Dolar Draped Bust (1804)
Dolar Draped Bust (1804) | |
---|---|
Państwo | ![]() |
Emitent | Departament Skarbu Stanów Zjednoczonych |
Mennica | U.S. Mint |
Nominał | 1 dolar amerykański |
Lata bicia | 1834–1835 oraz 1859–1860 |
Awers | |
![]() | |
Projekt: | Profil Miss Liberty |
Projektant: | Gilbert Stuart |
Rewers | |
![]() | |
Projekt | tzw. Heraldic Eagle |
Projektant | Gilbert Stuart |
Opis fizyczny | |
Masa | Klasa I: 26,58 g–26,98 g
Klasa II: 25,45 g Klasa III: 26,10 g–26,97 g |
Średnica | 39–40 mm |
Krawędź | z napisem „HUNDRED CENTS ONE DOLLAR OR UNIT” |
Materiał | Ag 892 (ustawowo) |
Stempel | lustrzany |
Dolar Draped Bust (1804) – amerykańska srebrna moneta próbna o nominale jednego dolara amerykańskiego wybita początkowo na potrzeby podróży dyplomatycznych Edmunda Robertsa po Azji i Bliskim Wschodzie. Data wybicia na awersie sugeruje rok 1804, jednak monety te rzeczywiście były wybijane w latach 1834–1835 przez U.S. Mint. W latach 1859–1860 mennica wznowiła wybijanie tej monety, z drobnymi zmianami rewersu, na cele kolekcjonerskie. Właściwy dolar Draped Bust był emitowany w latach 1795–1803. W 1804 roku prezydent Thomas Jefferson wstrzymał wybijanie srebrnych monet jednodolarowych ze względu na ich odpływ poza granice państwa oraz problemy związane z zaopatrzeniem mennicy w kruszec na monety o tym nominale.
Współcześnie rozróżnia się trzy typy tej monety (używane są także określenia klasa I, klasa II i klasa III). Znanych jest ponad 15 sztuk monet ze wszystkich odmian. Ze względu na swoją historię moneta została nazwana przez amerykańskiego numizmatyka i handlarza monetami Benjamina Maximilliana Mehla mianem King of American Coins.
Tło historyczne
[edytuj | edytuj kod]Pierwsza ustawa dotycząca amerykańskiego mennictwa została podpisana przez prezydenta Jerzego Waszyngtona 2 kwietnia 1792 roku. Ustawa ta przyznawała prezydentowi prawo utworzenia państwowej mennicy i zatrudnienia w niej niezbędnych pracowników[1]. Zezwalała ponadto na bicie następujących nominałów: 10 dolarów (Eagle), 5 dolarów (Half Eagle), 2,5 dolara (Quarter Eagle) ze złota; 1 dolar, 50 centów, 25 centów, 10 centów, 5 centów ze srebra; oraz 1 cent i 1/2 centa z miedzi[2]. Na pierwszego dyrektora prezydent desygnował Davida Rittenhouse’a. Początkowo emitowano przede wszystkim monety miedziane. Wynikało to z faktu, że w kwietniu 1792 roku Kongres ustalił wysokość poręczeń dla każdego ze stanowisk głównego mincerza i probiercy na wysokość 10 000 dolarów. Obaj urzędnicy nie mogli znaleźć poręczeń, które spełniłyby ten wymóg i pozwoliły na bicie srebrnych monet. Dopiero po interwencji sekretarza stanu Thomasa Jeffersona Kongres i obniżeniu kwot poręczeń mennica mogła rozpocząć przygotowania do rozpoczęcia wybijania srebrnych monet[3].
