Albrecht Hohenzollern (1837–1906)
![]() | |
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
Przebieg służby | |
Siły zbrojne | |
Jednostki |
1. Poczdamski Pułk Gwardii Pieszej, 1. Poczdamski Pułk Dragonów Gwardii |
Stanowiska |
d-ca: 1 Poczdamskiego Pułku Dragonów Gwardii, brygady kawalerii ciężkiej, 2 Brygady Kawalerii, 10 Korpusu Armii Cesarstwa Niemieckiego, generalny inspektor kawalerii |
Główne wojny i bitwy | |
Odznaczenia | |
![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() ![]() |
Wielki komtur | |
![]() | |
Kraj działania | |
---|---|
Data urodzenia | |
Data śmierci | |
Miejsce pochówku | |
Wielki komtur (komandor) Baliwatu Brandenburskiego Rycerskiego Zakonu Szpitalników św. Jana Jerozolimskiego | |
Okres sprawowania |
1883–1906 |
Wyznanie |
luteranizm |
![]() | |
![]() | |
Regent Księstwa Brunszwiku | |
Okres |
od 2 listopada 1885 |
---|---|
Poprzednik | |
Następca | |
Dane biograficzne | |
Dynastia | |
Ojciec | |
Matka | |
Żona |
Maria z Saksonii-Altenburg |
Dzieci |
Fryderyk Henryk Hohenzollern, |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/55/2016_Pa%C5%82ac_w_Kamie%C5%84cu_Z%C4%85bkowickim_02.jpg/260px-2016_Pa%C5%82ac_w_Kamie%C5%84cu_Z%C4%85bkowickim_02.jpg)
Fryderyk Wilhelm Mikołaj Albrecht (ur. 8 maja 1837 w Berlinie, zm. 13 września 1906 w pałacu w Kamieńcu Ząbkowickim) – książę pruski z dynastii Hohenzollernów, feldmarszałek, Wielki komtur (niem. Herrenmeister) pruskiego zakonu joannitów od 1883, regent księstwa Brunszwiku od 1885.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Albrecht był jedynym synem księcia pruskiego Albrechta Hohenzollerna (1809–1872) i niderlandzkiej królewny Marianny Orańskiej, bratankiem cesarza Wilhelma I. W wieku lat ośmiu stracił kontakt z matką, której po rozwodzie w 1845 zabroniono kontaktu z dziećmi.
Książę Albrecht ożenił się w 1873 z księżniczką Marią z Saksonii na Altenburgu (1854–1898), z którą miał trzech synów. Byli to:
- Fryderyk Henryk (1874–1940) (z jego śmiercią linia Albrechta wygasła po mieczu),
- Joachim Albrecht (1876–1939),
- Fryderyk Wilhelm (1880–1925).
Po śmierci żony wybudował mauzoleum rodzinne w Kamieńcu Ząbkowickim, w którym także został pochowany; pochowano tam również jego synów. W październiku 2018 otwarto zrewitalizowane mauzoleum w zespole pałacowym[1][2].
Kariera wojskowa
[edytuj | edytuj kod]Jak wszyscy męscy potomkowie pruskich Hohenzollernów dostał mundur i stopień porucznika w wieku lat 10. Mając 16 lat zaczął służbę w 1. Poczdamskim Pułku Gwardii Pieszej, po czym udał się na studia na uniwersytecie w Bonn. Po ukończeniu studiów otrzymał stopień rotmistrza w 1. Poczdamskim Pułku Dragonów Gwardii (1857). Szybko awansował, w 1862 był już pułkownikiem i dowódcą swego pułku dragonów poczdamskich.
Albrecht brał udział w pierwszych dwóch wojnach „bismarckowskich” jako generał-major. Zasłużył się szczególnie w bitwie pod Sadową (Königgrätz) jako dowódca brygady „kawalerii ciężkiej” (do brygady należał również batalion artylerii konnej). Za zasługi w wojnie z Austrią w 1866 otrzymał najwyższe pruskie odznaczenie wojskowe, order Pour le Mérite[3].
W czasie wojny z Francją w latach 1870–1871 książę Albrecht dowodził w stopniu generała-lejtnanta 2 Brygadą Kawalerii i brał udział m.in. w bitwach i potyczkach pod Bapaume i Saint-Quentin. Za zasługi w tej wojnie otrzymał Żelazny Krzyż I i II klasy i rzadkie odznaczenie, Liście Dębowe (Eichenlaub) do orderu Pour le Mérite[3].
