Władcy Wielkopolski
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/43/WielkoPolska_epoki_Piastowskiej.jpg/290px-WielkoPolska_epoki_Piastowskiej.jpg)
Książęta wielkopolscy – lista obejmuje władców Wielkopolski. Wielkopolska w 1138 roku, na mocy ustawy sukcesyjnej Bolesława III Krzywoustego, przypadła jego synowi Mieszkowi III Staremu. Dzielnicą tą rządzili Piastowie wielkopolscy, a przejściowo także Henryk I Brodaty i Henryk II Pobożny, przedstawiciele śląskiej linii tej dynastii.
Po wygaśnięciu męskiej linii Piastów wielkopolskich w 1296 roku Wielkopolska stała się przedmiotem rozgrywek między Henrykiem III głogowskim a Władysławem I Łokietkiem. W latach 1299–1305 władał nią Wacław II, król czeski z dynastii Przemyślidów. Ostatecznie w 1314 roku Wielkopolskę opanował Władysław Łokietek. W ten sposób Wielkopolska weszła w skład odrodzonego Królestwa Polskiego (Łokietek koronował się na króla w 1320 roku).
Z dzielnicowych władców Wielkopolski koronacji dostąpili Przemysł II w 1295 roku i Wacław II w 1300 roku.
Księstwo wielkopolskie (1138–1177)
[edytuj | edytuj kod]Daty panowania | Władca | Pokrewieństwo | Uwagi (Kursywą oznaczono władztwa spoza dzielnicy) |
---|---|---|---|
1138–1177 | Mieszko III Stary | syn Bolesława III Krzywoustego |
Księstwo poznańskie (1177–1279)
[edytuj | edytuj kod]Daty panowania | Władca | Pokrewieństwo | Uwagi (Kursywą oznaczono władztwa spoza dzielnicy) |
---|---|---|---|
1177–1193 | Odon | syn Mieszka III | |
1181–1202 | Mieszko III Stary | ||
1194–1229 | Władysław III Laskonogi | syn Mieszka III Starego |
|
1216–1217 usunięty |
Władysław Odonic | syn Odona | |
1229–1239 | Władysław Odonic |
| |
1234–1238 | Henryk I Brodaty | wnuk brata Mieszka III |
od 1232, pd. Wielkopolska – Poznań i Kalisz, od 1234 oddanie księstwa kaliskiego w lenno Władysławowi (w latach 1241–1244 samodzielny książę kaliski) |
1238–1241 | Henryk II Pobożny | syn Henryka I BrodategoI |
|
1241 | Bolesław II Rogatka | syn Henryka II Pobożnego |
|
1241–1247 | Przemysł I | syn Władysława Odonica |
|
Bolesław Pobożny | syn Władysława Odonica | ||
1247–1257 | Przemysł I | syn Władysława Odonica | |
1257–1273 | Bolesław Pobożny | syn Władysława Odonica |
|
1273–1279 | Przemysł II | syn Przemysła I |
|
1279 | Wielkopolska zjednoczona w rękach Przemysła II. |
Księstwo gnieźnieńskie (1177–1279)
[edytuj | edytuj kod]Daty panowania | Władca | Pokrewieństwo | Uwagi (Kursywą oznaczono władztwa spoza dzielnicy) |
---|---|---|---|
1177–1181 | Kazimierz II Sprawiedliwy | syn Bolesława III Krzywoustego |
|
1181–1202 | Mieszko III Stary | syn Bolesława III Krzywoustego |
|
1194–1229 | Władysław III Laskonogi | syn Mieszka III Starego |
|
1229–1239 usunięty |
Władysław Odonic | syn Odona | od 1239 książę na Ujściu nad Notecią, 1234–1239 tylko na pn. od rzeki Warty – Gniezno |
1239–1241 | Henryk II Pobożny | syn Henryka I Brodatego |
|
1241 | Bolesław II Rogatka | syn Henryka II Pobożnego |
|
1241–1247 | Przemysł I | syn Władysława Odonica |
|
Bolesław Pobożny | syn Władysława Odonica | ||
1247–1249 | Przemysł I | syn Władysława Odonica | |
1249–1250 | Bolesław Pobożny | syn Władysława Odonica |
|
1250–1253 | Przemysł I | syn Władysława Odonica | |
1253–1279 | Bolesław Pobożny | syn Władysława Odonica |
|
1279 | Wielkopolska zjednoczona w rękach Przemysła II. |
Księstwo kaliskie (1177–1279)
[edytuj | edytuj kod]Daty panowania | Władca | Pokrewieństwo | Uwagi (Kursywą oznaczono władztwa spoza dzielnicy) |
