowana większość rzek jest nieuregulowana – w porastających ich brzegi zaroślach gnieżdżą się liczne gatunki ptaków i ssaków ziemnowodnych.
Tylko 3 rzeki regionu: Wołga, Oka i Moskwa nadają się do żeglugi.
W wielu miejscach rzeki obwodu przecinają zapory, które spiętrzając wodę tworzą sztuczne jeziora.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/Vorya_river.jpg/220px-Vorya_river.jpg)
Główne rzeki regionu:
W północnej części obwodu znajduje się ważny szlak wodny – kanał imienia Moskwy, łączący rzekę Moskwę z Wołgą.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4b/Senezh.jpg/220px-Senezh.jpg)
Jeziora
[edytuj | edytuj kod]Na terenie obwodu moskiewskiego znajduje się ok. 350 jezior. Wiele z nich jest pochodzenia lodowcowego. Zwykle są to zbiorniki niezbyt głębokie – 5–10 m. Najgłębszym jest jezioro Głubokoje (Głębokie), którego dno w najniższym punkcie znajduje się 32 m poniżej tafli wody. Największymi jeziorami są Sienież (powierzchnia do 15,4 km²) i Swiatoje (do 12,6 km²).
Gleby
[edytuj | edytuj kod]Na terenie obwodu moskiewskiego przeważają mało urodzajne gleby darniowo-bielicowe. Na wyżynach występują iły, a w dolinach częste są gleby bagienne i aluwialne. Na południe od Oki spotyka się czasem urodzajne czarnoziemy, stanowią one jednak tylko niewielki procent ogółu powierzchni regionu. Na południe od Moskwy dużą część powierzchni pokrywają też leśne szaroziemy.
Roślinność
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Russian_landscape.jpg/220px-Russian_landscape.jpg)
Obwód moskiewski leży na terenach, gdzie strefa lasów przechodzi w strefę lasostepów. Lasy zajmują ok. 40% powierzchni regionu. Na północy i zachodzie obwodu dominującą formacją roślinną są lasy południowej tajgi, złożone głównie ze świerków. Na Nizinie Mieszczorskiej dominującym gatunkiem jest sosna, a na obszarach podmokłych przeważają olchy. Środkowe i częściowo wschodnie rejony obwodu porastają lasy mieszane, złożone ze świerków, sosen, brzóz i osik, a także m.in. leszczyn. Bardziej na południe rosną lasy liściaste, w których przeważają dęby, lipy, klony i wiązy.
W dolinie Oki rosną bory sosnowe, które wskazują na bliskość strefy lasostepu, tj. obszaru, gdzie w zależności od warunków glebowych i hydrologicznych obszary stepowe przeplatają się z lasami. Lasostep jest (a raczej był) formacją dominującą na południowych krańcach obwodu. Obecnie niegdysiejsze obszary stepowe części tych terenów z racji wysokiej jakości gleb w całości zostały przekształcone w grunty orne, tak że nie zachowały się nawet ich fragmenty. Na dawnych leśnych częściach lasostepu (częściowo zachowanych) rosną m.in. dęby i lipy.
Od XVIII wieku lasy porastające niegdyś bujnie teren dzisiejszego obwodu były intensywnie wyrębywane, co poza zmniejszeniem leśnego areału spowodowało też zmianę składu gatunkowego drzew: w wielu rejonach w miejscu dawniej dominujących gatunków iglastych (zwłaszcza świerku), po ich wycięciu wyrosły brzozy i osiki. Obecnie wyręb przemysłowy lasów w regionie nie jest prowadzony, a nawet wręcz przeciwnie – w celu poprawy warunków hydrologicznych prowadzone jest planowe zalesianie.
Na wschodzie regionu znajdują się liczne bagna, na których rośnie typowa dla tej formacji roślinność.
Fauna
[edytuj | edytuj kod]Fauna obwodu moskiewskiego jest dość bogata. Ze ssaków występują przeważnie gatunki typowe dla strefy lasów, jak np. wiewiórka, zając, lis, łoś, dzik, sarna, jeleń; żyje tutaj również bardzo mała populacja wilka szarego. Nad brzegami rzek żyją ssaki ziemnowodne – np. bobry.
W obwodzie moskiewskim zobaczyć można bardzo dużo gatunków ptaków – dzięcioły, drozdy, jarząbki, gile, derkacze, czajki, bociany białe, czaple siwe, mewy, perkozy, liczne gatunki dzikich kaczek (np. krzyżówki), a także licznie występujące, typowe ptaki Europy Wschodniej: wróblowate, sroki i wrony. Większość gatunków ptaków przylatuje tutaj jedynie na okres lęgowy i odlatuje na zimę.
W zbiornikach wodnych żyją liczne ryby, m.in. jazgarze, leszcze, karasie, karpie, okonie, płocie, sandacze i szczupaki.
Żyje tutaj także wiele gatunków owadów; samych jedynie pszczołowatych występuje ponad 300 gatunków.
Ekologia i ochrona przyrody
[edytuj | edytuj kod]W obwodzie znajduje się pewna liczba obszarów chronionych, m.in. Park Narodowy „Łosinyj ostrow”, Park Narodowy „Zawidowo” i rezerwat biosfery Prioksko-Tierrasnyj, gdzie chronione są m.in. żubry. W rezerwacie tym znajdują się także jedne z najbardziej wysuniętych na północ stanowisk roślinności stepowej.