Po zakończeniu wojny i wyborze stryja na cesarza niemieckiego Albrecht był od 1873 dowódcą X korpusu armii niemieckiej; w 1875 został pełnym generałem (General der Kavallerie), a w 1888 feldmarszałkiem i generalnym inspektorem kawalerii.
Kariera polityczna
[edytuj | edytuj kod]Od 1883 ks. Albrecht był Wielkim komturem (komandorem) pruskich joannitów; godność tę do dziś dnia piastują wyłącznie członkowie dynastii pruskiej. Był także honorowym rektorem uniwersytetu w Getyndze[3].
Po wygaśnięciu w 1884 lokalnej gałęzi Welfów ze śmiercią Wilhelma, także ostatniego księcia Oleśnicy, tron księstwa Brunszwiku-Lüneburga należał się Ernestowi Augustowi, księciu Cumberland z linii królów Hanoweru, ale że ten nie chciał uznać aneksji Hanoweru przez Prusy, Bismarck nie zgodził się na oddanie mu tronu brunszwickiego. 2 listopada 1885 stany księstwa Brunszwiku-Lüneburga wybrały Albrechta Hohenzollerna regentem tego niemieckiego państwa związkowego.
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]W 1865 nadworny ogrodnik z rezydencji w Kamieńcu Ząbkowickim, C. Braun ze skrzyżowania odmian Aporta (Cesarz Aleksander) i Reneta Baumanna wyhodował nową odmianę jabłek, którą nazwał Prinz Albrecht von Preussen (Albrechtsapfel). Jest to miejscowa, śląska odmiana, kiedyś bardzo popularna w regionie, nadająca się do uprawy na terenach podgórskich[4][3][5][6]. Jabłoń „Książę Albrecht Pruski” została w 2006 wpisana na listę produktów tradycyjnych województwa opolskiego w kategorii „warzywa i owoce”[3][5].
Odznaczenia
[edytuj | edytuj kod]Do 1874[7]:
- Order Orła Czarnego z Łańcuchem (Prusy)
- Order Wojskowy Pour le Mérite z Mieczami i Liśćmi Dębu (Prusy)
- Krzyż Wielki Orderu Orła Czerwonego z Mieczami i Liśćmi Dębu (Prusy)
- Order Królewski Korony I Klasy (Prusy)
- Order Królewski Hohenzollernów I Klasy z Mieczami na Wojennej Wstędze (Prusy)
- Krzyż Wielki Krzyża Żelaznego (Prusy)
- Złoty Krzyż Zasługi Wojskowej (Prusy)
- Order Świętego Jana Jerozolimskiego (Prusy)
- Order Książęcy Hohenzollernów I Klasy z Mieczami (Hohenzollern)
- Order Lwa Złotego (Hesja)
- Krzyż Wielki Orderu Alberta Niedźwiedzia (Anhalt)
- Order Wierności (Badenia)
- Komandor I Klasy Orderu Zasługi Wojskowej Karola Fryderyka (Badenia)
- Krzyż Wielki Orderu Lwa Zeryngeńskiego (Badenia)
- Order Świętego Huberta (Bawaria)
- Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia)
- Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (Brazylia)
- Krzyż Wielki Orderu Ludwika (Hesja)
- Krzyż Zasługi Wojskowej (Hesja)
- Krzyż Wielki Orderu Świętego Ferdynanda (Sycylia)
- Medal Zasługi Wojskowej z Mieczami (Lippe)
- Krzyż Wielki Orderu Korony Wendyjskiej (Meklemburgia-Schwerin)
- Krzyż Zasługi Wojskowej I Klasy (Meklemburgia-Schwerin)
- Krzyż Zasługi Wojennej (Meklemburgia-Strelitz)
- Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Wilhelma (Holandia)
- Krzyż Wielki Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia)
- Krzyż Wielki Orderu Świętego Stefana (Austro-Węgry)
- Krzyż Zasługi Wojskowej z Dekoracją Wojenną (Austria)
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Oldenburg)
- Order Świętego Andrzeja (Rosja)
- Order Świętego Aleksandra Newskiego (Rosja)
- Order Orła Białego (Rosja)
- Order Świętej Anny (Rosja)
- Order Świętego Stanisława (Rosja)
- Order Świętego Jerzego IV Klasy (Rosja)
- Krzyż Wielki Orderu Sokoła Białego z Mieczami (Weimar)
- Krzyż Wielki Orderu Ernestyńskiego (Saksonia)
- Krzyż Wielki Orderu Świętego Olafa (Norwegia)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ mwinnik: Otwarcie zrewitalizowanego mauzoleum w Kamieńcu Ząbkowickim. express-miejski.pl/, 2018-10-13. [dostęp 2019-05-18]. (pol.).