- Osobne artykuły:
Prace nad wizerunkiem pierwszego dolara rozpoczął Robert Scot w 1794 roku[4]. Jednak istnieje opinia, że prace te prowadził dużo wcześniej[5][6]. W swojej propozycji Scot na awersie umieścił profil młodej kobiety ze swobodnie opadającymi włosami. Nad głową umieścił napis „LIBERTY”. Po lewej i prawej stronie głowy znalazły się gwiazdy w łącznej liczbie 15[a][5]. Rewers natomiast przedstawiał orła otoczonego wieńcem[4]. 15 października 1794 roku rozpoczęto bicie pierwszych srebrnych dolarów[7]. Ze względu na zły stan zdrowia Rittenhouse zakończył swoją kadencję z dniem 30 czerwca 1795 roku. 9 lipca nowym dyrektorem mennicy został Henry William de Saussure. Nowy dyrektor postanowił zmienić wygląd wizerunków amerykańskich monet. Za zgodą prezydenta Waszyngtona poprosił malarza Gilberta Stuarta, żeby ten rozpoczął prace nad nowymi propozycjami wizerunków monet[8]. Bicie dolarów Draped Bust według projektu Stuarta rozpoczęto pod koniec października 1795 roku[5]. W 1796 roku rząd Stanów Zjednoczonych zarządził poprawę wizerunków amerykańskich monet. Wynikało to z chęci dorównania standardom europejskim, gdzie na monetach coraz częściej na rewersach pojawiały się herby państwowe. W tym celu wykorzystano projekt Wielkiej Pieczęci Stanów Zjednoczonych projektu Roberta Scota i na rewersie umieszczono tzw. Heraldic Eagle[5][9]. Od 1800 roku ilość kruszcu zasilającego rezerwy mennicy zaczęła maleć, a co za tym idzie, malała także liczba wybijanych monet jednodolarowych[10].
Problemy z zaopatrzeniem mennicy w srebro sprawiły, że w 1804 roku emisja tej monety została zawieszona przez prezydenta Thomasa Jeffersona[5][11]. Inną przyczyną, która doprowadziła do zawieszenia wybijania monety jednodolarowej, był jej odpływ poza granice państwa, w szczególności do Chin. W pewnym momencie rząd amerykański brał pod uwagę pomysł zastąpienia w wymianie handlowej z chińskimi portami amerykańskich monet hiszpańskimi. Część z amerykańskich handlarzy została zmuszona do tego poprzez decyzję Jeffersona. Julian podkreśla, że wszystkie monety wybite jeszcze w 1804 roku miały na awersie wybity rok 1803[b]. Wynikało to z dwóch faktów. Po pierwsze, pomysł o zawieszeniu bicia monet jednodolarowych pojawił się już w grudniu 1803 roku, wobec czego mennica nie podjęła wysiłku, aby zmienić stemple. Po drugie, w latach 1803–1805 w Stanach Zjednoczonych pojawił się niedobór stali narzędziowej, używanej do wyrobu stempli, co wymuszało optymalizację gospodarowania tym materiałem[12].
Emisje dolarów Draped Bust z rokiem 1804
[edytuj | edytuj kod]Misje dyplomatyczne Edmunda Robertsa
[edytuj | edytuj kod]Przez 30 lat kwestia wznowienia bicia srebrnych monet jednodolarowych nie miała zwolenników. Jednak w 1834 roku rząd Stanów Zjednoczonych, w ramach polityki otwierania swojej gospodarki na nowe rynki, podjął decyzję o wysłaniu swojego specjalnego przedstawiciela Edmunda Robertsa z misjami dyplomatyczno-handlowymi do sułtana Maskatu i Omanu Sa’ida ibn Sultana oraz króla Syjamu Ramy III[13]. W celu ułatwienia nawiązania kontaktów Roberts zaproponował wręczenie wspomnianym władcom prezentów. Wśród nich miały się znaleźć amerykańskie monety zapakowane w specjalne szkatuły w barwach flag odwiedzanego państwa. W tym samym roku Departament Stanu poprosił U.S. Mint i Departament Skarbu o przygotowanie specjalnych zestawów monet próbnych wybitych stemplem lustrzanym na potrzeby wizyt dyplomatycznych[13][14].
Ówczesny dyrektor mennicy Samuel Moore postanowił skonsultować tę prośbę z innym urzędnikiem U.S. Mint Adamem Eckfeldtem , który pracował w mennicy od 1792 roku i zgromadził w swojej kolekcji wszystkie monety wybite od tamtego czasu. Eckfeldt stwierdził jednak, że nie ma monety jednodolarowej wybitej w 1804 roku. Wynikało to z tego, iż niewiele osób wiedziało o fakcie wybijania monet jednodolarowych w 1804 roku z datą wsteczną[13]. Również w archiwum stempli mennicy nie znaleziono takich, które miałby tę datę na awersie. Dlatego zlecono wykonanie stempli z rokiem 1804 dla srebrnej monety jednodolarowej i złotej dziesięciodolarowej (Eagle)[14]. W listopadzie 1834 roku przygotowano dwa zestawy monet w specjalnych szkatułach, które z racji na swoje wykonanie były droższe od znajdujących się w nich monet. Pod koniec roku Departament Stanu przedłużył misję Robertsa o kolejne dwa państwa: Annam i Japonię. W tym celu Moore zamówił kolejne dwa zestawy monet. Tym razem szkatuły miały zostać wykonane w mennicy, a nie przez wynajętego artystę[13]. W latach 1834–1835 wybito osiem sztuk takich monet[15][13]. Opinia publiczna oraz kolekcjonerzy monet dowiedzieli się o emisji tej monety wraz z jej wyglądem z publikacji A Manual of Gold and Silver Coins autorstwa Jacoba Eckfeldta i Williama DuBoisa w 1842 roku[16]. Typ monety wybity na potrzeby misji dyplomatycznych znany jest jako klasa I[15][17].