---|---|---|---|
1177–1181 | Kazimierz II Sprawiedliwy | syn Bolesława III Krzywoustego |
|
1181–1191 | Mieszko III Stary | syn Bolesława III Krzywoustego |
|
1191–1193 | Mieszko Młodszy | syn Mieszka III | |
1193–1194 | Odon | syn Mieszka III |
|
1194–1202 ponownie |
Mieszko III Stary | syn Bolesława III Krzywoustego | |
1202–1206 | Władysław III Laskonogi | syn Mieszka III Starego |
|
1206–1207 zwierzchnik: 1207–1217 |
Henryk I Brodaty | prawnuk Bolesława III Krzywoustego | zwierzchnik Kalisza 1207–1217 |
1207–1217 usunięty |
Władysław Odonic | syn Odona | książę z nadania Henryka I Brodatego |
1217–1229 ponownie |
Władysław III Laskonogi | syn Mieszka III Starego | |
1229–1234 ponownie |
Władysław Odonic | syn Odona | |
1234 ponownie, zwierzchnik: 1234–1248 |
Henryk I Brodaty | prawnuk Bolesława III Krzywoustego | zwierzchnik Kalisza 1234–1238 |
zwierzchnik: 1238–1241 |
Henryk II Pobożny | syn Henryka I Brodatego | zwierzchnik Kalisza 1234–1241 |
1234–1239 | Mieszko II Otyły | synowie Kazimierza I opolskiego |
|
1234–1244 | Władysław opolski |
| |
1244–1247 | Przemysł I | syn Władysława Odonica |
|
Bolesław Pobożny | syn Władysława Odonica | ||
1247–1249 | Bolesław Pobożny | syn Władysława Odonica |
|
1249–1253 | Przemysł I | syn Władysława Odonica | |
1253–1279 | Bolesław Pobożny | syn Władysława Odonica |
|
1279 | Wielkopolska zjednoczona w rękach Przemysła II. |
Księstwo wielkopolskie (zjednoczone 1279–1320)
[edytuj | edytuj kod]Daty panowania | Władca | Pokrewieństwo | Uwagi (Kursywą oznaczono władztwa spoza dzielnicy) |
---|---|---|---|
1279–1296 | Przemysł II | syn Przemysła I | |
w Wieluniu: 1281–1287 w Ołoboku 1284–1287 |
Henryk IV Prawy | wnuk Henryka II Pobożnego |
|
1296–1299 usunięty |
Władysław Łokietek | zięć Bolesława Pobożnego | |
1299–1305 | Wacław II z dynastii Przemyślidów |
zięć Przemysła II |
|
1305–1309 | Henryk III głogowski | wnuk Henryka II Pobożnego |
|
W Kaliszu: 1306–1307 |
Bolesław III Rozrzutny | wnuk Bolesława II Rogatki |
|
1309–1312 | Henryk III głogowski | rządy wspólne | |
1312–1314 usunięci |
w wyniku podziału – w Poznaniu: | rządy wspólne | |
w wyniku podziału – w Gnieźnie i Kaliszu: | rządy wspólne | ||
1314–1333 | Władysław Łokietek |
| |
od 1320 | do Królestwa Polskiego |
Księstwo wieluńskie (Ziemia rudzka/wieluńska, 1234–1392)
[edytuj | edytuj kod]- 1234–1239: Mieszko II Otyły
- 1234–1249: Władysław opolski (do 1239 razem z bratem Mieszkiem)
- 1249–1253: Przemysł I
- 1253–1279: Bolesław Pobożny
- 1279–1281: Przemysł II
- 1296–1299: Władysław I Łokietek
- 1299–1305: Wacław II
- 1306–1313: Bolko I opolski
- 1313–1326: Bolesław Pierworodny
1326–1370 – ziemia wieluńska częścią Królestwa Polskiego
- 1370–1392: Władysław Opolczyk
Od 1392 ziemia wieluńska do Królestwa Polskiego
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Uwaga! Daty w wielu przypadkach są tylko orientacyjne. Uwzględniono te księstwa, nad którymi panowali odrębni książęta. Zostawiono Wacława II i Wacława III z rodu Przemyślidów, aby nie powodować przerw chronologicznych. Również przynależność niektórych ziem do poszczególnych Piastowiczów może być dyskusyjna.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Balzer O., Genealogia Piastów, Kraków 1895.
- Jerzy Wyrozumski, Dzieje Polski piastowskiej (VIII w.–1370), Kraków: Fogra, 1999, ISBN 83-85719-38-5, OCLC 749221743 .