Mimo to ekologiczna sytuacja w obwodzie moskiewskim jest trudna – zanieczyszczone są zarówno rejony przylegające do Moskwy, jak i przemysłowe rejony na wschodzie i południowym wschodzie regionu. Największe zagrożenie stwarza zanieczyszczenie wód ściekami przemysłowymi i pochodzącymi z wielkich gospodarstw hodowlanych. W regionie istnieje także duże zanieczyszczenie powietrza, za które odpowiadają głównie elektrociepłownie. Na terenie obwodu znajdują się liczne składowiska odpadów, w tym jedno składowisko zużytego paliwa jądrowego.
Ludność
[edytuj | edytuj kod]Zdjęcia miast obwodu |
---|
Cerkiew w Bałaszysze |
Bronnicy |
![]() Teatr w Czechowie |
![]() Dom kultury w Diedowsku |
Jeden z domów w Dołgoprudnym |
Monaster św. Mikołaja na Ugrieszy w Dzierżyńskim |
![]() Cerkiew we Frianowie |
![]() Kołomna |
![]() Krasnogorsk |
![]() Możajsk |
![]() Mytiszczy |
![]() Nogińsk |
![]() Odincowo – stacja kolejowa |
![]() Pałac w Archangielskim |
![]() Pałac w Wiaziomach |
Jeden z domów w Pawłowskim Posadzie |
![]() Cerkiew Ikony Matki Bożej „Znak” w Dubrowicach k. Podolska |
![]() Cerkiew w Puszkinie |
![]() Moskiewskie seminarium duchowne z siedzibą w Ławrze Troicko-Siergijewskiej w Siergijew Posadzie |
Stacja kolejowa w Sierpuchowie |
![]() Szachowskaja – główny plac osady |
![]() Sołniecznogorsk |
Obwód moskiewski zamieszkuje 6 628 100 osób (2006 r.), co w zestawieniu z powierzchnią regionu daje średnią gęstość zaludnienia na poziomie 144,1 os./km², tj. najwyższą spośród rosyjskich regionów. W rzeczywistości gęstość ta jest mocno zróżnicowana regionalnie i w przyległych do Moskwy rejonach jest znacznie wyższa niż na oddalonych od miasta terenach, gdzie spada do ok. 20 os./km². Rzadko zaludniona jest także wschodnia część niziny mieszczorskiej – poniżej 20 os./km².
Około 90% ludności stanowią Rosjanie; nieco ponad 2% stanowią Ukraińcy, zaś na pozostałą część populacji składają się przedstawiciele ponad 100 narodów.
Wyznania
[edytuj | edytuj kod]Zdecydowana większość ludności wyznaje prawosławie. Po okresie ateizacji w czasach ZSRR pozostała duża liczba niewierzących. Z licznych, acz niewielkich mniejszości wyznaniowych żyją tutaj m.in. katolicy, protestanci, muzułmanie (1%), Świadkowie Jehowy i żydzi.
Narodowości
[edytuj | edytuj kod]Na terenie obwodu żyją przedstawiciele praktycznie wszystkich grup etnicznych zamieszkujących Rosję. Najliczniej reprezentowani są Rosjanie, stanowiący ok. 90% populacji.
Narodowości liczące powyżej tysiąca osób:
Naród | Liczebność |
---|---|
Rosjanie | 6 022 763 |
Ukraińcy | 147 808 |
Tatarzy | 52 851 |
Białorusini | 42 212 |
Ormianie | 39 660 |
Mordwini | 21 856 |
Azerowie | 14 651 |
Czuwasze | 12 530 |
Mołdawianie | 10 418 |
Żydzi | 9899 |
Gruzini | 9888 |
Niemcy | 4607 |
Uzbecy | 4183 |
Baszkirzy | 3565 |
Tadżycy | 3404 |
Koreańczycy | 3232 |
Maryjczycy | 2554 |
Kazachowie | 2493 |
Osetyjczycy | 2389 |
Lezgini | 2130 |
Czeczeni | 1941 |
Grecy | 1850 |
Udmurci | 1847 |
Bułgarzy | 1511 |
Cyganie | 1511 |
Awarowie | 1242 |
Litwini | 1172 |
osoby o nieustalonej narodowości lub bez poczucia przynależności narodowej |
172 090 |
Miasta i osiedla typu miejskiego
[edytuj | edytuj kod]Na terenie obwodu moskiewskiego znajduje się 80 miast oraz 69 osiedli typu miejskiego
Miasta i osiedla typu miejskiego:
(stan na 1 stycznia 2006)[2]
Nazwa | Nazwa rosyjska | Liczba miesz- kańców |
---|---|---|
Andriejewka1) | Андреевка | 9261 |
Aprielewka | Апрелевка | 18 341 |
Aszukino1) | Ашукино | 6485 |
Bałaszycha | Балашиха | 182 772 |
