Andrzej Schinzel
![]() Andrzej Schinzel (1974) | |
Data i miejsce urodzenia |
5 kwietnia 1937 |
---|---|
Data i miejsce śmierci |
21 sierpnia 2021 |
Profesor zw. doktor habilitowany nauk matematycznych | |
Specjalność: teoria liczb, ciała i wielomiany | |
Alma Mater |
Uniwersytet Warszawski (1958) |
Doktorat |
1960 |
Habilitacja |
1962 |
Profesura |
1967 |
Polska Akademia Nauk / Umiejętności | |
Status PAN |
Członek rzeczywisty (1994), |
Status PAU |
Członek czynny (2004), |
Doktor honoris causa Uniwersytet w Caen – 1998 Uniwersytet Adama Mickiewicza – 2011 Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie – 2012 | |
Praca naukowa | |
Instytut badawczy | |
Zastępca Dyrektora ds. Naukowych | |
Instytut badawczy |
Instytut Matematyczny PAN |
Okres spraw. |
1986–1989 |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Andrzej Schinzel (ur. 5 kwietnia 1937 w Sandomierzu, zm. 21 sierpnia 2021 w Konstancinie-Jeziornie[1]) – polski matematyk zajmujący się teorią liczb, członek rzeczywisty Polskiej Akademii Nauk[2], pracownik Instytutu Matematycznego PAN. Schinzel był między innymi uczniem, współpracownikiem i kontynuatorem dzieła Wacława Sierpińskiego oraz jego biografem.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Syn lekarza Zygmunta Schinzla (1887–1974) i artystki malarki Wandy Marii z d. Świeżyńskiej (1905–2001)[1][3], brat szachisty Władysława Schinzla[1]. Jako czternastolatek, w dziewiątej klasie tzw. jedenastolatki, został laureatem II Olimpiady Matematycznej (1950/51)[4], zajmując w niej pierwsze miejsce[5].
W 1958 ukończył studia na Wydziale Matematycznym Uniwersytetu Warszawskiego. W roku 1960 uzyskał doktorat pod kierownictwem prof. Wacława Sierpińskiego. W latach 1960–1961 był stypendystą Fundacji Rockefellera w Cambridge i Uppsali[6]. Doktor habilitowany od roku 1962, profesor nadzwyczajny od roku 1967, zwyczajny od roku 1974, członek korespondent PAN od roku 1979, członek rzeczywisty od roku 1994. Pracował w Instytucie Matematycznym Polskiej Akademii Nauk. Wieloletni kierownik Zakładu Teorii Liczb i przewodniczący Rady Naukowej Instytutu Matematycznego PAN[7], a także członek Komitetu Głównego Olimpiady Matematycznej[6].
W ciągu czterdziestu lat był wydawcą czasopisma „Acta Arithmetica”. Jednym z wypromowanych przez niego doktorów był prof. Henryk Iwaniec[8].
Członek czynny Polskiej Akademii Umiejętności (2004)[9], członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, członek honorowy Węgierskiej Akademii Nauk, Polskiego Towarzystwa Matematycznego i Towarzystwa Naukowego Sandomierskiego, członek korespondent Austriackiej Akademii Nauk[10], członek Niemieckiej Akademii Przyrodników Leopoldina[1]. Członek i protektor czynny Archikonfraterni Literackiej w Warszawie[11]. Trzykrotnie (1993, 2001, 2003) uczestniczył w letnich seminariach w rezydencji papieskiej w Castel Gandolfo na zaproszenie Jana Pawła II[1].
28 sierpnia 2021 roku został pochowany w grobie rodzinnym na Cmentarzu Katedralnym w Sandomierzu[12].
Dorobek naukowy i zainteresowania badawcze
[edytuj | edytuj kod]Opublikował ok. 300 prac z zakresu matematyki[1], zarówno w Polsce, jak i za granicą. Zajmował się wieloma obszarami teorii liczb:
- analityczną teorią liczb,
- algebraiczną teorią liczb,
- równaniami diofantycznymi,
- geometrią liczb, szczególnie algebraicznymi i arytmetycznymi aspektami wielomianów.