Wznowione emisje Jamesa Snowdena i U.S. Mint
[edytuj | edytuj kod]W latach 50. XIX wieku zainteresowanie amerykańskich kolekcjonerów starymi i rzadkimi monetami rosło. Ówczesny dyrektor mennicy James R. Snowden postanowił wznowić wybijanie wybranych monet i medali na cele kolekcjonerskie i handlowe[18]. Świadczy o tym list Snowdena do sekretarza skarbu Howella Cobba z 22 stycznia 1859 roku. Dyrektor mennicy informuje w nim o dużym zainteresowaniu rzadkimi i próbnymi monetami ze strony kolekcjonerów. Snowden zaproponował, aby wybić kilka egzemplarzy każdej monety, a zyski osiągnięte ze sprzedaży przeznaczyć na rozwój izby z kolekcją monet U.S. Mint. Na swoją prośbę Snowden nie otrzymał odpowiedzi. Bowers używa tego faktu jako argumentu podającego pod wątpliwość legalność wznowienia bicia monety[19]. Bowers podaje, że to publikacja Eckfeldta i DuBoisa mogła przyczynić się do wzrostu zainteresowania dolarem Draped Bust z rokiem 1804[20].
Typy monety wybite w latach 1859–1860 nazywa się współcześnie klasą II i klasą III. Oba typy były wybite nielegalnie przez Theodore’a Eckfledta[15]. W przypadku klasy II Eckfeldt przebił stemplem dolara Draped Bust z rokiem 1804 około pięciu szwajcarskich talarów strzeleckich z datą 1857. Snowden dowiedział się o tym samowolnym przebiciu talarów, ale zdołał wykupić tylko cztery z nich. Jedyny zachowany znajduje się w zbiorach Smithsonian Institution[15][21][22]. Dolary z klasy III zostały wybite trochę później, ale trafiły do sprzedaży dopiero po odejściu Snowdena ze stanowiska w 1861 roku. Ich cechą charakterystyczną jest to, że napisy na krawędzi monety wykonano dopiero po wybiciu awersu i rewersu[21]. Ponadto osoby zaangażowane w bicie monet z klasy III nadały im cechy monet obiegowych, aby stworzyć złudzenie, że były wykorzystywane w handlu w 1804 roku[23][24]. Tym, co odróżniało od razu monety wspomnianych klas, to większa przerwa pomiędzy słowami „STATES” i „OF” w przypadku klas II i III[15], a także dodanie trzynastej strzały do wiązki trzymanej przez orła w szponie również w przypadku monet klas II i III[25].
W 1860 roku mennica wykonała kolejne monety, tym razem metodą galwanotechniki. Obecnie znane są ich cztery sztuki. Monety te są wybite w miedzi i pokryte warstwą srebra. Na rewersie, pomiędzy ogonem orła a słowem „AMERICA”, znalazł się napis „COPY”[c][26].
W latach 1890–1891 znanych było 12 egzemplarzy dolara Draped Bust wybitego w różnych typach[27].
Dolary Draped Bust z rokiem 1804 w XX i XXI wieku
[edytuj | edytuj kod]Historia monety sprawiła, że jest ceniona przez wielu kolekcjonerów. Benjamin Mehl określił monetę mianem King of American Coins[12], chociaż nie było to niczym nowym, ponieważ już w XIX wieku z podobnym uznaniem pisano o egzemplarzach dolara Draped Bust z rokiem 1804[28].
Największą spośród egzemplarzy klasy III cenę osiągnął dolar Draped Bust z 1804 rokiem w 2009 roku na aukcji Heritage Auctions. Nabyto go za cenę 2,3 mln dolarów[29].