Biełoomut1) | Белоомут | 6732 |
Biełooziorskij1) | Белоозёрский | 17 932 |
Bogorodskoje1) | Богородское | 9562 |
Bolszyje Dwory1) | Большие Дворы | 4894 |
Bolszyje Wiaziomy1) | Большие Вязёмы | 11 857 |
Bronnicy | Бронницы | 18 409 |
Bykowo1) | Быково | 9005 |
Chimki | Химки | 180 075 |
Chorłowo1) | Хорлово | 8004 |
Chotkowo | Хотьково | 20 453 |
Czechow | Чехов | 73 117 |
Czerkizowo1) | Черкизово | 3450 |
Czernogołowka | Черноголовка | 20 423 |
Czerusti1) | Черусти | 3030 |
Diedieniewo1) | Деденево | 6442 |
Diedowsk | Дедовск | 27 656 |
Dmitrow | Дмитров | 61 390 |
Dołgoprudnyj | Долгопрудный | 78 415 |
Domodiedowo | Домодедово | 82 696 |
Driezna | Дрезна | 11 452 |
Dzierżyński | Дзержинский | 43 475 |
Dubna | Дубна | 61 699 |
Elektrogorsk | Электрогорск | 20 486 |
Elektrostal | Электросталь | 146 189 |
Elektrougli | Электроугли | 20 454 |
Frianowo1) | Фряново | 10 948 |
Friazino | Фрязино | 52 293 |
Golicyno | Голицыно | 16 539 |
Gorki Leninskije1) | Горки Ленинские | 1623 |
Iksza1) | Икша | 3676 |
Ilinski1) | Ильинский | 8270 |
Imieni Worowskogo1) | имени Воровского | 5293 |
Imieni Ciurupy1) | имени Цюрупы | 4218 |
Istra | Истра | 32647 |
Iwantejewka | Ивантеевка | 54 274 |
Jachroma | Яхрома | 13 070 |
Jegorjewsk | Егорьевск | 67 014 |
Jubilejnyj | Юбилейный | 31 647 |
Kaszyra | Кашира | 39 787 |
Kijewskij1) | Киевский | 8448 |
Klimowsk | Климовск | 55 346 |
Klin | Клин | 82 419 |
Kokoszkino1) | Кокошкино | 9807 |
Kołomna | Коломна | 148 020 |
Korolow | Королёв | 172 781 |
Kotielniki | Котельники | 18 699 |
Kraskowo1) | Красково | 19 148 |
Krasnoarmiejsk | Красноармейск | 25 781 |
Krasnogorsk | Красногорск | 98 822 |
Krasnozawodsk | Краснозаводск | 13 586 |
Krasnoznamiensk | Краснознаменск | 29 774 |
Kratowo1) | Кратово | 6764 |
Kubinka | Кубинка | 26 197 |
Kurowskoje | Куровское | 19 097 |
Lesnoj1) | Лесной | 8753 |
Lesnoj Gorodok1) | Лесной Городок | 5550 |
Likino-Dulowo | Ликино-Дулёво | 31 080 |
Lubierce | Люберцы | 158 725 |
Lwowskij1) | Львовский | 11 337 |
Łobnia | Лобня | 66 342 |
Łosino-Pietrowskij | Лосино- -Петровский |
22 197 |
Łotoszyno1) | Лотошино | 5397 |
Łuchowicy | Луховицы | 32 133 |
Łytkarino | Лыткарино | 51. 309 |
Malino1) | Малино | 4292 |
Małachowka1) | Малаховка | 18 423 |
Michniewo1) | Михнево | 10 798 |
Miendielejewo1) | Менделеево | 7707 |
Miszeronskij1) | Мишеронский | 3734 |
Mołodiożnyj1) | Молодёжный | 2876 |
Monino1) | Монино | 19 194 |
Moskowskij | Московский | 15 356 |
Możajsk | Можайск | 31 266 |
Mytiszczy | Мытищи | 161 811 |
Nachabino1) | Нахабино | 29 460 |
Naro-Fomińsk | Наро-Фоминск | 70 677 |
Niekrasowskij1) | Некрасовский | 10 066 |
Noginsk | Ногинск | 116 277 |
Nowoiwanowskoje1) | Новоивановское | 6892 |
Obolensk1) | Оболенск | 5215 |
Obuchowo1) | Обухово | 10 675 |
Odincowo | Одинцово | 131 762 |
Oktiabrskij1) | Октябрьский | 10 130 |
Oriechowo-Zujewo | Орехово-Зуево | 122 117 |
Oziory | Озёры | 26 023 |
Ożerielje | Ожерелье | 10 796 |
Pawłowskij Posad | Павловский Посад | 61 293 |
Pierieswiet | Пересвет | 14 654 |
Pieski1) | Пески | 3674 |
Pirogowskij1) | Пироговский | 6346 |
Podolsk | Подольск | 179 525 |
Powarowo1) | Поварово | 7707 |
Prawdinskij1) | Правдинский | 10 317 |
Proletarskij1) | Пролетарский | 3868 |
Protwino | Протвино | 37 001 |
Puszczyno | Пущино | 20 048 |
Puszkino | Пушкино | 96 938 |
Ramienskoje | Раменское | 81 812 |
Reszetnikowo1) | Решетниково | 3142 |
Riazanowskij1) | Рязановский | 2020 |
Rieutow | Реутов | 80 036 |
Rodniki1) | Родники | 3834 |