- ↑ I zabytki, i bezpieczeństwo, i sport – wszystko w Kamieńcu Ząbkowickim. Zabkowice4You, 2018-10-17. [dostęp 2019-05-08]. (pol.).
- ↑ a b c d e Henryk Grzybowski, Książęta pruscy na Ziemi Kłodzkiej, w: Popularna encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, t. II, Kłodzko-Nowa Ruda: Kłodzkie Towarzystwo Oświatowe, 2009, s. 163–165.
- ↑ Henryk Grzybowski. Owoce książąt kłodzkich cz. 3, Jabłoń Książę Albrecht Pruski, 1863. „Gazeta Prowincjonalna Ziemi Kłodzkiej”. 2015, lipiec 2015. Oficyna Wydawnicza „Brama”. Oficyna Wydawnicza „Brama”. ISSN 1232-0048.
- ↑ a b Stara odmiana jabłoni „Książę Albrecht Pruski”. [w:] Lista produktów tradycyjnych. Woj. opolskie. Warzywa i owoce [on-line]. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 2018-07-17. [dostęp 2022-08-24].
- ↑ Baumgartner-Baumschulen.
- ↑ Handbuch über den preussischen Staat. Berlin: 1874, s. 6.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Henryk Grzybowski, Książęta pruscy na Ziemi Kłodzkiej [hasło w:] Popularna encyklopedia Ziemi Kłodzkiej, t. II (K-M), Kłodzko-Nowa Ruda: Kłodzkie Towarzystwo Oświatowe, 2009, s. 163–165, ISBN 978-83-60478-90-5.
- Henryk Grzybowski, Książęce „ślady” w nazwach polanickich zdrojów, [w:] red. Henryk Grzybowski, Georg Wenzel, Polanica Zdrój wczoraj i dziś, tom I, Nowa Ruda-Polanica Zdrój 2006, s. 407–412, ISBN 83-88842-98-6.
- Marek Gaworski, Pałac w Kamieńcu Ząbkowickim. Architektura i właściciele, Strzelce Opolskie 2009.
- Almanach de Gotha, Gotha 1937.
- Georg von Alten, Handbuch für Heer und Flotte, tom IV, Berlin 1912.
- Absolwenci i studenci Uniwersytetu w Bonn
- Hohenzollernowie
- Feldmarszałkowie Cesarstwa Niemieckiego
- Odznaczeni Orderem Orła Czarnego
- Odznaczeni Orderem Orła Czerwonego
- Odznaczeni wojskowym Orderem Pour le Mérite
- Odznaczeni Orderem Hohenzollernów
- Odznaczeni Krzyżem Żelaznym
- Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Wojskowej
- Odznaczeni Orderem Lwa Złotego (Hesja)
- Odznaczeni Orderem Alberta Niedźwiedzia
- Odznaczeni Orderem Wierności (Badenia)
- Odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej Karola Fryderyka
- Odznaczeni Orderem Lwa Zeryngeńskiego
- Odznaczeni Orderem Świętego Huberta
- Odznaczeni Orderem Leopolda (Belgia)
- Odznaczeni Orderem Krzyża Południa
- Odznaczeni Orderem Świętego Ferdynanda (Sycylia)
- Odznaczeni Orderem Korony Wendyjskiej
- Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej (Meklemburgia)
- Odznaczeni Orderem Wojskowym Wilhelma
- Odznaczeni Orderem Lwa Niderlandzkiego
- Odznaczeni Orderem Świętego Stefana
- Odznaczeni Krzyżem Zasługi Wojskowej
- Odznaczeni Orderem Domowym i Zasługi Księcia Piotra Fryderyka Ludwika
- Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie)
- Odznaczeni Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie)
- Odznaczeni Orderem Orła Białego (Imperium Rosyjskie)
- Odznaczeni Orderem Świętej Anny
- Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie)
- Odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie)
- Odznaczeni Orderem Sokoła Białego
- Odznaczeni Orderem Ernestyńskim
- Odznaczeni Orderem Świętego Olafa
- Odznaczeni Orderem Złotego Runa
- Odznaczeni Orderem Ludwika
- Odznaczeni Orderem Świętego Jana (Prusy)
- Odznaczeni Orderem Korony (Prusy)
- Regenci
- Odznaczeni Orderem Zasługi Wojskowej (Hesja)
- Odznaczeni Krzyżem Zasługi za Odznaczenie się Podczas Wojny
- Ludzie związani z Kamieńcem Ząbkowickim
- Ludzie urodzeni w Berlinie
- Urodzeni w 1837
- Zmarli w 1906