Archipelag Bismarcka
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/04/Papua_Neuguinea.jpg/250px-Papua_Neuguinea.jpg)
Archipelag Bismarcka – grupa wysp w zachodniej części Oceanu Spokojnego, w Melanezji, na północny wschód od Nowej Gwinei, od której oddzielają ją Morze Bismarcka (Nowogwinejskie) i Morze Salomona, administracyjnie część Papui-Nowej Gwinei.
Geografia
[edytuj | edytuj kod]Powierzchnia archipelagu wynosi 49,2 tys. km²[1]. Największym miastem jest Rabaul na Nowej Brytanii. Wyspy zamieszkuje głównie ludność melanezyjska, a także mniej liczni Polinezyjczycy i Papuasi. Mieszkańcy zajmują się głównie rolnictwem i rybołówstwem.
Największe wyspy to: Nowa Brytania i Nowa Irlandia, oprócz tego ważniejszymi są Wyspy Admiralicji[2], Nowy Hanower i Duke of York Islands[1]. Większe wyspy mają pochodzenie kontynentalne, mniejsze – wulkaniczne albo koralowe[2].
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Na obszarze Archipelagu Bismarcka znajdują się 4 prowincje: Nowa Brytania Wschodnia, Manus, Nowa Irlandia i Nowa Brytania Zachodnia[3]. Według spisu powszechnego z roku 2011 i lat ubiegłych liczyły one odpowiednio daną liczbę mieszkańców[4]:
Prowincja | 1980 | 1990 | 2000 | 2011 |
---|---|---|---|---|
Manus | 26 036 | 32 840 | 43 387 | 60 485 |
Nowa Irlandia | 66 028 | 86 999 | 118 350 | 194 067 |
Nowa Brytania Wschodnia | 133 197 | 185 459 | 220 133 | 328 369 |
Nowa Brytania Zachodnia | 88 941 | 130 190 | 184 508 | 264 264 |
Co daje łączną sumę 847 185 mieszkańców w roku 2011[4]. W 1966 wyspy zamieszkiwało około 216 tysięcy osób[2].
Historia
[edytuj | edytuj kod]![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/First_Wave_at_Admiralty_Islands.jpg/220px-First_Wave_at_Admiralty_Islands.jpg)
Archipelag Bismarcka w latach 1884–1919 był kolonią niemiecką jako część protektoratu Nowej Gwinei Niemieckiej, z tego okresu wzięła się nazwa, pochodząca od nazwiska niemieckiego kanclerza Ottona von Bismarcka. W 1920 roku jako terytorium mandatowe przeszedł pod administrację australijską[1]. Podczas II wojny światowej od 1942 znajdował się pod okupacją japońską. Po wojnie stanowił część terytorium powierniczego Nowej Gwinei Australijskiej. Od 1975 roku jest częścią niepodległej Papui-Nowej Gwinei[1].
Awifauna
[edytuj | edytuj kod]Nowa Brytania, Nowa Irlandia, Nowy Hanower i okoliczne wyspy[5] oraz Wyspy Admiralicji[6] są uznane za Endemic Bird Areas. Przykładem gatunków występujących na tych wyspach jest zagrożony kurtaczek wspaniały (Pitta superba)[6], narażone: pszczołojad ciemny (Henicopernis infuscatus), gołąb żółtonogi (Columba pallidiceps), cudolotka białogardła (Henicophaps foersteri), płomykówka złotawa (Tyto aurantia), sowica cynamonowa (Ninox odiosa), zimorodek atolowy (Ceyx websteri), kakadu niebieskooka (Cacatua ophthalmica)[6] i wachlarzówka czerwonawa (Rhipidura semirubra). Z gatunków bliskich zagrożenia występują tu na przykład ogonówka biało-czarna (Reinwardtoena browni), muszkatela srokata (Ducula spilorrhoa)[6], a z gatunków o statusie niedostateczne dane – salangana melanezyjska (Aerodramus orientalis)[5].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d Bismarck Archipelago, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2016-05-23] (ang.).
- ↑ a b c Encyklopedia Powszechna PWN. T. 1. A–F. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974, s. 288.
- ↑ Papua New Guinea. AquaStat. Food and Agriculture Organization of the United Nations, 2011. [dostęp 2016-05-23].
- ↑ a b 2011 National Population and Housing Census of Papua New Guinea – Final Figures. National Statistics Office Papua-New Guinea, 2011. [dostęp 2016-05-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (28 kwietnia 2016)].
- ↑ a b 195 New Britain and New Ireland. BirdLife Datazone. [dostęp 2016-05-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (29 czerwca 2016)].
- ↑ a b c d 193 Admirality Islands. BirdLife Datazone. [dostęp 2016-05-23]. [zarchiwizowane z tego adresu (29 czerwca 2016)].