Roszal | Рошаль | 21 983 |
Ruza | Руза | 13 246 |
Rżawki1) | Ржавки | 4160 |
Sielatino1) | Селятино | 13 454 |
Sieriebrianyje Prudy1) | Серебряные Пруды | 8939 |
Siergijew Posad | Сергиев Посад | 112 700 |
Sierpuchow | Серпухов | 125 010 |
Siewiernyj1) | Северный | 3755 |
Skoropuskowskij1) | Скоропусковский | 5453 |
Sniegiri1) | Снегири | 3128 |
Sofrino1) | Софрино | 15 212 |
Sołniecznogorsk | Солнечногорск | 57 506 |
Staraja Kupawna | Старая Купавна | 21 269 |
Stołbowaja1) | Столбовая | 5315 |
Stupino | Ступино | 67 499 |
Swierdłowskij1) | Свердловский | 5539 |
Syczewo1) | Сычево | 3183 |
Szachowskaja1) | Шаховская | 10 491 |
Szatura | Шатура | 31 523 |
Szczerbinka | Щербинка | 29 207 |
Szczołkowo | Щёлково | 112 860 |
Tałdom | Талдом | 12 953 |
Tomilino1) | Томилино | 28 670 |
Troick | Троицк | 35 088 |
Tuczkowo1) | Тучково | 18 151 |
Udielnaja1) | Удельная | 13 283 |
Uwarowka1) | Уваровка | 3121 |
Wierbiłki1) | Вербилки | 6528 |
Wierieja | Верея | 4820 |
Widnoje | Видное | 53 101 |
Wołokołamsk | Волоколамск | 24 548 |
Woschod1) | Восход | 1935 |
Woskriesiensk | Воскресенск | 90 888 |
Wysokowsk | Высоковск | 10 701 |
Zagorianskij1) | Загорянский | 7919 |
Zaprudnia1) | Запрудня | 12 233 |
Zarajsk | Зарайск | 24 433 |
Zarieczje1) | Заречье | 4947 |
Zielenogradskij1) | Зеленоградский | 1989 |
Zwienigorod | Звенигород | 13 422 |
Żeleznodorożnyj | Железнодорожный | 116 456 |
Żylowo1) | Жилево | 2347 |
Żukowski | Жуковский | 101271 |
Władza i administracja
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/ba/%D0%93%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%92%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B1%D1%8C%D1%91%D0%B2_1.jpg/170px-%D0%93%D1%83%D0%B1%D0%B5%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B9_%D0%92%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B1%D1%8C%D1%91%D0%B2_1.jpg)
Obwód moskiewski, podobnie jak inne podmioty Federacji Rosyjskiej posiada dość szeroki zakres autonomii w sprawach lokalnych.
Władzę prawodawczą w regionie sprawuje lokalny parlament – Moskiewska Duma Obwodowa, złożona z 50 deputowanych, wybieranych na 5 lat[3].
Władzę wykonawczą sprawuje gubernator, powoływany na 4-letnią kadencję. Stoi on na czele lokalnego rządu, złożonego z 18 ministerstw[4]. Obecnie funkcję gubernatora sprawuje Andriej Worobjow.
Niemal wszystkie organy lokalnej władzy (w tym wszystkie naczelne) rezydują poza regionem – w Moskwie, która nie wchodzi w skład obwodu; jedynym miastem w obwodzie, gdzie – zgodnie ze 'Statutem regionu mają działać siedziby niektórych urzędów regionu jest Krasnogorsk. W 2007 w mieście tym oddano do użytku budynek, który ma stać się siedzibą dla części lub całości (szczegółów jeszcze nie określono) najwyższych lokalnych urzędów.
Podział administracyjny
[edytuj | edytuj kod]Po reformie z 2006 obwód dzieli się na 36 rejonów. Największe miasta nie wchodzą w skład tego podziału i stanowią okręgi miejskie, których jest także 36, przy czym jedynie 33 z nich stanowią duże miasta, pozostałe 3 mają status odrębnych jednostek administracyjnych, gdyż z przyczyn strategicznych są miastami zamkniętymi.
Rejony municypalne dzielą się na mniejsze jednostki administracyjne – osiedla (ros. поселения – czyt. posielenija) wiejskie i miejskie. Osiedla miejskie obejmują miasto (niekiedy też niewielkie podmiejskie wioski), zaś osiedla wiejskie składają się z jednej lub kilku wsi. W ramach 36 rejonów istnieje w sumie 316 osiedli, w tym 114 osiedli miejskich i 192 wiejskie.
