Albert Szent-Györgyi
![]() | |
Państwo działania | |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
16 września 1893 |
Data i miejsce śmierci |
22 października 1986 |
profesor | |
Specjalność: biochemia | |
Alma Mater | |
Uczelnia |
Uniwersytet Segedyński, |
![]() | |
Nagrody | |
Albert Szent-Györgyi de Nagyrápolt (ur. 16 września 1893 w Budapeszcie, zm. 22 października 1986 w Woods Hole) – węgierski biochemik, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny (1937)[1].
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Obronił doktorat na Uniwersytecie w Cambridge (1927), gdzie przebywał jako stypendysta Fundacji Rockefellera. Pracował w Instytucie Higieny Tropikalnej w Hamburgu, następnie w Instytucie Fizjologii w holenderskim Groningen. Był profesorem Uniwersytetu w Segedynie (1931–1945), następnie Uniwersytetu Budapeszteńskiego (do 1947). Został wybrany do wielu akademii i towarzystw naukowych, m.in. PAU (1937). W 1947 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie został profesorem Uniwersytetu Princeton.
W 1954 roku został laureatem Nagrody im. Alberta Laskera w dziedzinie podstawowych badań medycznych.
Albert Szent-Györgyi w 1955 roku otrzymał obywatelstwo amerykańskie, a w 1956 roku został przyjęty w skład członków Amerykańskiej Akademii Nauk (National Academy of Sciences, NAS)[2], w 1957 r. Amerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk (American Academy of Arts and Sciences)[3]
Wyodrębnił z owoców papryki i zidentyfikował witaminę C (1933); odkrył witaminę P (1936). Wykazał, że kwas adenozynotrifosforowy (ATP) jest niezbędnym źródłem energii umożliwiającej skurcz mięśni. Za odkrycia dotyczące procesów spalania biologicznego, a szczególnie za odkrycie i ustalenie budowy chemicznej witaminy C (kwasu askorbinowego), otrzymał w 1937 roku Nagrodę Nobla.
W 1974 zaproponował zastąpienie terminu negentropia słowem syntropia.
Prace
[edytuj | edytuj kod]- Muscular Contraction (1947)
- Submolecular Biology (1978)
- On Oxidation, Fermentation, Vitamins, Health, and Disease (1940)
- Bioenergetics (1957)
- Introduction to a Submolecular Biology (1960)
- The Crazy Ape (1970)
- Electronic Biology and Cancer: A New Theory of Cancer (1976)
- The living state (1972)
- Bioelectronics: a study in cellular regulations, defense and cancer
- Lost in the Twentieth Century (1963)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1937. Nobel Foundation. [dostęp 2021-01-14]. (ang.).
- ↑ Biographical Overview [online], Albert Szent-Gyorgyi - Profiles in Science, 12 marca 2019 [dostęp 2022-08-22] (ang.).
- ↑ Lista członków American Academy of Arts and Sciences litera S.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Wulf von Bonin, Erich Bagge, Robert Herrlinger: Laureaci nagrody Nobla. Chemia, fizyka, medycyna. Warszawa: 1969.
- Beata Tarnowska (red.): Nagrody Nobla, Leksykon PWN. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-01-13393-7.
- Albert Szent-Györgyi – Facts. [w:] The Official Web Site of the Nobel Prize [on-line]. Nobel Media AB, 2014. [dostęp 2017-09-14].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- ISNI: 0000000108837436
- VIAF: 29659235
- LCCN: n50012667
- GND: 118799614
- NDL: 00458235
- LIBRIS: 97mpq6ht2krjsjf
- BnF: 127756317
- SUDOC: 069232474
- SBN: AQ1V001094
- NLA: 35702721
- NKC: nlk20000079394
- NTA: 072624523
- BIBSYS: 90065482
- CiNii: DA0046182X
- Open Library: OL157086A
- PLWABN: 9810648786905606
- NUKAT: n97033198
- J9U: 987007463503005171
- LNB: 000293776
- ΕΒΕ: 161151
- NSZL: 136224