Ołeksandr Kornijczuk
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
12 maja 1905 |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Ludowy komisarz spraw zagranicznych Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej | |
Okres |
od 5 lutego 1944 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
Przewodniczący Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR\ | |
Okres |
od 4 marca 1947 |
Przynależność polityczna |
Komunistyczna Partia (bolszewików) Ukrainy / Komunistyczna Partia Ukrainy |
Poprzednik | |
Następca | |
Przewodniczący Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR | |
Okres |
od 24 marca 1959 |
Przynależność polityczna | |
Poprzednik | |
Następca | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%95%D0%B2%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B9%D1%87%D1%83%D0%BA%2C_1942_%D0%B3%D0%BE%D0%B4.jpg/200px-%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%95%D0%B2%D0%B4%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%9A%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B5%D0%B9%D1%87%D1%83%D0%BA%2C_1942_%D0%B3%D0%BE%D0%B4.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Korneychuk_postcard.jpg/200px-Korneychuk_postcard.jpg)
Ołeksandr Jewdokymowycz Kornijczuk, ukr. Олександр Корнійчук (ur. 12 maja?/25 maja 1905 w Chrystynówce, zm. 14 maja 1972 w Kijowie) – radziecki dramatopisarz i działacz społeczno–polityczny narodowości ukraińskiej, przedstawiciel realizmu socjalistycznego w sztuce radzieckiej. Od lutego do lipca 1944 pełnił funkcję ludowego komisarza spraw zagranicznych Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. W latach 1947–1953 i 1959–1972 pełnił funkcję przewodniczącego Rady Najwyższej USRR. Bohater Pracy Socjalistycznej.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b7/Coin_of_Ukraine_Korniychuk_R.jpg)
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się w rodzinie ślusarza, w młodości pracował na kolei. Studia na wydziale literatury w Kijowie ukończył w 1929. Od 1940 członek Komunistycznej Partii (bolszewików) Ukrainy. Od lutego do lipca 1944 zajmował nowo utworzone stanowisko ministra spraw zagranicznych USRR. Zajmował wysokie stanowiska w Komitecie ds. Sztuki Ukraińskiej Republiki Radzieckiej, Związku Radzieckich Pisarzy Ukrainy.
Działalność literacką rozpoczął w 1925 roku opowiadaniem o Leninie On był wielki (Він був великий). W pierwszej sztuce Na krawędzi (На грані), napisanej w 1929 roku dla młodzieżowego teatru robotniczego, mówił o miejscu artysty w szeregach budowniczych socjalizmu. Kolejne sztuki: Kamienna wyspa (Камяний острів) z 1930 roku, Szturm (Штурм) z 1931 roku świadczą o próbach poszukiwania formy.
Talent dramaturgiczny Kornijczuka ujawnił się w dramacie historycznym: Upadek eskadry (Загибель ескадри) z 1933. Sztuka odnosiła sukcesy głównie dzięki takim wartościom scenicznym, jak zindywidualizowany język postaci, żywy, interesujący dialog, nasycone dramatyzmem sytuacje sceniczne. W sztuce Platon Kreczet (Платон Кречет), 1934, wyd. 1935 stworzył typową postać radzieckiego inteligenta, humanisty i niestrudzonego nowatora. Bohater jest pokazany w ostrym konflikcie z siłami hamującymi rozwój myśli twórczej. Kornijczuk połączył w tej postaci głęboki dramatyzm z liryzmem i humorem, czym udowodnił rozumienie istoty teatru. W romantyczno-heroicznym dramacie Bogdan Chmielnicki (Богдан Хмельницький), 1939 pokazał wydarzenia wojny narodowowyzwoleńczej 1648–1654 i polityczny akt połączenia Ukrainy z Rosją. Na kanwie tej sztuki powstały filmy: Bogdan Chmielnicki w reżyserii I. Sawczenki (1941), 300 lat temu w reżyserii W. Pietrowa (1956) i opera Bogdan Chmielnicki (1951-1953) z muzyką K. Dańkiewicza i librettem autorstwa Kornijczuka i W. Wasilewskiej.
Podczas II wojny światowej pracował jako publicysta, pisał sztuki o tematyce wojennej, w których bohaterowie Armii Czerwonej przeciwstawiają się „gorłowszczyźnie” (od postaci dowódcy Gorłowa). Od marca 1943 roku – zastępca komisarza ludowego spraw zagranicznych ZSRR.