![]() Podział na jednostki municypalne: Rejony municypalne są podzielone na osiedla(miejskie i wiejskie), okręgi miejskie takiego podziału nie mają |
![]() Wołokołamsk |
pomnik tzw. wielkiej wojny ojczyźnianej w Zwienigorodzie |
![]() Monaster św. Sawy Storożewskiego w Zwienigorodzie |
![]() Monaster Świętych Borysa i Gleba w Dmitrowie |
![]() Cerkiew św. Jerzego w Diedowsku |
![]() Czechow – hala hokejowa |
![]() Griebniewo |
![]() Jedna z ulic Kołomny |
Konobiejewo – cerkiew Trójcy Świętej |
![]() Ulica w centrum Siergiejewego Posadu |
![]() Centrum Wołokołamska |
![]() Supermarket w Zwienigorodzie |
![]() Drewniany dom w Kołomnie |
Rejony municypalne
[edytuj | edytuj kod]Nazwa rejonu | Nazwa rosyjska | Liczba miesz- kańców (w tys.) |
Powierz- chnia (w km²) |
---|---|---|---|
Czechowski | Чеховский район | 109,6 | 866 |
Dmitrowski | Дмитровский район | 150,1 | 2186 |
Istriński | Истринский район | 113,0 | 1280 |
Jegorjewski | Егорьевский район | 102,8 | 1721 |
Kaszyrski | Каширский район | 70,9 | 649 |
Kliński | Клинский район | 128,2 | 2001 |
Kołomieński | Коломенский район | 41,6 | 1091 |
Krasnogorski | Красногорский район | 149,6 | 219 |
Leniński | Ленинский район | 141,4 | 456 |
Lubieriecki | Люберецкий район | 242,8 | 132 |
Łotoszyński | Лотошинский район | 18,4 | 975 |
Łuchowicki | Луховицкий район | 62,6 | 1341 |
Możajski | Можайский район | 69,6 | 2599 |
Mytiszczyński | Мытищинский район | 186,1 | 427 |
Naro-Fomiński | Наро-Фоминский район | 171,3 | 1916 |
Nogiński | Ногинский район | 193,6 | 893 |
Odincowski | Одинцовский район | 286,1 | 1290 |
Oriechowo-Zujewski | Орехово-Зуевский район | 122,1 | 1780 |
Oziorski | Озёрский район | 38,4 | 538,4 |
Pawłowo-Posadski | Павлово-Посадский район | 85,8 | 550 |
Podolski | Подольский район | 77,5 | 1066 |
Puszkiński | Пушкинский район | 164,0 | 610 |
Ramieński | Раменский район | 219,2 | 1414 |
Ruzski | Рузский район | 60,7 | 1559 |
Siergijewo-Posadski | Сергиево-Посадский район | 240,2 | 1997 |
Sieriebriano-Prudski | Серебряно-Прудский район | 24,6 | 876 |
Sierpuchowski | Серпуховский район | 34,0 | 1013 |
Sołnieczno- gorski |
Солнечно- горский район |
124,2 | 1135 |
Stupiński | Ступинский район | 121,8 | 1696 |
Tałdomski | Талдомский район | 48,0 | 1427 |
Szachowski | Шаховской район | 23,5 | 1211 |
Szaturski | Шатурский район | 72,1 | 2721 |
Szczołkowski | Щёлковский район | 190,2 | 691 |
Wołokałamski | Волоколамский район | 56,9 | 1671 |
Woskriesieński | Воскресенский район | 152,8 | 811 |
Zarajski | Зарайский район | 43,2 | 968 |
Okręgi miejskie
[edytuj | edytuj kod]Następujące miasta obwodu stanowią wydzielone okręgi miejskie:
- Bałaszycha
- Bronnicy
- Chimki
- Czernogołowka
- Dołgoprudnyj
- Domodiedowo
- Dzierżyński
- Dubna
- Elektrogorsk
- Elektrostal
- Friazino
- Iwantiejewka
- Jubilejnyj
- Klimowsk
- Kołomna
- Korolow
- Kotielniki
- Krasnoarmiejsk
- Krasnoznamiensk (miasto zamknięte)
- Łobnia
- Łosino-Pietrowskij
- Łytkarino
- Mołodiożnyj (miasto zamknięte)
- Oriechowo-Zujewo
- Podolsk
- Protwino
- Puszczyno
- Rieutow
- Roszal
- Sierpuchow
- Szczerbinka
- Troick
- Woschod (miasto zamknięte)
- Zwienigorod
- Żeleznodorożnyj
- Żukowski
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]Produkt krajowy brutto obwodu moskiewskiego w 2005 wyniósł 704,4 mld rubli, co daje statystycznie 106,3 tys. rub. na mieszkańca.
Przemysł
[edytuj | edytuj kod]Pod względem wielkości produkcji przemysłowej obwód moskiewski zajmuje drugie miejsce (po Moskwie) wśród podmiotów Federacji Rosyjskiej. Miejscowy przemysł jest ściśle związany z przemysłem samej Moskwy; jest on w dużej mierze wysoce wyspecjalizowany i opiera się na dobrze rozwiniętej bazie naukowo-technicznej oraz wykwalifikowanych kadrach. Z powodu braku surowców naturalnych niezbędnych do produkcji większości wytwarzanych w regionie wyrobów, produkcja prowadzona jest ze znacznej mierze z surowców przywożonych z innych części kraju.
Główną gałęzią przemysłu, dostarczającą 35% całej wartości produkcji przemysłowej regionu jest przemysł lekki. Jego rozwój w rejonie Moskwy rozpoczął się już w XVIII wieku i dlatego ta gałąź produkcji uważana jest w obwodzie za najstarszą. Wśród przemysłu lekkiego najważniejszym jest przemysł bawełniany (istniejący m.in. w Jegorjewsku, Nogińsku i Oriechowie-Zujewie), wełniany (np. w Pawłowskim Posadzie i Puszkinie), jedwabniczy (np. w Naro-Formińsku) i in.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/%D0%A4%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%28%D0%94%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%29.jpg/220px-%D0%A4%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%28%D0%94%D0%B5%D0%B4%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%29.jpg)
W regionie istnieją także rozwinięte przemysł maszynowy i obróbka metali. Wiele z produkowanych tutaj urządzeń wymaga wysoce wyspecjalizowanej kadry oraz zaplecza technicznego, którego uzyskanie jest możliwe dzięki bliskości Moskwy. Produkuje się tutaj m.in. elementy techniczne niezbędne w elektroenergetyce, także jądrowej oraz przy produkcji paliwa jądrowego (w Elektrostali), urządzenia i przyrządy wykorzystywane w kosmonautyce i technice rakietowej (w Chimkach, Korolowie i Rieutowie). Ponadto na terenie obwodu powstają m.in. lokomotywy (w Kołomnie) i wagony metra (w Mytiszczach), autobusy (np. w Łukinie-Dulowie i Jachromie), maszyny rolnicze (w licznych ośrodkach), dźwigi i windy (w Lubercach, Dmitrowie i Bałaszysze), stal wysokiej jakości (w Elektrostali), kable (w Podolsku), przyrządy optyczne (w Krasnogorsku), urządzenia i maszyny dla przemysłu lekkiego (m.in. w Kołomnie, Klimowsku i Podolsku) itd. Na terenie obwodu znajdują się także liczne przedsiębiorstwa produkujące dla przemysłu zbrojeniowego; głównym ośrodkiem produkcyjnym, a zwłaszcza naukowo-technicznym tej branży jest Rosyjskie Centrum Pokazów Uzbrojenia, Techniki i Technologii Wojskowej w Krasnoarmiejsku.
