Ludwig Feuerbach
![]() | |
Data i miejsce urodzenia |
28 lipca 1804 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
13 września 1872 |
Przyczyna śmierci | |
Zawód, zajęcie | |
Narodowość |
niemiecka |
Rodzice | |
Krewni i powinowaci | |
![]() |
Ludwig Andreas Feuerbach (ur. 28 lipca 1804 w Landshut, zm. 13 września 1872 w Rechenbergu, obecnie Norymberga) – niemiecki filozof.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]- Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz,
Jego ojcem był prawnik Paul Johann Anselm von Feuerbach, a bratem matematyk Karl Wilhelm Feuerbach.
Filozofia
[edytuj | edytuj kod]Feuerbach był uczniem Hegla, należąc do tzw. lewicy heglowskiej. Wkrótce jednak odrzucił heglizm przyjmując w metafizyce poglądy materialistyczne. Swoje credo wyraził słowami: Myśl z bytu, a nie byt z myśli. Podkreślał materialność człowieka (Człowiek jest tym, co zje) i na tej podstawie zbudował naturalistyczną etykę i teorię religii. Zwalczał idee nieśmiertelności i nadprzyrodzoności. Religia – jego zdaniem – była tworem ludzkim: to człowiek stworzył Boga na swoje podobieństwo – nie odwrotnie. Religia jest jednak wieczna, gdyż zaspokaja odwieczne potrzeby człowieka. Jest ona także pewną formą jego wiedzy o samym sobie, o istocie człowieczeństwa. Jeżeli Bóg został stworzony na obraz człowieka to człowiek – poznając Boga w jego formach – poznaje samego siebie. Poznanie rzeczy może – zdaniem Feuerbacha – następować tylko przez zmysły (sensualizm), a poznanie innego człowieka – także poprzez „poszukiwanie prawdy w dialogu”. Był jednym z twórców pojęcia alienacji religijnej[1].
- Osobny artykuł:
Filozofia Feuerbacha oddziaływała na Marksa i Engelsa. Obaj krytykowali Feuerbacha m.in. w dziełach: Tezy o Feuerbachu, Ideologia niemiecka czy Ludwig Feuerbach i zmierzch klasycznej filozofii niemieckiej. Pod koniec życia Feuerbach skierował wzrok w stronę socjalizmu naukowego[2]. Studiował Kapitał Marksa, a w roku 1870 stał się socjaldemokratą, nie potrafił jednak przejść na pozycje materializmu dialektycznego i historycznego i do końca swych dni pozostał znakomitym przedstawicielem przedmarksowskiego materializmu i ateizmu[2].
W 1867 wylew krwi spowodował u Feuerbacha częściowy paraliż, który w 1872 stał się przyczyną jego śmierci.
Dzieła przetłumaczone na język polski
[edytuj | edytuj kod]- Wybór pism, tom 1. Myśli o śmierci i nieśmiertelności Warszawa 1988, seria: Biblioteka Klasyków Filozofii, PWN, ISBN 83-01-07528-7 t. 1-2, ISBN 83-01-07204-0 t. 1.
- Wybór pism, tom 2. Zasady filozofii przyszłości Warszawa 1988, seria: Biblioteka Klasyków Filozofii, PWN, ISBN 83-01-07528-7 t. 1-2, ISBN 83-01-07205-9 t. 2.
- Wykłady o istocie religii Warszawa 1981, PWN, ISBN 83-01-01573-X.
- O istocie chrześcijaństwa Kraków 1959, Drukarnia Uniwersytetu Jagiellońskiego, seria: Biblioteka Klasyków Filozofii, PWN.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Poniatowski 1969 ↓, s. 90.
- ↑ a b Ojzerman 1969 ↓, s. 301.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Henryk Jankowski: Etyka Ludwika Feuerbacha.
- Jan Andrzej Kłoczowski: Człowiek bogiem człowieka. Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski, 1979.
- Teodor Ojzerman: Klasyczna filozofia niemiecka. Materializm antropologiczny Ludwika Feuerbacha. W: Krótki zarys historii filozofii. Pod redakcją M.T. Jowczuka, T.I. Ojzermana, I.J. Szczipanowa. Przeł. Marian Drużkowski i in. Wyd. II, poprawione i uzupełnione. Warszawa: Książka i Wiedza, listopad 1969, s. 298-317. (pol.).
- Ryszard Panasiuk: Feuerbach. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo „Wiedza Powszechna”, 1972, seria: Myśli i Ludzie.
- Zygmunt Poniatowski: Mały słownik religioznawczy. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1969.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Todd Gooch , Ludwig Andreas Feuerbach, [w:] Stanford Encyclopedia of Philosophy, CSLI, Stanford University, 17 listopada 2016, ISSN 1095-5054 [dostęp 2017-12-31] (ang.).
Feuerbach, Ludwig Andreas (1804–72) (ang.), Routledge Encyclopedia of Philosophy, rep.routledge.com [dostęp 2023-05-09].
- ISNI: 0000000122783462
- VIAF: 36918169
- LCCN: n80045891
- GND: 118532758
- NDL: 00439452
- LIBRIS: 20dggh5l28vbbq9
- BnF: 11902686j
- SUDOC: 026863774
- SBN: CFIV027506
- NLA: 36549026
- NKC: jn19990002239
- BNE: XX860680
- NTA: 068435940
- BIBSYS: 90055292
- CiNii: DA0082014X
- Open Library: OL151139A
- PLWABN: 9810702690405606
- NUKAT: n96400980
- J9U: 987007261180405171
- PTBNP: 112859
- CANTIC: a10084654
- LNB: 000021075
- NSK: 000048165
- BNA: 000026242
- CONOR: 28856419
- ΕΒΕ: 157409
- BLBNB: 000203708
- KRNLK: KAC199608688
- LIH: LNB:V*118076;=BJ