Współpracował też z Centrum Nauki Kopernik w Warszawie, prowadząc jeden z wykładów popularnych z serii „Drogi do rzeczywistości”[13].
Był zaangażowany w działalność na rzecz krajowego środowiska naukowego. Aktywnie uczestniczył w działalności Polskiego Towarzystwa Matematycznego – w latach 1981–1983 sprawował funkcję jego wiceprezesa. W 2009 r. został członkiem honorowym[14] Polskiego Towarzystwa Matematycznego[15]. Wśród jego aktywności było uczestniczenie w redakcjach i badania z historii nauki – sprawował funkcję redaktora czasopism „Antiquitates Mathematicae” i „Acta Arithmetica”.
Publikacje książkowe
[edytuj | edytuj kod]- 1964: Elementary theory of numbers, Państwowe Wydawnictwo Naukowe (wraz z Wacławem Sierpińskim)
- 1976: Wacław Sierpiński, Iskry
- 1982: The number of zeros of polynomials in valuation rings of complete discretely valued fields, Instytut Matematyczny PAN
- 1982: Selected topics on polynomials, University of Michigan Press
- 1993: On reducible trinomials, Instytut Matematyczny PAN
- 2000: Polynomials with special regard to reducibility, Cambridge University Press
- 2005: On weak automorphs of binary forms over an arbitrary field, Instytut Matematyczny PAN (wraz z Jerzym Browkinem)
- 2007: Elementary, analytic and geometric number theory, European Mathematical Society (wraz z Henrykiem Iwańcem)
- 2007: Henryk Iwaniec, Władysław Narkiewicz, Jerzy Urbanowicz (wydawcy): Andrzej Schinzel – Selecta, European Mathematical Society (dwa tomy)
Odznaczenia i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]Zaszczyty państwowe i samorządowe
[edytuj | edytuj kod]Odznaczony Krzyżem Komandorskim (2002)[16], Krzyżem Oficerskim oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski[7], Medalem Komisji Edukacji Narodowej i Krzyżem „Pro Ecclesia et Pontifice”[10]. Honorowy obywatel Sandomierza (2016)[17].
Doktoraty honorowe
[edytuj | edytuj kod]Doktor honoris causa Uniwersytetu w Caen (1998), Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (19 grudnia 2011) i Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie (23 lutego 2012)[18].
Inne nagrody
[edytuj | edytuj kod]W 1982 roku otrzymał Medal im. Wacława Sierpińskiego[19], a w 1992 Medal im. Stefana Banacha[20].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f Krzysztof Burek: Pożegnanie prof. dr hab. Andrzeja Schinzla (5 kwietnia 1937, Sandomierz – 21 sierpnia 2021, Konstancin). sandomierz.eu, 23 sierpnia 2021. [dostęp 2021-08-24].
- ↑ Schinzel Andrzej, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2021-09-17] .
- ↑ Andrzej Schinzel. sejm-wielki.pl. [dostęp 2021-08-23].
- ↑ Finaliści olimpiad matematycznych okręgu krakowskiego. krakow-om.pl. [dostęp 2020-04-08].
- ↑ Tadeusz Zimecki: A jednak „matma”. W: Stanisława Sufin: Mowa ojczysta: Wypisy z ćwiczeniami dla klasy VII. Aniela Świerczyńska. Wyd. ósme. T. VII. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1972, s. 225–227. [dostęp 2020-04-08].
- ↑ a b Prof. Andrzej Schinzel. sandomierz.eu. [dostęp 2021-08-28].
- ↑ a b Profesor dr hab. Andrzej Schinzel. Nekrolog. impan.pl. [dostęp 2021-08-24].
- ↑ Henryk Iwaniec. Mathematics Genealogy Project. nodak.edu. [dostęp 2021-08-24]. (ang.).