Także istniejący w obwodzie przemysł chemiczny opiera się głównie na przywożonych surowcach. Wytwarza się tutaj m.in. kwasy (Szczołkowo), nawozy sztuczne (Woskriesiensk, znaczące złoża fosforytów), włókna sztuczne (Sierpuchow i Klin), masy plastyczne i wyroby z nich (m.in. w Oriechowie-Zujewie), laki i farby (Siergiejew Posad), farmaceutyki itd.
Przemysł materiałów budowlanych jaka jedyna z ważnych branży przemysłu w regionie opiera się głównie na lokalnych surowcach, jednak ta gałąź przemysłu przeżywa obecnie kryzys. Działają zakłady cementowe w Woskriesiensku, ceramiczne (fajans i porcelana) w Likinie-Dulowie i Wierbiłkach oraz wiele cegielni.
Ponadto w obwodzie działają firmy z branży drzewno-leśnej (np. w Bronnicach) oraz wydobywczej (pozyskiwanie i wstępna obróbka fosforytów, torfu, glin, piasków, granitu itp.). W większości miast i w niektórych dużych wsiach działają mniejsze i większe przedsiębiorstwa z branży spożywczej.
Dla elektroenergetyki najważniejszymi obiektami są: kaszyrski zespół elektrowni (o mocy 2100 MW), Elektrociepłownia Dzierżyńska (1300 MW), szaturski zespół elektrowni (1100 MW), hydroelektrownia zagorska (1200 MW) i in.
Na terenie obwodu istnieje też przemysł artystyczny, którego wpływ na gospodarkę jest niewielki, lecz który jest pewnego rodzaju wizytówką regionu. Zaliczyć tutaj można małe zakłady produkujące m.in. tradycyjną ceramikę i zabawki oraz regionalne pamiątki.
Rolnictwo
[edytuj | edytuj kod]Grunty wykorzystywane rolniczo stanowią ok. 40% powierzchni obwodu moskiewskiego, przy czym widać tutaj wyraźne zróżnicowanie regionalne: na północy i wschodzie ten odsetek jest mniejszy, zaś na południu ponad 50% ziem jest uprawiana.
Lokalne rolnictwo posiada wyraźnie podmiejski charakter, co wyraża się w strukturze upraw.
Wartość produkcji zwierzęcej jest większa od wartości produkcji roślinnej. Chów i hodowla ma kierunek mleczno-mięsny. Prócz bydła domowego znaczenie gospodarcze odgrywają świnie i drób.
Z racji dużego pogłowia zwierząt gospodarczych ok. 3/5 powierzchni zasiewów zajmują rośliny paszowe; duże tereny obsiewane są zbożami, zwłaszcza pszenicą, jęczmieniem, owsem i żytem, a także obsadzane ziemniakami. Z powodu podmiejskiego charakteru duże znaczenie posiada uprawa warzyw, w tym uprawa szklarniowa. Oprócz warzyw w szklarniach (i nie tylko) uprawiane są m.in. kwiaty ozdobne. Także znacznie wyższa niż przeciętna ilość uprawianych grzybów (zwłaszcza pieczarek) świadczy o podmiejskim charakterze produkcji rolnej.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/47/Beliye_Stolbi_station_north.jpg/220px-Beliye_Stolbi_station_north.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/Chekhov-station.jpg/220px-Chekhov-station.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Shatura_bus_station.jpg/220px-Shatura_bus_station.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/Sluice_nr3_-_Moscow_Canal.jpg/220px-Sluice_nr3_-_Moscow_Canal.jpg)
Transport
[edytuj | edytuj kod]Sieć transportowa w regionie nie może być rozpatrywana w oderwaniu od centralnego punktu komunikacyjnego, jakim jest Moskwa, która jednak administracyjnie nie wchodzi w skład obwodu.
Zarówno sieć kolejowa, jak i drogowa obwodu są bardzo dobrze rozwinięte; mają one promieniście-kołową strukturę, której centrum jest Moskwa.
Transport kolejowy
[edytuj | edytuj kod]W centrum obwodu (i w Moskwie) znajduje się najważniejszy w kraju węzeł kolejowy – Moskiewski (ros. Московский железнодорожный узел), w ramach którego z Moskwy prowadzą linie kolejowe w 11 kierunkach.
