Królewska Fabryka Karabinów
Budynki fabryki w 2012 r. | |
Państwo | |
---|---|
Miejscowość | |
Adres |
ul. Łąkowa 35/38[1] |
Typ budynku |
fabryka zbrojeniowa |
Położenie na mapie Gdańska ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa pomorskiego ![]() | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/95/Gdansk_fabryka_karabin%C3%B3w_1.jpg/240px-Gdansk_fabryka_karabin%C3%B3w_1.jpg)
Królewska Fabryka Karabinów (niem. Königliche Gewehr-Fabrik)[2] – zabytkowy[1] zespół budynków poprzemysłowych z XIX wieku w Gdańsku, dawna pruska fabryka broni ręcznej.
Opis obiektu
[edytuj | edytuj kod]Fabryka Karabinów znajduje się w Śródmieściu Gdańska, na Dolnym Mieście, przy ulicy Łąkowej 35/38. Do rejestru zabytków wpisane jest 11 obiektów pod tym adresem, m.in.: hala, kotłownia, magazyn, dom, budynek biurowy, lecznica, odlewnia[1].
Produkcję broni w tym miejscu rozpoczęto w 1839 r., początkowo przez prywatnych przedsiębiorców. W 1843 r. zamontowano w zakładzie maszynę parową o mocy 16 KM. W 1853 r. fabryka została sprzedana państwu pruskiemu z powodu bankructwa właścicieli. Od tego momentu zespół przemysłowy zaczął nabierać kształtu, w jakim przetrwał do dziś[3].
W 1893 r. fabryka została połączona jednotorową linią kolejową, będącą odnogą linii Gdańsk-Tczew. Rozpoczynała się ona na Bramie Kolejowej i biegła na Dolne Miasto, do fabryki i dalej do rzeźni przemysłowych przy ul. Angielska Grobla[4].
Wraz z utworzeniem Wolnego Miasta Gdańska, nastąpiła demilitaryzacja miasta. Spowodowało to wstrzymanie produkcji zbrojeniowej w fabryce. W 1919 r. część maszyn produkcyjnych zakupiła Polska, a w latach 1921-1923 otrzymała resztę wyposażenia w związku z podziałem niemieckiego mienia na terenie WMG. Wyposażenie przekazano do Państwowej Fabryki Karabinów w Warszawie, a także do nowo powstałej Fabryki Broni w Radomiu[2][3]. Miało to istotne znaczenie dla rozwoju polskiego przemysłu zbrojeniowego po odzyskaniu niepodległości. Rozpoczęto polską produkcję karabinu Mauser 98, który stał się później podstawowym karabinem Wojska Polskiego[5].
Po demilitaryzacji budynki zakładu używano do różnorakich celów. Znajdowały się tutaj siedziby różnego rodzaju przedsiębiorstw, a nawet siedziba lokalnej komórki NSDAP. W latach 20. na terenie kompleksu zbudowano modernistyczny gmach Fabryki Monopolu Tytoniowego. Po 1945 r. mieściły się tutaj m.in. Gdańskie Zakłady Futrzarskie oraz Gdańskie Fabryki Obrabiarek (późniejszy Hydroster), które w latach 50. prowadziły tutaj tajną produkcję obrabiarek dla przemysłu zbrojeniowego. Miało tu również swoją siedzibę gdańskie przedsiębiorstwo LPP[6][3].
Produkowane uzbrojenie
[edytuj | edytuj kod]W fabryce wytwarzano:[3]
- Karabin Dreyse model 41, 60, 62, 65
- Karabiny Mauser: M1871, M1871/84, Gew98
- Karabin Gew88
- Lance kawaleryjskie Stahlrohrlanze
W czasie I wojny światowej zakład produkował nawet 450 tysięcy karabinów rocznie[2][3].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Budynki fabryki
-
Budynki fabryki
-
Fabryka na mapie Dolnego Miasta z 1885 r. (K.Gewehr-Fabr.)
-
Karabin Mauser Gew98 – ten typ karabinu był produkowany w fabryce
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Gminna ewidencja zabytków miasta Gdańska, stan na 10.08.2022, poz. 2985 - 2996.
- ↑ a b c Trójmiasto.pl - 169 lat Fabryki Karabinów w Gdańsku.
- ↑ a b c d e Gedanopedia - Fabryka Karabinów.
- ↑ Trójmiasto.pl – Pierwszy dworzec kolejowy w Gdańsku.
- ↑ opowiadaczehistorii.pl - Powersalskie losy Fabryki Karabinów z Gdańska w II Rzeczypospolitej.
- ↑ Trójmiasto.pl - Królewska Fabryka Karabinów wczoraj i dziś.