W 1999 roku egzemplarz klasy I zwany the Watters-Childs Specimen został sprzedany na aukcji za 4,14 mln dolarów[30]. W 2013 roku inny egzemplarz, również klasy I, sprzedano za 3 877 500 dolarów na aukcji Heritage Auctions[31]. W 2021 roku na aukcji Stack’s Bowers Galleries zakupiono dolara klasy I za cenę 7,86 miliona dolarów, co uczyniło ten egzemplarz drugim co do wartości dolarem w historii Stanów Zjednoczonych. Pierwszym jest dolar Flowing Hair nabyty za 10 mln dolarów w 2013 roku na aukcji Stack’s Bowers Galleries[32] .
Znane egzemplarze monety
[edytuj | edytuj kod]Typ | Wizerunek | Nazwy egzemplarzy[33] | |
---|---|---|---|
Awers | Rewers | ||
Klasa I | ![]() |
![]() |
|
Klasa II | ![]() |
![]() |
|
Klasa III | ![]() |
![]() |
|
Opis monety
[edytuj | edytuj kod]Awers
[edytuj | edytuj kod]Awers dolara wybitego na potrzeby misji dyplomatycznych Robertsa w latach 30. XIX wieku stanowi kopię awersu dolara Draped Bust. Na środku awersu Miss Liberty, po jej lewej stronie siedem gwiazd, a po prawej sześć. Nad postacią napis „LIBERTY”. W tym typie monety pierwsza i druga gwiazda po lewej oraz dwunasta i trzynasta po prawej są bardziej do siebie zbliżone niż pozostałe. Litera I w słowie „LIBERTY” jest zbliżona do litery B. Tego samego stempla użyto do wybicia kolejnych typów dolara Draped Bust z 1804 rokiem na awersie[34].
Rewers
[edytuj | edytuj kod]Rewers stempla użytego do wybicia monet klasy I stanowi również kopię stempla używanego w latach 1798–1803. Litera A w słowie „STATES” znalazła się pomiędzy trzecią a czwartą chmurą nad gwiazdami. 12 strzał trzymanych w szponie przez orła ma wyraźny i czytelny kształt[35].
W przypadku stempla rewersu dla dolarów klasy II i III uważa się, że został on wykonany w tym samym czasie, co stempel klasy I, ale nie był wykorzystywany aż do końcówki lat 50. XIX wieku. Rewers ten różni się tym, iż odstęp pomiędzy słowami „STATES” i „OF” jest większy, litera E znalazła się pomiędzy czwartą a piątą chmurą, a litera A nad trzecią chmurą[36][25]. Dodano trzynastą strzałę, która wyraźnie różni się niedbałym wykonaniem od pozostałych dwunastu. W przypadku monet klasy II i III ząbki wzdłuż obrzeża monety przypominają koraliki[25].
Opis fizyczny
[edytuj | edytuj kod]Szczegóły opisu fizycznego monety:
- Waga:
Klasa I: 410,21 granów (26,58 g)–416,4 granów (26,98 g)[37]
Klasa II: 339,6 granów (25,45 g)[38]
Klasa III: 402,8 granów (26,10 g)–416,25 granów (26,97 g)[39]
- Średnica: 39–40 mm[40]
- Kruszec: Ag 892 (ustawowo)[d][40]
- Krawędź: z napisem „HUNDRED CENTS ONE DOLLAR OR UNIT”[40], moneta klasy II, w przeciwieństwie do klas I i III, ma gładką krawędź[25].
- Mennica: Filadelfia[40]
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Liczba 15 gwiazd stanowiła odniesienie do ówczesnej liczby stanów w Unii.
- ↑ W 1804 roku wybito 19 570 sztuk monet jednodolarowych z 1803 rokiem na awersie.
- ↑ Zobacz wizerunek monety.
- ↑ W źródłach brak jednoznacznej informacji na temat rzeczywistej próby srebra.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Julian 1993a ↓, s. 31.
- ↑ Coinage Act of April 2, 1792, „U.S. Mint” [dostęp 2022-09-27] .
- ↑ Julian 1993a ↓, s. 31–32.
- ↑ a b Julian 1993a ↓, s. 32.
- ↑ a b c d e Early Dollars (1794–1804), „NGC” [dostęp 2022-09-27] .
- ↑ Julian 1993a ↓, s. 33.
- ↑ Julian 1993a ↓, s. 36.
- ↑ Julian 1993a ↓, s. 40–41, 41–42.
- ↑ Julian 1993a ↓, s. 44.
- ↑ Julian 1993a ↓, s. 45–46.
- ↑ Julian 1993a ↓, s. 46.
