Budka telefoniczna
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/Lightmatter_phonebooths_%28_South_Lake%2C_Pasadena%2C_California%29.jpg/220px-Lightmatter_phonebooths_%28_South_Lake%2C_Pasadena%2C_California%29.jpg)
Budka telefoniczna – konstrukcja ze szkła i metalu lub tworzywa sztucznego, w której znajduje się płatny automat telefoniczny.
Występują różne sposoby płatności: przy pomocy drobnych monet, specjalnych żetonów, kart z paskiem magnetycznym, kart mikroprocesorowych lub karty płatniczej.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Pierwsza budka telefoniczna stanęła przed Staple Inn przy High Holborn w Londynie w maju 1903 roku[1] za sprawą towarzystwa kolejowego Grand Central Railway. Kilka lat później budki zaczęły być stawiane przez pocztę.
Od lat 70. XX w. automaty telefoniczne były coraz rzadziej umieszczane w zamykanych budkach, zastępowano je wolno stojącymi automatami telefonicznymi[1] osłoniętymi jedynie daszkiem lub różnego rodzaju półkabinami. Dotyczyło to zwłaszcza miejsc o dużym natężeniu ruchu takich jak dworce kolejowe czy centra handlowe.
Do czasu pojawienia się w 1979 kart magnetycznych wprowadzonych przez belgijską sieć telefoniczną RTT, automaty przyjmujące monety były demolowane i okradane[1].
Wraz z rozpowszechnieniem telefonów komórkowych zastosowanie budek telefonicznych do komunikacji głosowej uległo zmniejszeniu, jednak rozpowszechnienie przenośnych komputerów powoduje powstanie nowego typu usług. W 2012 roku pojawiło się na Manhattanie, Queens i Brooklynie pierwsze 10 budek oferujących bezprzewodową łączność z internetem[2]. Natomiast od 2015 roku zaczęto realizować wart 200 milionów dolarów projekt LinkNYC , który zakłada budowę kilku tysięcy hotspotów w całym mieście[3]. W tym samym roku podobny projekt na mniejszą skalę uruchomiono w Opolu, gdzie Orange i Urząd Miasta porozumiały się w sprawie budowy 22 hotspotów w budkach telefonicznych, jednak przy zachowaniu funkcji telefonu[4].
Likwidacja budek
[edytuj | edytuj kod]Wraz z rozwojem telefonii komórkowej budki telefoniczne w Polsce były sukcesywnie likwidowane. Jeszcze ok. 2000 roku było ich w kraju ok. 95 tys., a ok. 2010 roku już tylko ok. 44 tys.[5] Najwięcej budek telefonicznych (ok. 31 tys.) zlikwidowano w latach 2006−2008. W 2015 roku działało ok. 7 tys. automatów, a od 2016 roku zaplanowano pozostawienie 5,5 tys. − w więzieniach, zakładach zamkniętych oraz szpitalnych oddziałach dziecięcych, a także po jednym w każdej gminie[6]. We wrześniu 2016 operator Orange zapowiedział likwidację wszystkich budek telefonicznych w r. 2017[5]. Co prawda prawo wymusza prowadzenie nierentownych usług na wyznaczonym operatorze, jednak od czasu transformacji TPSA operator nie jest wyznaczony[5].
- Liczba publicznych automatów telefonicznych w Polsce na przestrzeni lat
W Wielkiej Brytanii u szczytu ich popularności były 92 tysiące czerwonych budek telefonicznych[7]. W 2013 roku liczba budek wynosiła 58 500, w tym 10 tysięcy tradycyjnych, czerwonych[8]. W 2017 było to 35 tysięcy[9].
Współczesność
[edytuj | edytuj kod]Dawne budki telefoniczne są wykorzystywane obecnie do innych celów, np. jako instalacje artystyczne. Przykładowo – w maju 2024 we Włodawie postawiono 2 „budki nietelefoniczne”, w których można wysłuchać opowieści związanych z historią miasta i jego mieszkańców[10].
Galeria
[edytuj | edytuj kod]-
Polska budka telefoniczna z okresu PRL
-
Typowa polska budka Telekomunikacji Polskiej
-
Półkabina Środkowo-Zachodnich Telefonów Polskich S.A.
-
Jedna z odmian polskich półotwartych budek
-
Budka w Berlinie
-
Styl budek charakterystyczny dla Nowej Zelandii
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Wrzuć monetę! [online], Focus.pl, 22 września 2008 [dostęp 2015-11-22] .
- ↑ Zmienią budki telefoniczne w hot spoty [online], TVN24.pl, 13 lipca 2012 [dostęp 2015-11-22] [zarchiwizowane z adresu 2012-07-16] .
- ↑ Nowy Jork żegna budki telefoniczne. Teraz powstaną hotspoty wi-fi. [w:] TVP Info [on-line]. TVP S.A., 2014-11-19. [dostęp 2015-11-22]. (pol.).
- ↑ Artur Janowski: W Opolu będzie jednak internet z budek telefonicznych. [w:] Nowa Trybuna Opolska [on-line]. Pro Media Sp. z.o.o., 2015-05-21. [dostęp 2015-11-22]. (pol.).
- ↑ a b c Polska żegna się z budkami telefonicznymi. W przyszłym roku zlikwidują je wszystkie. gazeta.pl, 2016-09-21. [dostęp 2016-09-21]. (pol.).
- ↑ Po jednym automacie telefonicznym w każdej gminie w przyszłym roku [online], Onet.pl, 22 listopada 2015 [dostęp 2015-11-22] [zarchiwizowane z adresu 2015-11-22] .
- ↑ The Telephone Box [online], www.the-telephone-box.co.uk [dostęp 2017-11-22] (ang.).
- ↑ The Telephone Box | FAQs [online], www.the-telephone-box.co.uk [dostęp 2017-11-22] (ang.).
- ↑ Service level - BT Payphones. [dostęp 2018-02-28].
- ↑ Nowa atrakcja turystyczna Włodawy. To budki nietelefoniczne. dziennikwschodni.pl, 2024-05-13. [dostęp 2024-05-13]. (pol.).