Drugi okręg linii kolejowych otaczających Moskwę, odległy o ok. 50–120 km od miasta, także niemal w całości leży na terenie obwodu.
W sumie w regionie istnieje 2,7 tys. km linii kolejowych (bez linii na terenie Moskwy), co w zestawieniu z powierzchnią obwodu daje największe w Rosji zagęszczenie linii kolejowych – 59 km na tys. km². Znaczna ich większość jest zelektryfikowana. Dziennie moskiewskie i podmoskiewskie koleje przewożą ponad 2 mln pasażerów.
Transport drogowy
[edytuj | edytuj kod]Centrum komunikacji kołowej także jest Moskwa. Od tego miasta główne drogi prowadzą przez teren obwodu w 10 kierunkach; w pewnej odległości od Moskwy znajduje się otaczająca miasto ze wszystkich stron obwodnica MKAD. W sumie w obwodzie istnieje ok. 14 tys. km dróg z twardą nawierzchnią.
Główne drogi kołowe:
- M-1 «Białoruś»; tzw. szosa mińska (E-101) – w kierunku Mińska
- M-2 «Krym»; tzw. szosa symferopolska (E-105) – w kierunku Krymu
- M-3 «Ukraina»; tzw. szosa kijowska – w kierunku Naro-Formińska, Obnińska, a dalej do Kijowa
- M-4 «Don»; tzw. szosa kaszyrska (E-115) – w kierunku Noworosyjska
- M-5 «Ural» tzw. szosa riazańska (E-30) – w kierunku Czelabińska
- M-7 «Wołga»; tzw. szosa niżnonowogrodzka (E-22) – w kierunku Ufy
- M-8 «Chołmogory»; tzw. szosa jarosławska (E-115) – w kierunku Archangielska
- M-9 «Bałtia»; tzw. szosa noworyska (E-22) – w kierunku Rygi
- M-10 «Rossija»; tzw. szosa leningradzka (E-95) – w kierunku Petersburga
Pozostałe rodzaje transportu
[edytuj | edytuj kod]W obwodzie moskiewskim istnieje rozwinięty transport wodny. Szlakami żeglugowymi są rzeka Moskwa, Wołga i Oka, a także kanał imienia Moskwy. Najważniejszymi portami regionu są Sierpuchow i Kołomna.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/Sheremetyevo_airport-terminal_1.jpg/220px-Sheremetyevo_airport-terminal_1.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/Flughafen_Wnukowo.jpg/220px-Flughafen_Wnukowo.jpg)
Istnieje tutaj także rozbudowana sieć rurociągów – na terenie obwodu istnieją 2 bardzo ważne gazociągi transportujące gaz i wiele ich lokalnych odgałęzień dostarczających surowiec do miast regionu[5]. Ponad dwa ropociągi transportują ropę naftową na linii Riazań – Moskwa i Jarosław; także one posiadają lokalne odgałęziennia.
Na terenie obwodu znajdują się wiele lotnisk, w tym 4 ważne porty lotnicze, mające status międzynarodowych, służących głównie do obsługi pobliskiej Moskwy:
Inne ważne lotnisko – Bykowo w chwili obecnej nie jest wykorzystywane do obsługi lotów pasażerskich.
Bogactwa naturalne
[edytuj | edytuj kod]Na terenie obwodu znajdują się miejsca wydobycia różnych surowców naturalnych, najczęściej stanowiących podstawę działalności przemysłu materiałów budowlanych.
Najpowszechniej występującym surowcem są piaski, gliny i wapienie.
Piaski powstały głównie w okresie czwartorzędu i kredy i charakteryzują się wysoką jakością umożliwiającą szerokie wykorzystanie ich w budownictwie. Część z nich (zwłaszcza w okolicy Lubierec) stanowią piaski kwarcowe, wykorzystywane w przemyśle szklarskim.
Dość powszechnie występujące w regionie gliny są szeroko wykorzystywane do produkcji cegieł. Wśród miejscowych glin są też białe gliny ogniotrwałe (złoża zwłaszcza w okolicy Gżela), od XIV wieku wykorzystywane do produkcji ceramiki (tzw. ceramika gżelska).
Wapienie z lokalnych złóż są od dawna znane jako „biały kamień”; są one łatwie o obróbce iposiadają wysoką jakość. Kamień ten wykorzystano do budowy wielu moskiewskich budowli, m.in. Teatru Wielkiego (Teatru Bolszoj). Prócz „białego kamienia” w regionie występują też złoża innych wapieni, w tym marmuropodobnego.
Ponadto w obwodzie moskiewskim istnieją pokłady dolomitów, trawertynu, kredy i marglu.
Obwód posiada także obfite złoża torfu (na Nizinie Mieszczorskiej) oraz soli potasowych.
W regionie istnieją pokłady fosforytów, charakteryzujących się wysoką zawartością kwasu fosforowego.