- ↑ a b Julian 1993b ↓, s. 431.
- ↑ a b c d e Julian 1993b ↓, s. 433.
- ↑ a b Bowers 1979 ↓, s. 71.
- ↑ a b c d e 1804 Draped Bust Dollars: All Varieties Heraldic Eagle, „USA Coin Book” [dostęp 2022-09-27] .
- ↑ Nexsen 1891 ↓, s. 98.
- ↑ Bowers 1993 ↓, s. 449.
- ↑ Julian 1993b ↓, s. 434.
- ↑ Bowers 1993 ↓, s. 450.
- ↑ Bowers ↓, s. 448–449.
- ↑ a b Julian 1993b ↓, s. 435.
- ↑ Bowers 1993 ↓, s. 472–473.
- ↑ Bowers 1993 ↓, s. 474.
- ↑ Bowers 1999 ↓, s. 356.
- ↑ a b c d Bowers 1993 ↓, s. 472.
- ↑ 1804 Draped Bust Dollars: Mint Made Electrotype of Unique Plain Edge Specimen, „USA Coin Book” [dostęp 2022-09-28] .
- ↑ Nexsen 1891 ↓, s. 99–100.
- ↑ Bowers 1999 ↓, s. 350–351.
- ↑ 1804 $1 Class III PR58 PCGS, „PCGS” [dostęp 2022-09-28] .
- ↑ 1804 $1 Original – Class I (Proof), „PCGS” [dostęp 2022-09-28] .
- ↑ 1804 $1 Original Class 1 PR62 PCGS, „PCGS” [dostęp 2022-09-28] .
- ↑ Block 2021 ↓.
- ↑ Bowers 1999 ↓, s. 357–370.
- ↑ Bowers 1993 ↓, s. 467–468.
- ↑ Bowers 1993 ↓, s. 457.
- ↑ Bowers 1999 ↓, s. 354.
- ↑ Newman i Bressett 2009 ↓, s. 120–122.
- ↑ Newman i Bressett 2009 ↓, s. 128.
- ↑ Newman i Bressett 2009 ↓, s. 129–130.
- ↑ a b c d Cuhaj i Michael 2009 ↓, s. 1212–1213.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Fang Block , An 1804 Silver Dollar Sells for $7.68 Million, Becoming the Second-Most Valuable U.S. Dollar Ever Sold, „Barron’s”, 20 sierpnia 2021 [dostęp 2022-09-28] .
- David Bowers , Adventures with Rare Coins, Wolfeboro: Bowers and Merena Galleries, Inc., 1979 [dostęp 2022-09-27] .
- David Bowers , The Mint Novodels. 1801-2-3-4 Dollars, [w:] David Bowers, Silver Dollars & Trade Dollars of the United States: A Complete Encyclopedia, t. 1, Wolfeboro: Bowers and Merena Galleries, Inc., 1993 [dostęp 2022-09-27] .
- David Bowers , The Rare Silver Dollars Dated 1804 and the Exciting Adventures of Edmund Roberts, Wolfeboro: Bowers and Merena Galleries, Inc., 1999 [dostęp 2022-09-28] .
- George Cuhaj , Thomas Michael , Standard Catalog of World Coins 1801-1900, wyd. 6, Iola: Krause Publications, 2009, ISBN 978-0-89689-940-7 .
- Robert W. Julian , Historical Background. The Early Dollars of the U.S. 1794–1804, [w:] David Bowers, Silver Dollars & Trade Dollars of the United States: A Complete Encyclopedia, t. 1, Wolfeboro: Bowers and Merena Galleries, Inc., 1993a [dostęp 2022-09-27] .
- Robert W. Julian , 1804 Novodel Dollars and 1801-2-3 Novodels, [w:] David Bowers, Silver Dollars & Trade Dollars of the United States: A Complete Encyclopedia, t. 1, Wolfeboro: Bowers and Merena Galleries, Inc., 1993b [dostęp 2022-09-27] .
- Eric Newman , Kenneth Bressett , The Fantastic 1804 Dollar, Racine: Whitman Publishing, 2009 .
- John Nexsen , The 1804 Dollar, „American Journal of Numismatics and Bulletin of American Numismatic and Archaeological Societies”, XXV, 1891, s. 98–100 [dostęp 2022-09-27] .
- R.S. Yeoman , A Guide Book of United States Coins, wyd. 63, Atlanta: Whitman Publising, LLC, 2009, ISBN 978-0-7948-2766-3 .