Katorga
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/00/Malczewski_Jacek_Niedziela_w_kopalni.jpg/220px-Malczewski_Jacek_Niedziela_w_kopalni.jpg)
Katorga (ros. каторга, z gr. κάτεργον keteirgon „zmuszać”, w nawiązaniu do κατεργων – katergon – trójrzędowy wiosłowy okręt, nazywany później galerą, którego wioślarzami byli skazańcy) – w potocznym rozumieniu: ciężka praca fizyczna, często ponad ludzkie siły.
W ujęciu historycznym: w carskiej Rosji to kara skazująca na ciężkie przymusowe roboty[1]. Katorga była karą (połączoną z zesłaniem na odległe tereny Imperium – zwykle Syberię) stosowaną za poważne przestępstwa, w tym przestępstwa pospolite (tzw. kryminalne), aczkolwiek obecnie zwykle jest utożsamiana z karą dla osób represjonowanych z przyczyn politycznych, gdyż zgodnie z rosyjskim kodeksem karnym z 1847 roku, zesłanie i katorga były karami powszechnie wymierzanymi uczestnikom zrywów narodowościowych i wyzwoleńczych.
Po dojściu do władzy bolszewików katorgę zastąpiły deportacje i łagry[2].
Katorgą nazywali Polacy też samo zesłanie na Sybir, jakkolwiek termin ten odnosi się głównie do tych skazanych, którzy w rotach aresztanckich kierowani byli do pracy w kopalniach na dalekim wschodzie i północy Imperium Rosyjskiego. Katorżnicy otrzymywali różne wyroki, od lat kilku po dożywotnie.
Jednymi z tych, którym udało się wrócić, byli:
- Jan Franciszek Salinger z Warszawy, syn zesłańca Jakuba,
- dr Józef Antoni Beaupré – introduktor uprawy pszenicy w Daurii,
- Rufin Piotrowski – pamiętnikarz.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- polscy zesłańcy w Imperium Rosyjskim
- etap (zsyłka)
- spisek omski
- powstanie zabajkalskie
- Na dzikich stepach za Bajkałem
- Wspomnienia z domu umarłych
- akatujskie więzienie katorżnicze
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Joachim Bartoszewicz, Podręczny słownik polityczny. Do użytku posłów, urzędników państwowych, członków ciał samorządowych i wyborców [online], s. 218 .
- ↑ katorga, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-02-14] .