Dyktatura
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1d/Bundesarchiv_Bild_183-B06275%2C_Berlin%2C_Reichstagssitzung%2C_Rede_Adolf_Hitler.jpg/220px-Bundesarchiv_Bild_183-B06275%2C_Berlin%2C_Reichstagssitzung%2C_Rede_Adolf_Hitler.jpg)
Dyktatura (łac. dictare – dyktować) – forma rządów oparta na arbitralnej władzy jednostki (dyktatora) lub wąskiej grupy osób, wyjętych spod społecznej kontroli. System charakterystyczny dla reżimów autorytarnych i totalitarnych, stanowiąc przeciwieństwo systemów demokratycznych[1].
Termin wywodzący się od starożytnego rzymskiego urzędu dyktatora (łac. dictator), obejmującego nadzwyczajne uprawnienia w sytuacji kryzysowej państwa[2].
Charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Historical_totalitarian_leaders.jpg/220px-Historical_totalitarian_leaders.jpg)
Dyktatura to władza jednostki lub wąskiej grupy. Dyktatorzy nie wyłaniają przedstawicieli społeczeństwa w wolnych wyborach i pozostają poza faktyczną kontrolą społeczeństwa. Cechami charakterystycznymi dla dyktatury są: używanie siły wobec przeciwników politycznych, brak szacunku wobec praw obywatelskich czy dowolność stanowienia systemu prawnego. Źródłem takiego modelu władzy może być m.in. pochodzenie czy przewaga wojskowa. Dyktatorzy na ogół starają się kontrolować nie tylko politykę kraju, lecz całe życie społeczeństwa[2], co było szczególnie zauważalne w reżimach stosujących totalitaryzm[3]. W dyktaturze może, lecz nie musi występować system jednopartyjny[4].
Dyktatura jest współcześnie obok demokracji konstytucyjnej najbardziej popularnym systemem sprawowania władzy[5].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ dyktatura, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-03-18] .
- ↑ a b Dyktatura. zapytaj.onet.pl. (pol.).
- ↑ Robert Conquest , Reflections on a Ravaged Century, wyd. 1st ed, New York: Norton, 2000, s. 74, ISBN 0-393-04818-7, OCLC 41412004 .
- ↑ Theodore M. Vesta, Ethiopia: A Post-Cold War African State. Greenwood, 1999, s. 17.
- ↑ dictatorship, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2022-09-30] (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]Paweł Skrzydlewski, Dyktatura, Powszechna Encyklopedia Filozofii, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, ptta.pl [dostęp 2024-05-05].
Karolina Głowacka i Bohdan Szklarski, Dyktatorzy – jak utrzymują władzę i kiedy upadają, kanał „Radio Naukowe” na YouTube, 10 marca 2022 [dostęp 2023-09-20].