Na terenie obwodu znajdują się też źródła wód mineralnych, głównie żelazistych. Oprócz wód wypływających samoczynnie z ziemi na głębokości ok. 300–500 m istnieją liczne mineralne wody podziemne, a na głębokości 1000–1500 m odkryto obecność podziemnego słonego morza. Zbiornik ten (o zasoleniu do ok. 300‰) zajmuje duży obszar, zarówno pod powierzchnią obwodu moskiewskiego, jak i sąsiednich jednostek administracyjnych. Jego wody mogłyby (według analiz) być wykorzystywane m.in. w lokalnym przemyśle spożywczym i balneologii.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/Zaraysk_kremlin_wall_west.jpg/220px-Zaraysk_kremlin_wall_west.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Savvino_storozhevsky_rozhdestva_bogoroditsy.jpg/220px-Savvino_storozhevsky_rozhdestva_bogoroditsy.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Prokudin-Gorskii-24.jpg/220px-Prokudin-Gorskii-24.jpg)
Historia
[edytuj | edytuj kod]Historia ziemi moskiewskiej
[edytuj | edytuj kod]Według badań archeologicznych obszar dzisiejszego obwodu był zamieszkany już 20 tys. lat temu. Na terenie regionu znajdują się też liczne kurhany i grodziska pochodzące z epoki żelaza. Aż do przełomu IX i X wieku tereny obwodu zajmowały plemiona ugrofińskie, zaś Słowianie pojawili się tutaj dopiero w X w. W połowie XII w. region wszedł w skład Księstwa Włodzimiersko-Suzdalskiego. Wtedy też założono szereg grodów, m.in.: Wołokołamsk (1135), Moskwę (1147), Zwienigorod (1152), Dmitrów (1154) i in. W pierwszej połowie XIII w. Ruś Włodzimiersko-Suzdalska, podobnie jak inne tereny Rusi została podbita przez Mongołów (Tatarów).
W XIII wieku niewielkie tereny wokół Moskwy stały się zalążkiem Księstwa Moskiewskiego, które w przyszłości powiększyło znacznie swe obszary i stało się główną siłą walczącą o wyzwolenie ruskich ziem z tatarsko-mongolskiego jarzma, a następnie zjednoczyło wszystkie ruskie ziemie. W 1340 Księstwo Moskiewskie stało się Wielkim Księstwem Moskiewskim. Pierwsze duże zwycięstwo nad Tatarami Rusini odnieśli w 1380 w bitwie na Kulikowym Polu nad Donem, pod wodzą pod księcia moskiewskiego i włodzimierskiego – Dymitra nazwanego później Dońskim. Jeden z kolejnych władców – Iwan III w 1480 uniezależnił się całkowicie od dominacji tatarskiej Złotej Ordy – przestał płacić daninę chanowi tatarskiemu, a następnie odparł kilka odwetowych wypraw. Za Iwana III księstwo powiększone zostało o Księstwa Jarosławskie oraz Nowogrodzkie i stało się jednolitym państwem narodowym; została rozbudowana jego stolica – Moskwa. Formalnie Wielkie Księstwo Moskiewskie istniało do 1547, kiedy to wielki książę Iwan IV Groźny przybrał tytuł cara Rosji.
- Osobne artykuły:
Należy nadmienić, iż południowe skrawki obwodu moskiewskiego zostały podporządkowane władcom moskiewskim dopiero w 1520.
W XVIII/XIX w. rozwinął się tutaj przemysł lekki. W 1851 zbudowano pierwszą linię kolejową, łączącą Moskwę z Sankt Petersburgiem. Po powstaniu ZSRR i przeniesieniu stolicy z Piotrogodu (jak nazywał się od 1914 Sankt Petersburg) do Moskwy region ponownie stał się najważniejszym centrum gospodarczym, przemysłowym i kulturowym kraju.
Przynależność administracyjna
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ef/Coat_of_Arms_of_Moscow_gubernia_%28Russian_empire%29.png/110px-Coat_of_Arms_of_Moscow_gubernia_%28Russian_empire%29.png)
Historia obwodu moskiewskiego jako odrębnego bytu administracyjnego rozpoczęła się w 1708, kiedy to Piotr I utworzył gubernię moskiewską, obejmującą większość dzisiejszego obwodu. Obwód został utworzony 14 stycznia 1929. Od 1993 region stanowi jeden z podmiotów Federacji Rosyjskiej.
Symbole regionu
[edytuj | edytuj kod]Herb obwodu moskiewskiego nawiązuje do herbu dawnej guberni moskiewskiej, który z kolei został opracowany na podstawie herbu ówczesnej stolicy regionu – Moskwy.
- Osobny artykuł:
Flaga obwodu na postać czerwonego prostokąta, z herbem regionu umieszczonym w lewym górnym rogu.
- Osobny artykuł:
Tablice rejestracyjne
[edytuj | edytuj kod]Tablice pojazdów zarejestrowanych w obwodzie moskiewskim mają oznaczenie 50, 150 lub 90 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Предварительная оценка численности постоянного населения на 1 января 2021 года и в среднем за 2020 год [online] [dostęp 2021-03-16] [zarchiwizowane z adresu 2021-02-04] .
- ↑ Федеральная служба государственной статистики.
- ↑ Устав Московской области.
- ↑ Правительство Московской области. mosreg.ru. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-07-03)].
- ↑ (www.mostransgaz.info).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- strona obwodu moskiewskiego
- strona lokalnej Dumy
- Cerkwie i monastery obwodu. sobory.ru. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-05-14)].
- Informacje o obwodzie. terrus.ru. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-12-31)].
- Informacje o osiedlach obwodu. reforma-mo.ru. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-06-09)].
- Informacje o miastach obwodu
- Zabytki obwodu
- Portal informacyjny obwodu