- ↑ III. Wydział Nauk Ścisłych i Technicznych. Członkowie czynni. „Rocznik Polskiej Akademii Umiejętności. Rok 2018”, s. 18, 2019. Kraków: Polska Akademia Umiejętności. ISSN 1230-7033.
- ↑ a b Andrzej Schinzel. Instytut Matematyczny, Polska Akademia Nauk. naukaonline.pan.pl. [dostęp 2021-08-22].
- ↑ Członkowie. Strona własna Archikonfraterni Literackiej. [dostęp 2017-09-21].
- ↑ Sandomierzanie pożegnali profesora Andrzeja Schinzla. radio.kielce.pl. [dostęp 2021-08-28].
- ↑
Andrzej Schinzel, Liczby urojone, kanał Centrum Nauki Kopernik w Warszawie na YouTube, 20 października 2015 [dostęp 2021-09-15].
- ↑ Członkowie honorowi PTM | Polskie Towarzystwo Matematyczne [online], www.ptm.org.pl [dostęp 2024-06-20] .
- ↑ Jerzy Kaczorowski. Andrzej Schinzel (1937–2021). „Biuletyn Polskiego Towarzystwa Matematycznego”, s. 51–55, grudzień 2021. Warszawa: Polskie Towarzystwo Matematyczne. [dostęp 2024-06-19].
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 sierpnia 2002 r. o nadaniu orderów. isap.sejm.gov.pl. [dostęp 2021-08-25].
- ↑ Kolejni Honorowi Obywatele Miasta Sandomierza. tsa24.com, 15 września 2016. [dostęp 2021-08-23].
- ↑ Doktorzy Honoris Causa. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. uksw.edu.pl. [dostęp 2021-08-23].
- ↑ Medal i Wykład im. Wacława Sierpińskiego. ptm.org.pl. [dostęp 2020-09-01].
- ↑ Medal im. Stefana Banacha. km.pan.pl. [dostęp 2021-08-25].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Professor Andrzej Schinzel. impan.pl. [dostęp 2014-01-21]. (ang.).
- Andrzej Schinzel. matematycy.interklasa.pl. [dostęp 2021-08-23].
- Andrzej Schinzel. Instytut Matematyczny, Polska Akademia Nauk. naukaonline.pan.pl. [dostęp 2021-08-22].
- Prof. zw. dr hab. czł. rzecz. PAN Andrzej Schinzel, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2014-01-21] .
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Fotografia prof. Andrzeja Schinzla. ems-ph.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-03)].
- Prof. Andrzej Schinzel na zdjęciach w Narodowym Archiwum Cyfrowym
- „Czasem dowód jest piękny”. Wywiad z prof. Andrzejem Schinzlem z 2012 roku. naukaonline.pan.pl. [dostęp 2021-08-24].
Andrzej Schinzel w bazie Mathematics Genealogy Project (ang.) [dostęp 2021-10-30].
- Polscy matematycy XX wieku
- Polscy matematycy XXI wieku
- Polscy teoretycy liczb
- Naukowcy o liczbie Erdősa = 1
- Polscy biografowie uczonych
- Członkowie rzeczywiści PAN
- Członkowie Polskiej Akademii Umiejętności
- Członkowie Polskiego Towarzystwa Matematycznego
- Członkowie Towarzystwa Naukowego Warszawskiego
- Członkowie Archikonfraterni Literackiej
- Doktorzy honoris causa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
- Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego
- Polscy doktorzy honoris causa uczelni we Francji
- Honorowi obywatele Sandomierza
- Laureaci medalu im. Wacława Sierpińskiego
- Laureaci medalu im. Stefana Banacha
- Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita)
- Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski
- Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski
- Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej
- Polacy odznaczeni Krzyżem Pro Ecclesia et Pontifice
- Ludzie urodzeni w Sandomierzu
- Urodzeni w 1937
- Zmarli w 2021
- Pochowani na Cmentarzu Katedralnym w Sandomierzu