Joanna Muszkowska-Penson
Państwo działania | |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
25 października 1921 |
Data i miejsce śmierci |
30 czerwca 2023 |
Profesor nauk medycznych | |
Specjalność: choroby wewnętrzne, nefrologia | |
Alma Mater | |
Doktorat |
1961 |
Habilitacja |
1971 |
Profesura |
1976 |
Nauczyciel akademicki | |
Uczelnia | |
Odznaczenia | |
![]() |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/33/Kobiety_Wolno%C5%9Bci_10_%28cropped_-_Joanna_Penson%29.jpg/220px-Kobiety_Wolno%C5%9Bci_10_%28cropped_-_Joanna_Penson%29.jpg)
Joanna Helena Muszkowska-Penson (ur. 25 października 1921 w Warszawie[1], zm. 30 czerwca 2023 w Sopocie[2]) – polska lekarka i nauczycielka akademicka, profesor nauk medycznych, działaczka opozycji w okresie PRL, bliska współpracowniczka Lecha Wałęsy.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]W 1940 została żołnierką Związku Walki Zbrojnej. W marcu 1941 zatrzymana i osadzona na Pawiaku, we wrześniu tegoż roku osadzona w niemieckim obozie koncentracyjnym Ravensbrück, skąd została wyzwolona w kwietniu 1945[1][3].
W 1950 ukończyła studia na Akademii Medycznej w Łodzi. W 1961 doktoryzowała się, a w 1971 uzyskała stopień doktora habilitowanego[3]. W 1976 otrzymała tytuł profesorski w zakresie nauk medycznych. Specjalizowała się w zakresie nefrologii i chorób wewnętrznych[4]. W latach 1950–1980 zatrudniona w Klinice Chorób Nerek Akademii Medycznej w Gdańsku, następnie do 1991 w szpitalu wojewódzkim, w którym zajmowała stanowisko ordynatora oddziału internistycznego[1].
W czasie wydarzeń sierpniowych w 1980 wspierała strajkujących stoczniowców, dołączyła następnie do „Solidarności”[3]. Po wprowadzeniu stanu wojennego w swoim mieszkaniu ukrywała m.in. Piotra Dyka. W latach 80. była także osobistą lekarką i tłumaczką Lecha Wałęsy[1][5]. 14 kwietnia 1984[3] została zatrzymana i następnie aresztowana za kolportowanie wydawnictw drugiego obiegu. Pozbawienie wolności powszechnie znanej i szanowanej lekarki spotkało się z protestami – petycję o jej uwolnienie podpisało kilka tysięcy osób. Ostatecznie Joanna Muszkowska-Penson została zwolniona po kilku dniach[5]. Kontynuowała działalność opozycyjną, m.in. w maju i sierpniu 1988 udzielała się jako lekarka w czasie strajków w Stoczni Gdańskiej i w gdańskim porcie[1].
W 1991 przeszła na emeryturę, po czym wyjechała do córki do Glasgow[5]. W 2006 powróciła do Polski, podjęła pracę w biurze Lecha Wałęsy[3].
Ojcem Joanny Muszkowskiej-Penson był bibliolog Jan Muszkowski[6], a mężem Jakub Penson, w latach 60. rektor Akademii Medycznej w Gdańsku[5].
Pochowana na cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku[7].
Odznaczenia, wyróżnienia i upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]W 2006 odznaczona Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[8]. W 2014 została uhonorowana Medalem Księcia Mściwoja II[9]. W 2016 rzecznik praw obywatelskich nadał jej odznakę honorową „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka”[10]. W 2018 otrzymała tytuł honorowego obywatela Gdańska[11].
Jej wizerunek znalazł się na powstałym w 2019 muralu „Kobiety Wolności” na stacji PKM Strzyża w Gdańsku[12]. W 2021 na dawnym domu Joanny Muszkowskiej-Penson przy ul. Tuwima 29 w Gdańsku odsłonięto poświęconą jej tablicę pamiątkową[13].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e Penson Joanna [online], gedanopedia.pl [dostęp 2024-03-06] .
- ↑ „Najważniejsza w życiu jest miłość do ludzi”. Nie żyje prof. Joanna Muszkowska-Penson [online], gdansk.pl, 30 czerwca 2023 [dostęp 2023-06-30] .
- ↑ a b c d e Arkadiusz Kazański , Joanna Muszkowska-Penson [online], encyklopedia-solidarnosci.pl [dostęp 2023-04-24] .
- ↑ Prof. dr hab. Joanna Muszkowska-Penson, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2015-02-26] .
- ↑ a b c d Jolanta Gromadzka-Anzelewicz , Joanna Muszkowska-Penson: „Byłam lekarzem Wałęsy…”, naszemiasto.pl, 21 lipca 2006 [zarchiwizowane 2015-02-27] .
- ↑ Agata Walczak-Niewiadomska , „Jan Muszkowski: Ludzie, epoka, książki. Polska bibliologia uniwersytecka w 60 lat od śmierci Profesora” – sprawozdanie z konferencji, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Librorum”, Nr 1 (18), 2014 [dostęp 2015-02-27] .
- ↑ Dorota Abramowicz , Gdańsk: Pogrzeb prof. Joanny Muszkowskiej-Penson na cmentarzu Srebrzysko [online], zawszepomorze.pl, 7 lipca 2023 [dostęp 2023-10-15] .
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2006 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (M.P. z 2006 r. nr 80, poz. 807).
- ↑ Laureaci medalu księcia Mściwoja II, gdansk.pl [zarchiwizowane 2021-01-07] .
- ↑ Katarzyna Kaleta-Sennik , Nie żyje wybitna obrończyni praw człowieka – prof. Joanna Muszkowska-Penson [online], brpo.gov.pl, 3 lipca 2023 [dostęp 2023-07-04] .
- ↑ Ilona Godlewska , Prof. Muszkowska-Penson Honorową Obywatelką Gdańska [online], wyborcza.pl, 29 marca 2018 [dostęp 2018-03-29] .
- ↑ Izabela Biała , Kobiety Wolności – niezwykły mural na stacji PKM Strzyża przypomina polskie opozycjonistki, gdansk.pl, 5 lipca 2019 [zarchiwizowane 2020-12-02] .
- ↑ Marta Formella , Upamiętniono dobro i odwagę Honorowej Obywatelki Gdańska – tablica prof. Muszkowskiej-Penson, gdansk.pl, 26 października 2021 [zarchiwizowane 2021-10-28] .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Moje dwie konspiracje. Z profesor Joanną Muszkowską-Penson rozmawia Maria Mrozińska, gdansk.pl, 30 maja 2017 [zarchiwizowane 2021-10-28] .
- Absolwenci Akademii Medycznej w Łodzi
- Członkowie Komitetu Obywatelskiego przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność” Lechu Wałęsie
- Członkowie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność” (1980–1989)
- Członkowie Związku Walki Zbrojnej
- Honorowi obywatele Gdańska
- Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
- Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka”
- Pochowani na Cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku
- Polonia w Wielkiej Brytanii
- Polscy interniści
- Polscy nefrolodzy
- Polscy stulatkowie
- Więźniowie KL Ravensbrück
- Więźniowie Pawiaka (okupacja niemiecka)
- Więźniowie polityczni w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1957–1989
- Wykładowcy Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego
- Ludzie urodzeni w Warszawie
- Urodzeni w 1921
- Zmarli w 2023