W powojennych sztukach pisał o potrzebie rozwoju duchowego i intelektualnego. Bohaterów komedii – Na stepach Ukrainy (1941), Przyjeżdżajcie do Dzwonkowego (Приїздіть у Дзвонкове), Makar Dubrawa (Макар Дубрава, 1948), Kalinowy gaj (Калиновий гай, 1950), Dlaczego uśmiechały się gwiazdy (Чому посміхалися зорі, 1957), Nad Dnieprem (1960) czy Strona dziennika (1964) osadził głównie w przestrzeni wsi kołchozowej, posługiwał się elementami buffo i groteski.
W 1950 został sygnatariuszem apelu sztokholmskiego[1]. 22 listopada 1950 w Warszawie na II Kongresie Obrońców Pokoju został wybrany w skład Światowej Rady Pokoju[2].
Jego sztuki wystawiano również w Polsce, w tym w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie Kartkę z pamiętnika (premiera 29 czerwca 1969) z Marią Malicką w jednej z ról.
Pochowany został w Kijowie, na tamtejszym cmentarzu Bajkowa.
Życie prywatne
[edytuj | edytuj kod]Był trzecim mężem Wandy Wasilewskiej.
Ordery, odznaczenia i nagrody
[edytuj | edytuj kod]- Złoty Medal „Sierp i Młot” Bohatera Pracy Socjalistycznej (1967)
- Nagroda Stalinowska (pięciokrotnie)
- Nagroda Leninowska
- Leninowska Nagroda Pokoju (1960)
- Narodowa Nagroda im. Tarasa Szewczenki (1971)
- Order Lenina (sześciokrotnie)
- Order Rewolucji Październikowej (1971)
- Order Czerwonego Sztandaru (1943)
- Order Czerwonej Gwiazdy (1944)
- Medal „Partyzantowi Wojny Ojczyźnianej” I klasy (1944)
- Medal „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”
- Medal jubileuszowy „Dwudziestolecia zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”
- Akademik Akademii Nauk ZSRR (1943)
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]W 1972 jego imię otrzymał Kijowski Narodowy Uniwersytet Kultury i Sztuki[3].
W 1985 poczta ZSRR wydała kopertę z wizerunkiem Ołeksandra Kornijczuka z okazji 80. rocznicy jego urodzin.
Na obszarze Ukrainy jego imieniem nazwano kilka ulic (m.in. w Chrystyniwce, rodzinnym mieście pisarza). Ulica jego imienia znajduje się również w Moskwie, gdzie zawieszona jest również poświęcona mu tablica pamiątkowa.
W 2005 Narodowy Bank Ukrainy wydał okolicznościową monetę o nominale 2 hrywien z wizerunkiem Kornijczuka. W ten sposób upamiętniono 100. rocznicę jego urodzin.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Краткая Литературная Энциклопедия, Мосва 1966.
- Універсальний Словник – Енциклопедія, Київ-Львів 2001
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Dziennik Polski, rok VI, nr 91 (1861), Kraków 1 kwietnia 1950 roku, s. 2.
- ↑ Trybuna Robotnicza z 1950, nr 324 str. 3 [dostęp z dnia: 2016-08-03]
- ↑ Історія [online] [dostęp 2020-06-07] .
- Bohaterowie Pracy Socjalistycznej
- Członkowie Światowej Rady Pokoju
- Członkowie Związku Radzieckich Pisarzy Ukrainy
- Deputowani Rady Najwyższej Ukrainy
- Dramaturdzy XX wieku
- Laureaci Międzynarodowej Leninowskiej Nagrody Pokoju
- Laureaci Nagrody Leninowskiej
- Laureaci Nagrody Stalinowskiej
- Odznaczeni Medalem „Partyzantowi Wojny Ojczyźnianej”
- Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945”
- Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru
- Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy
- Odznaczeni Orderem Lenina
- Odznaczeni Orderem Rewolucji Październikowej
- Pisarze socrealiści
- Pochowani na cmentarzu Bajkowa
- Radzieccy artyści socrealizmu
- Sygnatariusze apelu sztokholmskiego 1950
- Ukraińscy artyści socrealizmu
- Ukraińscy dramaturdzy
- Ukraińscy krytycy literaccy
- Urodzeni w 1905
- Zmarli w 1972